Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

poëzie

All of the posts under the "poëzie" tag.

Een gedicht (voor de bieb)

Watch Scroobius Pip’s poem ‘Library’ commissioned by Chris Hawkins and brought to life as part of our celebration of libraries.

Een geanimeerde versie van het gedicht Library, dat de Britse rapper Scroobius Pip schreef in opdracht van radiopresentator Chris Hawkins. De dichter presenteerde het live in Hawkins’ radioprogramma op BBC Radio 6 Music in november 2014. Geen idee of er een speciale reden was voor dit gedicht, of dat de BBC gewoon bibliotheken in het algemeen wilde vieren. Rondom de National Library Day van vorige week hebben de Britse bibliotheken dankbaar van dit gedicht gebruik gemaakt. Dat snap ik wel, want ik vind het erg leuk. Het gedicht rijmt niet echt, geeft Pip toe, maar dat is net zo fijn van de bibliotheek, dat we dat niet erg vinden, dat gedichten niet rijmen.

Ik kende noch Scroobius Pip, noch Chris Hawkins om eerlijk te zijn. De laatste heeft een ochtendprogramma bij BBC Radio 6 Music, dat is een digitaal radiokanaal van de BBC.  Een interessante actie vind ik het, heel sympathiek ook.

Onwillekeurig probeer ik toch een Nederlandse pendant van dit voorbeeld te zoeken, maar ik heb besloten om dat maar niet te doen. Om dit maar gewoon een Britse actie te laten en niet te proberen daar een slap aftreksel van te verzinnen. Wat overigens toch nooit uitgevoerd zou worden, dus wat zal ik moeite doen?

Naschrift: Patrick wees me op deze link, waarin wordt uitgelegd hoe dat zit met de BBC en hun viering van bibliotheken. 

Een dichter in de bieb

rodaan lezerAan de vooravond van de week van de alfabetisering wil ik nog even met jullie delen hoe ons vorige Taalcafé verlopen is. Dat vond plaats in juni, al even geleden dus. Voor dat Taalcafé hadden we de dichter Rodaan al Galidi uitgenodigd. Eerlijk gezegd kende ik Al Galidi alleen maar van het gedicht van hem dat lang achter de bar van Perdu heeft gehangen, maar Trudy, onze coördinator van het Taalcoach project en algehele laaggeletterden deskundige wist zeker dat het leuk zou zijn dus ik had er alle vertrouwen in.

En boy, had ze gelijk! Het werd een geweldige avond.  Terwijl de bibliotheek volliep zei Al Galidi tegen me “goh, wat leuk. Het zijn heel veel asielzoeker. Dat had ik niet verwacht. Dan ga ik mijn taal aanpassen, dan ga ik asielzoekers-Nederlands praten.” “Huh? Is dat anders dan?” “Ja. Je merkt het zo wel.” Ik hoorde het verschil niet precies, maar hij zorgde er inderdaad wel voor dat hij begrijpelijk was voor iedereen. Een van de eerste dingen die hij deed was een jongen uit de zaal op het podium halen om een gedicht voor te lezen. Dat zie je op de foto hierboven. Om heel eerlijk te zijn was er niet zo heel veel van te verstaan, van wat hij voorlas, maar hij kreeg een daverend applaus. Omdat de dichter uitlegde dat de jongen hem zo aan zichzelf deed denken. “Ik praatte precies zo, toen ik pas in Nederland was. Ik had precies hetzelfde accent. En dat kan niet, want jij komt uit Afghanistan en ik uit Irak. Maar toch klonk ik zo. Hoe lang ben je in Nederland? Twee maanden? Zo, dan is het heel knap dat je dit kunt voorlezen.” Daarmee was de toon van de avond gezet. Al Galidi vertelde over zijn vlucht uit Irak en over zijn zwerftocht door Nederland; van het ene asielzoekerscentrum naar het andere. Over zijn wil om te schrijven, over zijn literaire prijzen, en over zijn problemen met het inburgeringsexamen, over bureaucratie en regeltjes en over de moeite die hij doet om Nederlander te worden. Dat klinkt heel tragisch, en het is ook een tragisch verhaal, maar hij vertelde het met heel veel humor. En het was geweldig om de helft van de zaal alsmaar heftig te zien knikken en kreten van herkenning te horen slaken. Hij had rake observaties over Nederland en de Nederlanders en goede tips voor de inburgeraars.

Maar het mooie van de avond was dat er niet alleen inburgeraars in de zaal zaten, er was ook een aantal mensen die we nog nooit gezien hadden. Poëzieliefhebbers. Volgens mij was er zelfs een klein poëzieclubje aanwezig. In de pauze kwam een oudere man naar Al Galidi toe die zijn hand schudde en die niet meer los liet. “Ik wil even zeggen dat ik uw brief voor de Koning zo prachtig vond. Ik was er echt ontroerd door en dat gebeurt niet zo snel. Toen ik in de krant las dat u hier zou optreden wilde ik u dat graag persoonlijk vertellen.” En voor de mensen die bij die titel ook meteen aan Tonke Dragt moeten denken: die man bedoelde een artikel dat de dichter had geschreven voor het NRC.

Op de Facebook pagina van onze bibliotheek zie je meer foto’s van het optreden, daar zie je onder andere een jongetje van een jaar of 10 dat ook op het podium een gedicht staat voor te lezen. Vlekkeloos. Iedereen die op het podium werd geroepen kreeg een dichtbundel mee, als dank. In de pauze zat de jongen samen met een ander jongetje (dat ook een boek had gekregen) driftig te bladeren in de dichtbundel: “kijk, deze is ook mooi!”  Zo krijg je kinderen wel enthousiast voor poëzie…

De boekhandel had er van te voren niet zo veel vertrouwen in, die bracht een doosje met zo’n 25 exemplaren van de drie verschillende titels die ze nog te pakken konden krijgen en daar lieten ze het bij. Ze verwachtten er duidelijk niet al te veel van. Aan het einde van de avond was de doos leeg. En de rugzak van de dichter ook: hij gaf alle inburgeraars die hij sprak een boekje cadeau. En alle Nederlanders kregen een boekje voor de halve prijs, op voorwaarde dat ze iets nuttigs zouden doen voor een vluchteling.

Terwijl ik na afloop van zijn optreden de dichter naar het station bracht gaf hij toe dat het commercieel niet zo heel handig was, dat gratis of voor half geld weggeven. “Maar dat vind ik gewoon leuk. Daar word ik nou blij van.” En ik ook. Volgend jaar komtie weer. Dat heeft hij althans beloofd aan de volle zaal. En dan komt iedereen weer. Want hij heeft er een hoop fans bijgekregen in de Bollenstreek.

I like a girl who reads

Poëzie!

Een prachtig gedicht met bijbehorend clipje over meisjes die lezen: What do you go for, in a girl? Als je hier geen klas vol pubers enthousiast mee krijgt dan weet ik het ook niet meer.

Met dank aan Jeroen van Beijnen voor de tip

Een Taalcafé met haiku’s

DSC01867Veel boeken zijn hier – ze praten met ons heel zacht – willen met ons mee

Vanavond was er in de bibliotheek in Lisse weer een Taalcafé. Vanwege de Week van de alfabetisering was er een tentoonstelling georganiseerd van haiku’s, die in het vorige Taalcafé geschreven waren door taalcoaches, inburgeraars en NT1 leerlingen van het ID college. De wethouder van Lisse, niet geheel toevallig een enorme poëzieliefhebber, opende de tentoonstelling door een haiku uit zijn verzameling voor te lezen. Hij bekende dat hij zelf ook haiku’s schreef, maar die nu niet durfde voor te lezen. Daar hadden een aantal van de aanwezige schrijvers minder problemen mee: giechelend en soms een beetje hakkelend lazen ze hun gedichten voor.

Eerlijk gezegd had ik van tevoren niet zo heel veel vertrouwen in het idee: haiku’s maken met inburgeraars en laaggeletterden, da’s toch veel te moeilijk? Maar dat blijkt reuze mee te vallen. Als je goede begeleiding hebt is het prima te doen. Het is juist handig dat het zo kort en volgens een vast stramien moet.

Het gedicht hierboven is mijn favoriet. Saied (de maker) vertelde dat hij bij het vorige Taalcafé het zo erg vond dat al die boeken daar maar lagen en dat niemand naar ze omkeek. Vandaar. De tentoonstelling is maar tijdelijk, maar dit gedicht mogen we laten hangen. Als het aan mij ligt gaan we het heel groot ergens op een muur schilderen.

Het was weer een erg geslaagde avond: er zijn weer adressen uitgewisseld, vervolgafspraakjes gemaakt en er is veel gepraat, want dat is de bedoeling van het Taalcafé. Ik heb iemand, naar aanleiding van een van de gedichten horen uitleggen wat het woord vloed betekende “je bent toch wel eens bij de zee geweest? Als al dat water dan komt…”, twee dames hebben mij laten zien dat hun vader is getekend door Rien Poortvliet in Te hooi en te gras en de wethouder heeft aan een Iraaks meisje een lesje staatkunde gegeven: hoe zit dat nou met de gemeenteraad en het college van B&W? Bij het afscheid zei hij tegen ons: “als je me nog een keer nodig hebt dan hoor ik het wel he?”.

Over drie maanden is er weer een Taalcafé. Heb ik nu al zin in.

DSC01879

Op Facebook zijn trouwens meer foto’s van het Taalcafé te vinden.

Jeanine Deckers 11 september 2013 1 Comment Permalink

Gedichten googelen

googlepoetics2Een Tumblr waarop mooie auto-aanvullingen in Google verzameld worden, onder elkaar gezet als een gedicht. Zoals ze zelf zeggen: Google writes poetry on subjects that people are truly interested in. Er is ook een Nederlandse versie, daar zeggen ze het zo Wij verspreiden de prachtige poëzie die verborgen zit tussen de zoekregeltjes van Google. Vind zelf de Engelstalige versie leuker.

Als ik in Google bovenstaande zoekterm intyp krijg ik nooit Why can’t i be skinny. Dat bewijst maar weer eens dat Google mij heel goed kent :-).

Ze zitten ook op Twitter, kan ik aanraden. Fijn af en toe een gedicht in je tijdlijn.

Poëzie uit de brievenbus

Poëzie op het scherm is een initiatief van het Nederlands Letterenfonds. In samenwerking met het Mondriaan fonds bieden ze tweejaarlijks een aantal dichters en schrijvers de gelegenheid om in samenwerking met een vormgever een literair werk voor op het scherm te maken. Vanuit dat project heeft het afgelopen jaar het gedicht Welcome Stranger in de bibliotheek gedraaid.

Op zoek naar iets nieuws kwam ik dit tegen: Poëzie uit de brievenbus. Met de app 200tonTNT kun je op een brievenbus opeens gedichten lezen (bekijk het filmpje even, daarin wordt uitgelegd hoe het werkt). Maarten Doorman schreef zeven gedichten: voor elke dag van de week een. In plaats van iets ín de brievenbus te gooien, komt er nou opeens iets uit: een gedicht.

Het gedicht voor de zaterdag heb ik vanmiddag gelezen. Je krijgt wel een beetje rare blikken van voorbijgangers als je opeens met je telefoon voor de brievenbus staat, maar het is toch erg leuk. Doorman zelf noemt dit overigens geen gedicht, maar beeldhouwkunst, omdat het een soort van driedimensionaal werk is dat iets met de ruimte doet.

De 2012 serie van Poëzie op het scherm bestaat geheel uit werken voor mobiele schermen en werken met augmented reality. We zijn er nog niet helemaal uit hoe we dit gaan aanbieden in de Airport Library, maar ik wil er zeker iets mee gaan doen want ik vind het prachtig.

De gedichten zijn ook te vinden op digidicht.nl, waar nieuwe vormen van poëzie ontwikkeld worden. Iedereen kan daar mee doen. Ook mooi

De nieuwe Dichter des Vaderlands en de kansen

De nieuwe Dichter des Vaderlands, Anne Vegter, gaf op de dag van haar installatie een interview aan de NRC. Daarin zegt ze dat graag begrepen wil worden. (en dat terwijl zelfs de benoemingscommissie haar poëzie niet gemakkelijk noemt)

Op de officiële site van de Dichter des Vaderlands staat dat Anne Vegter haar nieuwe functie wil gebruiken om ‘vrijheid van denken te heroveren en poëzie inzetten als radicaal middel tegen de dominantie van politiek- economisch taalgebruik ten faveure van de verbeelding.’ (…) Anne Vegter mikt op een brede verspreiding van poëzie met de nadruk  op educatieve projecten in combinatie met kritische kunstzinnige acties. Zij zal zich daarbij niet beperken tot de Randstad maar het hele land laten profiteren van haar activiteiten.

Met de DdV-Tourband gaat Vegter in het voorjaar van 2014 op reis langs al die regio’s en plaatsen waar door bezuinigingen bibliotheken en culturele centra zijn verdwenen. (…) Ook zal Vegter initiatief nemen om het schrijven van poëzie te populariseren en tegelijk het niveau te verhogen. Moderne media zal zij bij haar activiteiten als Dichter des Vaderlands combineren met flashmobs of oeroude middelen als spreekkoren.

Het is een schot voor open doel, maar ik trap hem er toch maar even in: daar gaan de openbare bibliotheken van Nederland natuurlijk van harte aan meewerken. Wat zeg ik: die gaan daar het voortouw in nemen. Dat worden de verzamelcentra voor die flashmobs en oefenplekken voor die spreekkoren. Want dat past helemaal bij onze zelfopgelegde taak op het gebied van lezen en leesbevordering, ja toch? Openbare bibliotheken zijn bij uitstek geschikt om een mooie droom van Vegter te kunnen waarmaken: Dat elke Nederlander over vier jaar minstens tien gedichten uit zijn hoofd kent. Als de volksverheffers die we van oudsher al waren.

Vraag me af of het Sectorinstituut de uitnodiging voor het eerste overleg al klaar heeft liggen. Wat denken jullie?

Poëziewedstrijd

armitage citaatDe Poetry by Heart Competition is een wedstrijd voor Britse kinderen van 10 tot 13 jaar. De opzet is te vergelijken met onze Nationale Voorleeswedstrijd: een school organiseert eerst zelf een wedstrijd en vervolgens wordt er via lokale en regionale voorrondes toegewerkt naar een landelijke finale.

De dichter Andrew Motion is betrokken bij het organisatie. Motion was  Poet Laureate van 1999 tot 2009 en nam toen o.a. het initiatief tot het Poetry Archive, een website met geluidsfragmenten waarin dichters hun eigen gedichten voorlezen. Dat is waarschijnlijk ook de reden dat er bij dit Poetry by Heart project zo’n fantastische website hoort. Met niet alleen veel tips en handleidingen voor docenten, maar ook geweldige achtergrondinformatie.

Ze pakken het serieus aan, daar in het Verenigd Koninkrijk: om mee te mogen doen moeten de kinderen twee gedichten uit hun hoofd leren, één van voor 1914 en één van na 1914. Te kiezen uit uit een selectie van 130 gedichten, variërend van Sir Gawain and the Green knight uit 1375 tot A life in dreams uit 2010. Ze moeten het niet alleen uit het hoofd leren, maar ook voordragen. En voor alle duidelijkheid: het gaat hier niet om kinderversjes, maar om volwassen poëzie. De kinderen worden zeer serieus genomen.

Ambitieus. Dat zie ik Nederlandse kinderen nog niet doen. Blijkbaar bestaat er een soort van Britse traditie van gedichten van buiten leren, dat scheelt waarschijnlijk. Op de website maken ze onderscheid tussen learning by heart en learning by rote. Dat betekent allebei “uit het hoofd leren” maar de lading die de twee uitdrukkingen hebben is natuurlijk heel anders. Motion legt hier het verschil tussen die twee uit.

Ben benieuwd of het een succes wordt. De bedoeling is om er een jaarlijks terugkerend evenement van te maken. Het lijkt me fantastisch.

Poëzie op Schiphol

Het doel van de Airport Library is het promoten van Nederlandse kunst en cultuur. Dat doen we niet alleen door boeken en filmpjes beschikbaar te stellen aan transit passagiers maar ook door tentoonstellingen te laten maken door musea en culturele instellingen. Traditionele tentoonstellingen in onze vitrines en fototentoonstellingen op de beeldschermen in de bibliotheek.

Sinds een paar weken draait op een van die schermen het schermgedicht Welcome Stranger van dichter K. Michel en vormgever Dirk Vis. Het schermgedicht bestaat uit een animatie van dansende letters die elke keer als het wordt afgespeeld weer nieuwe verbanden vormen. Het is gebaseerd op de naam voor het spel ‘stoelendans’ in verschillende talen. Speciaal voor de Airport Library is het gedicht Welkom vreemdeling van K. Michel in het Engels vertaald.

Hier kun je het geanimeerde Welcome stranger zien.

Het werk kwam tot stand in het kader van het project Poëzie op het scherm, dat eens in de twee jaar gezamenlijk door het Nederlands Letterenfonds en het Mondriaan Fonds wordt georganiseerd.

Een mooie actie vind ik het zelf, zo’n samenwerking van de bibliotheek met verschillende culturele partijen. En het gedicht zorgt voor verstilling in de hectische en commerciële omgeving van het vliegveld, een van de nevendoelen van de Airport Library. Zoiets zou natuurlijk ook mooi zijn in een gewone bibliotheek, geanimeerde gedichten op een scherm, want die schermen die hangen er meestal toch al. We zijn nu aan het onderzoeken of er een vervolg kan komen op Welcome stranger: daarbij denken we aan een presentatie waarin animaties achter elkaar vertoond worden. En als we zo’n verzameling geanimeerde gedichten eenmaal gemaakt hebben dan kan die ook beschikbaar gesteld worden aan andere bibliotheken. Als die daar tenminste behoeft aan hebben….

Open brief aan de Minister-president

Geachte Minister-president,

U heeft de afgelopen maanden ettelijke malen te kennen gegeven onder de indruk te zijn van de Amerikaanse President Obama, met name van zijn verbindende kracht. Daarom wil ik u graag wijzen op een aantal initiatieven die de president heeft genomen op het gebied van de kunsten. Zo bezocht hij met zijn vrouw een theatervoorstelling op Broadway, niet omdat hij daarvoor was uitgenodigd en de eregast was, maar vanuit zijn persoonlijke interesse. Ook heeft hij (of wellicht zijn vrouw) een zgn. Poetry Jam georganiseerd in het Witte Huis. Bij deze gelegenheid waren een aantal bekende dichters en schrijvers uitgenodigd om voor te lezen aan een publiek van o.a. studenten.

Hij deed dit om te laten zien hoe belangrijk kunst in het leven is. Of in zijn eigen woorden: We’re here tonight not just to enjoy the works of these artists, but also to highlight the importance of the arts in our life and in our nation — in our nation’s history.  We’re here to celebrate the power of words and music to help us appreciate beauty, but also to understand pain; to inspire us to action, and to spur us on when we start to lose hope; to lift us up out of our daily existence — even if it’s just for a few moments — and return us with hearts that are a little bit bigger and fuller than they were before.

Prachtig gezegd, vindt u ook niet? Zou het daarom niet mooi zijn als u ook een soortgelijk initiatief zou nemen? Want wat voor Amerikanen geldt, geldt natuurlijk net zo goed voor Nederlanders. En zoals u zelf zei: “terug naar de tijd van de VOC”, naar de hoogtijdagen van de Hollandse cultuur, naar de Gouden Eeuw waarin kunstenaars ook actief waren in de politiek (denk aan Rubens en Huygens). Ik begrijp dat u het in deze tijden van economische crisis druk heeft met hele andere zaken maar dat lijkt me júist een reden om eens aandacht aan de kunst te besteden (om uw hart te laten vervullen, om Obama te citeren).

U beschikt natuurlijk over een uitstekende staf om zoiets te organiseren, maar ik doe u hierbij graag een aantal suggesties. De winnaars van zowel de Librisprijs als de Gouden Uil zijn misschien niet helemaal uw smaak maar de laatste winnaar van de AKO literatuurprijs kan u wellicht wel bekoren? Als u niet van Doeschka Meijsing houdt vragen we gewoon Jan Siebelink, winnaar van een aantal jaren geleden. Of misschien liever K. Schippers of Arthur Japin, om in de prijzensfeer te blijven? Een paar dichters moeten toch ook snel gevonden zijn: de dichter des vaderlands mag natuurlijk niet ontbreken en misschien bent u ook wel te porren voor de gedichten van Ilja Leonard Pfeiffer, of houdt u meer van iemand als Tjitske Jansen? Speciaal voor uw dochter (Malia en Sasha waren er ook bij) komt Sjoerd Kuyper iets voorlezen, die vinden de grote mensen ook leuk. En als afsluiting vragen we of Gijs Scholten van Aschat en Pierre Bokma een paar fragmenten van Shakespeare komen doen.

Lijkt me fantastisch, zo’n avond. Wat een positieve boodschap zou zoiets overbrengen! Niet alleen aan de gasten maar aan de hele samenleving: “kijk, je kunt op een heleboel verschillende manieren genieten van kunst en dat is belangrijk. Kunst is goed voor je. Kunst is iets positiefs, het verenigt mensen in plaats van ze tegen elkaar op te zetten”. Dat zou een positieve impuls betekenen voor onze maatschappij waarin veel mensen in verwarring lijken te zijn.

Het lijkt me geweldig als u deze handschoen op zou nemen. En als de hierboven genoemde schrijvers u niet aanstaan dan zoeken we gewoon anderen. we hebben er genoeg in Nederland. Wij (van de openbare bibliotheek) helpen u graag op ideeën. In Den Haag of in Capelle of waar u maar wil.

Met vriendelijke groet,

Tenaanval

get_footer() ?>