Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

laaggeletterdheid

All of the posts under the "laaggeletterdheid" tag.

Geweldige campagne

mascaraEn? Zag jij meteen wat dit was? Of vroeg je je af waarom er op dit blog opeens een advertentie voor mascara stond?

Ik vind dit een geweldige campagne, van reclamebureau DDB. Het is een hele reeks van posters, allemaal kopieën van bestaande reclameposters. Volgens mij kan ik zelfs de merken noemen waarop ze gebaseerd zijn (in elk geval van die bikini-poster). Het is een Franse campagne die aandacht vraagt voor laaggeletterdheid. De posters zijn in het Engels vertaald omdat het reclamebureau mee wilde dingen naar een internationale reclameprijs. Die ze overigen ook wonnen, en terecht.

Wat ik er zo goed aan vind is dat het duidelijk maakt hoe vanzelfsprekend het is dat je kunt lezen, en wat er gebeurt als je niet goed leest. In dit geval omdat je op het verkeerde been gezet wordt door de vormgeving. Maar na twee keer kijken (ok, misschien drie keer) zie je dat je je vergist en zie je hoe het echt zit. Als je moeite met lezen hebt, moet je je eerst door al die letters heen worstelen voordat je begrijpt dat de tekst niet overeenkomt met het plaatje. Want die 1,5 miljoen laaggeletterden in Nederland kunnen over het algemeen natuurlijk best wel lezen, als je onder lezen verstaat dat ze letters herkennen en die om kunnen zetten naar woorden. Maar dat is heel iets anders dan in een oogopslag zien wat er staat.

Als dat met een simpele reclameposter al zo gecompliceerd is, hoe ingewikkeld kunnen formulieren dan wel niet zijn? Of  een website? En daar ligt een taak voor openbare bibliotheken. Als wij zeggen dat wij toegang bieden tot informatie moeten we die niet alleen passief aanbieden maar ook zorgen dat de gebruiker daar iets mee kan. Dus meer doen dan alleen de informatie catalogiseren en digitaliseren maar ook de gebruiker van die informatie instrueren en desnoods onderwijzen. Want toegang bieden is meer dan aanbieden.

Een Taalcafé

DSC01650“Maar hoe zie je dat dan voor je, zo’n taalcafé? Kunnen wij dat wel?”

“Nou gewoon, we nodigen al onze taalkoppels en de ex-taalkoppels waar ik nog contact mee heb uit. En dan gaat iedereen bij elkaar zitten om te praten.”

“Is dat niet een beetje simpel? Moeten we dat niet meer organiseren, moeten we daar niet meer voor doen?”

“Nee joh. Het gaat juist om het praten en om het ontmoeten van nieuwe mensen. Weet je dat de meeste inburgeraars maar heel weinig mensen kennen? En vaak is de enige met wie ze Nederlands spreken hun taalcoach. Daarom wil ik dat Taalcafé zo graag.”

De coördinator Taalcoaches kwam er een paar keer op terug en omdat ik geen argumenten tegen een Taalcafé kon verzinnen zijn we er maar mee begonnen. (het argument “daar hebben we geen uren voor” werd onderuit gehaald door een klein subsidietje dankzij een meedenkende gemeenteambtenaar) Gisteravond vond het tweede Taalcafé plaats, in de bibliotheek van Lisse. We wilden beginnen om half 8 maar om 10 over 7 stond de eerste bezoeker al klaar.

Om 10 voor half 8 stoven er twee giebelende pubermeisjes op me af. “Mevrouw, wij zoeken boeken voor meisjes zoals wij en de taal mag niet te moeilijk zijn maar ook niet te gemakkelijk.” “Kijk, hier staan de D-boeken. We hebben ze maar in één soort taal dus je moet zelf maar even kijken of ze te moeilijk of te makkelijk zijn.” Binnen 3 minuten hadden ze ieder een boek gevonden (“ja, dat mag je ook met je pasje van Noordwijk lenen”) en de rest van de avond bleven ze giechelen.

Om 5 voor half 8 kwam iemand vragen of er ergens een stopcontact was want hij moest zijn telefoon opladen. Zijn moeder uit Somalië zou om 9 uur bellen en dan moest de batterij wel vol zijn.

Om 10 over half 8 stond een vrouw nogal twijfelend in de deuropening. “Ik kom voor de taalles. In de krant stond dat er taalles was in de bibliotheek, maar dit is geen taalles.” Nee, inderdaad dit is geen taalles. Gelukkig kon Trudy de Poolse dame uitleggen waar ze in Hillegom wel taalles kon volgen. “En kom de volgende keer gerust terug om te oefenen.”

Om 8 uur stond een andere dame in de deuropening: “Mijn zwager begeleidt een buitenlander, ze doen samen dingen en ze praten en zo. Ik ben nieuwsgierig hoe dat dan gaat en wat voor mensen dat zijn. Want misschien is het ook wel wat voor mij, mag ik even rondkijken?” “Tuurlijk, kom binnen. Ik stel u even voor aan onze coördinator, kunt u meteen uw vragen stellen.” DSC01658

Toen de Taalcoachcoördinator om half 8 iedereen welkom heette en uitlegde dat het thema dit keer digitaal was, zat iedereen aan zijn eigen tafeltje, bij zijn eigen bekenden. Trudy gaf iedereen opdracht om rond te gaan lopen en de oefenprogramma’s op de internetpc’s te gaan bekijken of te gaan spelen met de Wii of de iPads. Aan het einde van de avond werden er telefoonnummers uitgewisseld (“die twee Iraanse vrouwen kenden elkaar helemaal niet terwijl ze allebei in Sassenheim wonen”), werd er innig afscheid genomen (“ja, we komen de volgende keer zeker weer”) had een taalcoach geholpen met het maken van een CV (“Het wordt heel mooi. Nee, we hebben niet gelogen natuurlijk maar we hebben het wel ingekleurd. Ken je die uitdrukking Ali? Snap je wat ik daarmee bedoel?”) en waren er ook nog een stuk of 20 boeken uitgeleend (“oh, ja, ik heb een pasje van de bieb…”). Voor wie daarin geïnteresseerd is staan er foto’s op Facebook.

Er waren 80 mensen, verspreid over de hele avond. Trudy had gelijk: je hoeft helemaal niet zoveel te organiseren. Het gaat vanzelf, als er maar gepraat wordt.

Blijft een fijn project, die taalcoaches.

De bibliotheek, die is eng hoor…

pilot Elly from Irene Stenvers on Vimeo.

Dit is een filmpje uit de serie Canon van laaggeletterdheid, van The Light Fantastic, waarin laaggeletterden hun eigen verhaal vertellen. Over hun worstelingen in het dagelijks leven en over hun dromen, verlangens en verdriet. Er staan pas 2 filmpjes online, plus een prachtige inleiding. In totaal worden het er 50, dat is althans de bedoeling.

Elly maakt in dit filmpje een paar rake opmerkingen over de bibliotheek. Wij roepen zo hard dat laaggeletterden een belangrijke doelgroep voor ons zijn, maar die indruk hebben laaggeletterden zelf niet. Elly althans niet. Doen we toch iets niet goed lijkt me…

Vragen we eigenlijk wel eens aan laaggeletterden wat zij van ons willen? Of beperken we ons tot het maken van een Lees & Schrijf collectie en gaan we er van uit dat ze die collectie vanzelf wel zullen vinden? Misschien moeten we toch het gesprek eens aan gaan…

Dave Eggers is geweldig

Via Twitter kwam ik bij dit TEDfilmpje* van Dave Eggers terecht en ik vind het super. Waarschijnlijk ben ik bevooroordeeld want ik vond A Heartbreaking Work of Staggering Genius een van de beste boeken die ik de afgelopen 10 jaar heb gelezen maar toch.

Het filmpje duurt 25 minuten, dus ga er even voor zitten. Wacht even de eerste 5 minuten af want door de zenuwen heeft hij even tijd nodig om op gang te komen. Maar dan vertelt hij met veel humor over zijn 826 Valencia en hoe hij in dit kantoor van zijn uitgeverij in San Francisco ruimte vrijmaakte om kinderen met een taalachterstand te ondersteunen. Hij schakelde schrijvers en redacteuren in om kinderen te helpen met hun huiswerk en het geven van schrijfworkshops. Hij vertelt over de opstartproblemen die ze hadden maar vooral ook over de successen die ze boekten. Zijn “winkel” werd zo’n succes dat er inmiddels 6 filialen zijn, verspreid over de Verenigde Staten. Alleen al in San Francisco hebben ze 1400 vrijwilligers die kinderen helpen, die naar scholen gaan of die boeken uitgeven met verhalen die de kinderen zelf geschreven hebben.

Volgens mij zijn de belangrijkste redenen voor zijn succes:

1. Veel enthousiasme.

2. Veel humor (alle 826 vestigingen zijn vermomd als rare winkel).

3. Neem alle kinderen serieus, geef ze één op één aandacht.

4. Stel je dienend op, ook als je naar een school gaat. Vraag wat de behoefte is.

Hij kreeg een TEDprize in 2008, vandaar dit filmpje. Hij spreekt de wens uit (de TEDwish) om binnen een jaar 1000 van dit soort initiatieven te hebben. We zijn nu een jaar verder en hij is volgens mij een heel eind op streek: er is een website en overal zijn nieuwe initiatieven ontstaan om scholen te helpen. Ik weet niet of hij de 1000 gehaald heeft, daar blijft het updatefilmpje vrij vaag over. Het woord bibliotheek valt overigens nergens en dat is toch raar als de woorden book en read wel zo vaak gebruikt worden.

Kan zoiets ook in Nederland? Ik wil best af en toe ergens in Slotervaart kinderen gaan helpen met hun huiswerk, zeker als dat ook op zeer onregelmatige basis kan zoals hier.

Als afsluiting nog een filmpje, niet zo lang, maar heel ontroerend. Kinderen lezen voor uit hun brieven aan president Obama.

*weet niet waarom het me niet lukt om het filmpje te embedden, maar klik vooral even op de link.

Meer lessen uit Kopenhagen

 

 

Vorige week heb ik mijn eerste indrukken van het Smart Cities congres in Kopenhagen gegeven. Inmiddels heb ik me wat verder verdiept in wat ik daar gehoord heb, dus hier een vervolg.

Ik heb het rapport Making cities stronger vandaag gelezen en daar heb ik een aantal aardige wetenswaardigheden aan over gehouden die ik hier graag onder de aandacht breng. Het onderzoek is gedaan in opdracht van de ULC en o.a. betaald door de Bill en Melinda Gates Foundation. Het is een onderzoek naar wat openbare bibliotheken bijdragen aan de economie (ondertitel van het rapport is Public library contributions to local economic development). Het is een Amerikaans onderzoek, sommige constateringen zijn voor ons heel vanzelfsprekend, andere zijn weer volledig nieuw. In elk geval voor mij.

De belangrijkste conclusies zijn dat bibliotheken bijdragen aan het bestrijden en voorkomen van laaggeletterdheid en dat ze belangrijk zijn voor de informatievoorziening van het bedrijfsleven. In Kopenhagen werd het rapport samengevat met de kreet “de beste investering die je als samenleving kunt doen is in de geletterdheid van jonge kinderen”. Want een investering van 4 jaar betaalt zich de rest van een mensenleven terug. De hedendaagse economie is een kenniseconomie en daar heb je goed (of zelfs hoog-) opgeleide mensen voor nodig, de bibliotheek kan daar aan bijdragen. Niet alleen door te voorkomen dat kinderen laaggeletterd worden en door het organiseren van alfabetiseringscursussen maar ook door werknemers te scholen in (digitale) vaardigheden. Bibliotheken organiseren cursussen op diverse terreinen waarmee werknemers zich kunnen bij- of omscholen. Daarmee zorgen ze voor Workforce participation (klinkt het Engels toch net wat interessanter).

Daarnaast hebben veel bibliotheken speciale bedrijfsbalies. Die richten zich op kleine bedrijven, zonder R&D afdeling, en bieden informatie en onderzoek aan bedrijven over o.a. economische en technologische ontwikkelingen.

Een laatste punt waarop bibliotheken bijdragen is op het gebied van stedenbouwkundige ontwikkelingen. Een (nieuwe) openbare bibliotheek kan voor een sociale en economische opleving van een gebied zorgen, bibliotheken brengen een nieuwe “loop” van bezoekers mee. De nieuwe bibliotheek van Seattle heeft 8000 bezoekers per dag en de omgeving van de bibliotheek profiteert daarvan mee.

Gemiddeld levert iedere dollar die in openbare bibliotheken wordt geïnvesteerd de samenleving vier dollar op. Doordat er werkgelegenheid wordt gecreëerd, belastingen worden betaald of extra uitgaven in de toekomst worden bespaard. In Kopenhagen hoorde ik het verhaal van een Gouverneur (van een niet nader genoemde staat) die kan voorspellen hoeveel gevangenissen er over 15 jaar nodig zijn aan de hand van het niveau van geletterdheid van 8-jarigen in zijn staat. 

Nogmaals: het is een erg Amerikaans verhaal. Wij zijn in Nederland al erg goed in het bereiken van kinderen in de VVE leeftijd (in het rapport wordt o.a. aangeraden om ouders te trainen in voorlezen of om contact te zoeken met childrens facilities). Maar dat verhaal over supporting small businesses daarentegen is volstrekt nieuw voor me. In Nederland speelt de Kamer van Koophandel een belangrijke rol dus ik weet niet of onze kansen verkeken zijn maar het lijkt me interessant genoeg voor een stadsbibliotheek om het eens uit te zoeken. In dat verband werd er in Kopenhagen verwezen naar een campagne die betaald is door het OCLC. Die campagne was gericht op beleidsmakers en bestond uit advertenties in bestuurstijdschriften waarin de nadruk werd gelegd op wat bibliotheken de samenleving opleveren. De mooiste is van de firma Gallo (van de wijn), hier kun je de PDF bekijken. Zou toch leuk zijn als we zoiets met Heineken konden doen, of met Grolsch…

In de kenniseconomie draait alles om mensen, technologie en een infrastructuur waarin het draait om ideeën, kennis en ervaring. Bibliotheken verhogen het niveau van kennis en economisch potentieel en maken steden daarmee sterker. Mooie conclusie toch, of niet?

get_footer() ?>