Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

kranten

All of the posts under the "kranten" tag.

Waarom moet het digitaal?

Dit is een pagina uit het notitieboekje van een achternichtje van me. Ze is 8 jaar. Ik moest erg lachen om deze foto, die door haar moeder op Instagram werd gezet. Hij is nog dagen in mijn hoofd blijven zitten en het duurde een hele poos voordat ik door had waarom. Ik vind hem heel grappig omdat het zo tegen alle aannames in gaat: want jonge mensen doen immers alles digitaal. Die lezen geen papier meer en die kijken geen tv maar streamen alles. En hier is een meisje van 8 dat een papieren krant een goede uitvinding vindt.

Waarschijnlijk bleef die foto ook zo lang hangen omdat ik me de laatste tijd steeds vaker erger aan sommige krantenmensen (managers, hoofdredacteuren) die de indruk wekken dat ze liever helemaal van dat papier af zouden willen en gewoon lekker een digitaal medium zouden willen maken. Veel praktischer, efficiënter en ook veel meer van deze tijd. Vooral De Limburger is daar de laatste tijd erg nadrukkelijk mee bezig. Navraag in mijn vriendenkring leerde me dat ik daar tamelijk alleen in sta, in die ergernis, dus heb ik me afgevraagd waarom het me zo stoort. Waarschijnlijk omdat het voor mij weer een voorbeeld is van het sterk oprukkende ‘alles kan prima digitaal want als we die paar oude mensen die digitaal niet meekunnen gewoon een cursus geven dan is het opgelost.’ Dat werd in het geval van De Limburger nog eens bevestigd door het feit dat zij workshops gaan geven in hoe je digitaal de krant kunt lezen. Sympathiek bedoeld, maar erg de plank mis slaand.

Als het gaat om boeken is iedereen het er inmiddels wel over eens dat het papieren en het digitale boek prima naast elkaar kunnen bestaan. De een leest alles op papier, de ander alles digitaal en veel mensen doen het allebei, afhankelijk van de omstandigheden. Waarom zou dat met andere vormen van informatie of dienstverlening anders zijn? Dat veel bedrijven en overheden uit het oogpunt van efficiency alle interacties met hun klanten liever digitaal zouden doen snap ik best, scheelt een hoop geld en gedoe als je al dat personeel kunt afstoten. Maar dat iets uit praktisch oogpunt een goed idee lijkt, betekent nog niet dat iets ook een goed idee IS. En dat veel klanten het prima vinden om alles digitaal te doen, betekent nog niet dat ALLE klanten dat geen probleem vinden. Nee, dan hebben we het niet over een kleine minderheid die vanzelf wel bijtrekt. “Van de werkenden en werkzoekenden tussen de 15 en 65 jaar bezit circa 15% niet over basisvaardigheden om online taken te kunnen uitvoeren of om via digitale technologieën te communiceren. De overheid schat zelfs in dat ongeveer 2,5 miljoen Nederlanders problemen hebben met het werken met digitale apparaten.” (Arbeidsmarkt in zicht)

Ja, natuurlijk kunnen we een groot deel van 2,5 miljoen Nederlanders leren om te werken met digitale apparaten. Geef me een paar jaar (en een grote zak met geld) en dan kan de helft van die mensen omgaan met een digitaal apparaat. Het probleem is alleen dat over een paar jaar alles wat we ze vandaag leren alweer verouderd is want dan zijn er alweer nieuwe diensten en nieuwe apparaten en dan kunnen we bij een deel van die mensen weer van voor af aan beginnen. Want als je geen ervaring hebt met digitaal werken of digitale diensten en je het niet regelmatig doet raak je al heel snel achter op.

Daarom blijf ik roepen dat alle bedrijven en zeker alle overheden naast hun digitale dienstverlening ook een niet-digitale vorm moeten blijven aanbieden. Een telefoonnummer, een postbus of nog beter: een loket met een aardige medewerker er achter. En als het over de krant gaat gewoon een papieren editie blijven maken. Want tijdens ons traditionele oud-en-nieuw-vriendenweekje was er toch regelmatig iemand met de papieren krant bezig. “Ja, als hij er ligt dan ga je er toch sneller in lezen” zei iemand toen ik er naar vroeg. Terwijl ik tijdens die week minstens vijf laptops heb gezien waar op gewerkt werd. Maar misschien werd daar trouwens ook wel de krant op gelezen, dat kan ook.

De krant en de bibliotheek?

afbeelding hier gevonden

 

 

 

Onlangs verscheen het boek De krant moet kiezen van Warna Oosterbaan (redacteur NRC Handelsblad en bijzonder hoogleraar Journalistiek en Samenleving aan de Erasmus Universiteit) en Hans Wansink (redacteur Volkskrant). Het is een vurig pleidooi voor de terugkeer van diepgang bij de kranten. Ze keren zich tegen het marktdenken dat op dit moment bij veel kranten heerst en laten zien dat de krantenlezer behoefte heeft aan achtergrondinformatie en duiding. Ik heb het boek zelf nog niet gelezen maar het essay (uit 2006!) waar dit boek op gebaseerd is wel.

Oosterbaan en Wansink beschrijven hoe in de periode 1975-2000 de krant koning was: onafhankelijke, hoogopgeleide journalisten bepaalden de inhoud van de krant en uitgevers werden slapend rijk van alle adverteerders. Dat veranderde met de komst van de nieuwe media: die zorgden ervoor dat adverteerders hun publiek op andere manieren konden bereiken en de lezers op andere manieren aan hun nieuws konden komen. Leegloop aan twee kanten dus. Daarbij kwam ook nog dat de interesse van het grote publiek begon te verschuiven: er kwam meer belangstelling voor lifestyle en glamour en minder voor politiek en maatschappij. De reactie van de kranten daarop was om mee te gaan in de behoefte van het grote publiek. Iets wat mij persoonlijk altijd erg geïrriteerd heeft: op het moment dat Albert Verlinde een column in het NRC kreeg heb ik mijn abonnement opgezegd. Niet omdat ik iets tegen Verlinde heb, want ik vond hem erg leuk bij RTL Boulevard, maar omdat ik vond dat het niet bij het NRC paste. Als ik Albert Verlinde wil zien kijk ik naar de tv, een kwaliteitskrant lees ik omdat ik behoefte heb aan iets anders.

Volgens Oosterbaan en Wansink is het nu tijd om keuzes te maken: de pogingen van kranten om lezers te behouden door mee te gaan in de verplatting hebben de daling van de krantenverkoop niet kunnen stoppen dus pleiten zij voor versmalling van de redactionele formules. Er moeten volgens hen weer kranten komen die zich concentreren op de kerntaken nieuws en achtergronden met daarbij drie zwaartepunten: politiek, economie en cultuur. Zo zullen volgens de auteurs kranten ontstaan die alles bevatten wat een burger moet weten en die zo compact zijn dat de kans dat ze gelezen worden ook toeneemt. Klinkt allemaal als muziek in mijn oren, waar kan ik een abonnement nemen?

Hun pleidooi klinkt bekend voor bibliotheken: wij zijn ook bezig met keuzes maken, en we vergelijken onszelf steeds met de krantenwereld omdat we ons in ongeveer dezelfde situatie bevinden. Maar ik heb het gevoel dat bibliotheken er veel pragmatischer in staan, minder idealistisch dan deze auteurs. Veel bibliotheekdirecteuren zitten nog in de fase van het marktdenken: ze denken meer aan hoeveel bezoekers iets oplevert dan aan hoeveel het bijdraagt aan de missie van de bibliotheek. Terwijl wij toch van de informatie en de verdieping zijn lijkt me. Ik denk dat bibliotheken hier een wijze les uit kunnen leren: minder verplatting, minder workshops over kerstkaarten maken van theezakjes en meer actualiteit en diepgang. In de Intermediair van deze week staat een artikel (helaas niet in de ditale versie, hoe ironisch) over hoe succesvol wetenschappers tegenwoordig zijn bij het opzoeken van een groot publiek. En waar worden die succesvolle bijeenkomsten dan georganiseerd? In theaters en cafés, en ze worden georganiseerd door speciale bureaus. De opkomst is onverminderd groot, bij de Lowland University stonden mensen soms in drommen buiten omdat de tent vol was. Op een popfestival! ‘sOchtends! Maar de bibliotheken blijven wat rommelen in de marge. De agenda voor de toekomst zal bibliotheken dwingen om keuzes te maken, ik hoop dat verdieping en inhoud daarbij een rol zullen spelen.

Overigens doet het mij zeer deugd om in de recensie die Jan Blokker van dit boek schreef in het NRC de volgende zin te lezen: Het inmiddels al weer achterhaalde bakerpraatje van de ‘ontlezing’ bijvoorbeeld, dat nog dagelijks ontkracht wordt door de leeshonger die de boekhandelaar ervaart wanneer hij Arnon Grunberg, Jeroen Smit, Carlos Ruiz Zafón en Cees Fasseur als warme broodjes over z’n toonbank ziet gaan.  Maar dat terzijde.

get_footer() ?>