Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

participatie

All of the posts under the "participatie" tag.

Instituten die zichzelf opnieuw moeten uitvinden

jay roederTijdens de presentatie van de Beste Bibliotheek 2013 gebruikte Anne Vegter de term “participatiebibliotheek”. Bedacht in het jurybusje tijdens de tocht kriskras door Nederland van de ene naar de andere bibliotheek. Het was geen officieel beoordelingscriterium maar de jury gebruikte de term om aan te geven in hoeverre genomineerde bibliotheken samenwerkten met andere instanties en in welke mate burgers betrokken werden bij hun bibliotheek.

Want participatie is het nieuwe toverwoord. Was dat een paar jaar geleden nog professionalisering en daarna marktwerking en/of verdienmodel, nu gaat het opeens over participatie. Met dat begrip kunnen openbare bibliotheken in elk geval een stuk beter uit de voeten dan met product-markt-combinaties, want bij participatie liggen de wortels van ons bestaan, daar zijn wij ooit voor opgericht, om mensen te helpen met participeren. We noemden dat toen alleen anders.

In de Groene Amsterdammer van deze week staat een interessant essay van Nico de Boer en Jos van der Lans De verzorgingsstaat voorbij, de stad als sociaal laboratorium. Over de opkomst en de ondergang van de verzorgingsstaat. Het staat achter een slotje, maar als het goed is kun je het hier lezen. (ik begrijp dat De Groene zijn beveiliging heeft aangepast en ik de deur niet meer kan openzetten, maar kijk maar even op de leeszaal zometeen).

Het artikel beschrijft hoe de basis voor onze huidige verzorgingsstaat werd gelegd in 1942 en hoe die na de oorlog doortastend werd opgebouwd. En hoe, toen de welvaartsstaat eind jaren zestig compleet was, al de eerste waarschuwingen tegen de ongebreidelde groei daarvan kwamen. Dus de huidige afbraak komt helemaal niet uit de lucht vallen en is ook zeker niet alleen een kwestie van bezuinigingen.

De opkomst van de diverse burgerinitiatieven heeft grote gevolgen voor de samenleving: …niet langer draait alles om de staat en de professionele interventies. Niet alles draait meer om het aanbod van grote instituties. Voor de (staats)instituties is dat een buitengewoon lastige opgave. Zij moeten zich opnieuw uitvinden (…). Zij moeten zich opnieuw enten in een netwerksamenleving, die systematisch knaagt aan de oude, verticaal georganiseerde instituties. Het daagt deze uit zich opnieuw uit te vinden en zich horizontaal te organiseren. In feite is dat wat een organisatie als Buurtzorg in de praktijk brengt. Zij legt macht en verantwoordelijkheden weer bij de professionals die het werk met burgers verrichten. Ze herstelt daarmee in een eigentijds jasje een werkwijze die in het grote institutionele geweld van de laatste decennia verloren is gegaan. Zo moet er een nieuwe sociale infrastructuur ontstaan.

Nou hoeven bibliotheken zich niet zozeer opnieuw uit te vinden, ze moeten hoogstens hun prioriteiten bijstellen. Als het goed is zijn bibliotheken al geënt in hun netwerksamenleving en in Fablabs/Medialabs werken professionals al samen met burgers. Op kleine schaal nog, maar bij dit soort initiatieven ligt de toekomst van de bibliotheek lijkt me. Niet persé in fablabs, maar in het actief werken met en voor burgers op lokale onderwerpen. Kleinschalig en inhoudelijk. Door betrokken medewerkers en met persoonlijk gevoel.

Er moet zeker wat veranderen in de bestaande organisaties en dat zal niet pijnloos zijn, maar de bibliotheek heeft toekomst. Zeker nu. Juist nu.

Publieksparticipatie serieus nemen

DSC01547Je ziet het steeds vaker: activiteiten waarbij het publiek mag meedoen door zijn mening te geven. Vorig jaar zag ik het in de Tate Britain bij de tentoonstelling van de genomineerden voor de Turner Prize. Daar was een hele wand waar mensen hun mening konden achterlaten op memootjes.

Ik vond het eerst een ontzettend leuk idee. Er werd veel gebruik van gemaakt en het was leuk om te lezen. Er waren hele flauwe reacties bij, maar ook hele serieuze en was grappig om te kijken welke kunstenaar de meeste reacties had gekregen. Later dacht ik er nog eens over na en vond ik het opeens een nogal makkelijke  actie. Leeg. Want wat gebeurt er met al die reacties? Worden die gemonitord? Tellen die mee? Houdt de jury er rekening mee bij het bepalen van de winnaar? Hoeveel reacties zijn er eigenlijk? Het prikbord was half vol toen ik er was, was dat de oogst van een dag? Haalt een suppoost elke avond alle blaadjes van het prikbord af zodat ze elke ochtend met een schoon prikbord kunnen beginnen? En wat doen ze dan met die briefjes? In de prullenbak? Of bewaren ze die voor een diepteanalyse? Krijgen de kunstenaars die na afloop?

Je weet het niet. Niet dat ik een idee heb wat je met die reacties zou moeten doen, maar het heeft nu toch iets leegs. Het is nu alleen maar leuk. En dat lijkt me erg weinig voor zo’n groot instituut en zo’n prestigieuze prijs.

De winnaar van de Turner Prize 2012 werd overigens Elizabeth Price. Ook míjn favoriet…

Schrijf je droom op de muur

 Wat zou je nog willen doen voordat je dood gaat? De Amerikaanse kunstenares en ontwerpster Candy Chang stelde die vraag aan de inwoners van New Orleans. Ze heeft een onbewoonbaar huis omgevormd in een groot schoolbord waar voorbijgangers de mededeling Before I die….. voor zichzelf kunnen invullen. Zo kunnen ze zichzelf herinneren aan wat ze werkelijk belangrijk vinden. 

Van die mogelijkheid om hun dromen op te schrijven wordt gretig gebruik gemaakt, het is zelfs zo’n succes dat de borden vol raken. Ze worden inmiddels dagelijks schoongemaakt  (nadat alle dromen zijn gedocumenteerd) zodat er ruimte ontstaat voor nieuwe wensen. 

Meer foto’s zie je hier.

Een lelijk, vervallen stuk stad is zo heel eenvoudig omgevormd in iets positiefs, in een plek van betekenis voor de buurt, waar mooie gedachten en wensen en dromen worden verzameld.  

 Candy Chang heeft meer van dit soort creatieve projecten gedaan met buurtbewoners, zoals I wish this was  (daarbij werden beschrijfbare stickers verspreid die je op een leeg pand kon plakken) of de Neighbor Doorknob Hanger.

Creatief en authentiek. Wel iets anders dan een plastic snoephuisje…

Het Before I die huis bevindt zich op de hoek van Marigny and Burgundy (900 Marigny Street) in New Orleans. Maar als je het wil bekijken moet je snel zijn: aanstaande maandag (11 april) wordt het gesloopt.

get_footer() ?>