Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

management

All of the posts under the "management" tag.

Een reünie

Om het niveau van het management van openbare bibliotheken te verbeteren besloot de VOB een kleine 15 jaar geleden een Management Development Programma op te zetten. Onder leiding van de onvolprezen Marijke Broekhuijsen werd op Nyenrode een stevig programma samengesteld dat onder de naam Nieuw Elan bibliotheekmanagers de 21e eeuw moest invoeren. Dat eerste jaar was een groot succes, dus de cursus werd een aantal jaren achter elkaar herhaald.

Ik zat in Nieuw Elan IV. Met nog 23 andere bibliotheekmanagers (directeuren en afdelingshoofden uit het hele land) zat ik elke maand drie dagen (en twee nachten) op het Nyenrode terrein. Daar luisterden we naar en discussieerden we met hoogleraren, schrijvers, musici, directeuren, adviseurs, acteurs  en andere deskundigen over management en innovatie, over kunst, de maatschappij en bibliotheken. Daar kregen we boksles en deden we Tai Chi om fysiek te ervaren hoe het is om stevig in je schoenen te staan en hoe je dan toch flexibel kunt zijn. We speelden scenes uit Shakespeare, leerden over missie en visie en hoorden uit de eerste hand van een wethouder hoe hij tegen de bibliotheek aan kijkt. Interessant en leuk en nuttig.

Je leert elkaar best goed kennen tijdens zo’n periode. Niet alleen vanwege al die dagen dat je bij elkaar zit, maar ook tijdens de avonden aan de bar. Boven een biertje bespreek je opeens weer hele andere dingen. Altijd leuk om elkaar dan weer eens te zien, tijdens studiedagen of congressen.  Om elkaar eens wat langer te spreken organiseerden we een paar jaar geleden een reünie en vandaag hadden we er weer een. Het was maar een klein clubje, want een aantal van onze oud-klasgenoten is inmiddels met pensioen, werkt niet meer in de branche, had gewoon geen zin of was op vakantie. En Rob is overleden. We werden vanmiddag hartelijk ontvangen door Marchien in Emmen, kregen een rondleiding en hebben heel erg bijgepraat. Hanneke was net terug van de Rogues reis naar Denemarken dus we kregen een uitgebreid verslag. We hoorden van Roel over de ontwikkelingen in Nijkerk, hebben gepraat over nieuwe directeuren, over bezuinigingen, over gemeentes en politiek, reorganisaties, automatisering, laaggeletterdheid en besturen. We realiseerden ons dat het al 10 jaar geleden was dat we die opleiding deden en dat er intussen veel veranderd is. Meer dan we dachten. En we hebben gespeculeerd over de toekomst. Ik heb een hoop interessante dingen gehoord maar ik mag er niet over uit de school klappen. Het was nuttig. En gezellig. Wie weet wanneer de vandaag opgedane kennis nog eens van pas komt.

Volgend jaar weer, hebben we nu al afgesproken. Tot dan jongens: “het begint bij de start”.

Kunnen bibliothecarissen zichzelf innoveren?

LibelleIk sleep Bibliotheekblad nr. 21 nou al een paar weken met me mee vanwege het artikel van Evert Jan Groeskamp over de arbeidsproblematiek in openbare bibliotheken. Onder de titel Help, de bibliothecaris verzuipt! legt Groeskamp nog één keer uit wat de bibliotheken fout gedaan hebben op het gebied van functie innovatie en ik kan het alleen maar hartgrondig met hem eens zijn.

Alleen die mededeling is een beetje saai voor een post (dat is de categorie “instemmend gebrom”) maar er beginnen inmiddels een aantal dingen bij elkaar te komen. Zo schreef Jan een paar weken geleden vrij uitvoerig over zijn bedenkingen bij het innovatief vermogen van bibliothecarissen naar aanleiding van de worsteling van de NVB-ob om het hoofd boven water te houden en het voorstel tijdens de ledenraadpleging om de afdeling maar op te heffen.

Daarnaast hoor ik in de wandelgangen af en toe verhalen over hoe sommige bibliotheekdirecteuren tegen (of over) hun medewerkers praten en daar word ik niet echt blij van. Als je dan in Focus, het nieuwe kwartaalblad van het NRC (over economie, strategie en leiderschap) leest over hoe belangrijk het is om je medewerkers serieus te nemen is dat wel heel erg wrang.

Ik denk dat het daar mis gaat: medewerkers worden vaak niet serieus genoeg genomen en (een aantal) directeuren zien zichzelf als de maatstaf der dingen. Natuurlijk zijn er in de branche mensen die echt niet willen veranderen, maar ik denk dat het merendeel dat best wil, zie hoe de 23 dingen overal worden opgepakt. Medewerkers weten vaak alleen niet hoe en ze zijn bang, vooral om iets verkeerd te doen. Maar dan helpt het niet om heel hard tegen die mensen te roepen dat het bangeschijterts zijn want daarvan kruipen ze alleen nog maar meer in hun schulp. Het is veel beter om ze serieus te nemen: ze te erkennen in hun vakmanschap en ze het vertrouwen te schenken dat ze meekunnen in de vlucht naar voren.  

Directeuren zijn meestal zeer doordrongen van de noodzaak tot innovatie maar weten er vaak net niet genoeg vanaf om daar met verstand van zaken over te kunnen oordelen. Maar in plaats van met elkaar te onderzoeken hoe je samen aan de slag kunt wordt er op basis van een halfbakken mening een project opgestart: dwz van bovenaf de organisatie ingedonderd. Of er worden externe deskundigen ingehuurd die aan de hand van een standaard draaiboek er in een noodtempo een vernieuwingstraject doorheen jagen zonder input van onderop. Vervolgens zijn ze teleurgesteld over de uitkomst van zo’n traject, zien ze het als een bevestiging: “zie je wel, dat personeel van mij dat wil ook niks”. Maar met dat personeel moet je het wel doen als directeur, dus je kunt je maar beter in de mensen verdiepen. En dat bedoel ik letterlijk: dat jezelf als directeur moeite moet doen om achter de beweegredenen van je mensen te komen en je niet moet verschuilen achter procedures of cursussen of managers. Wat dat is de enige manier om erachter te komen waar de kracht van de mensen zit en daar moet je bij aanhaken. Laat mensen doen wat ze graag doen of wat ze echt belangrijk vinden. En dat er een gat kan zitten tussen wat de medewerkers belangrijk vinden en wat een directeur belangrijk vindt snap ik ook wel, maar kijk waar de raakvlakken zitten in plaats van je alleen maar boos te maken over hoe groot dat gat is. 

En natúúrlijk hebben medewerkers zelf een verantwoordelijkheid als het gaat om bijblijven in je vak en je moet als medewerker ook je mond opentrekken als je ziet dat het binnen je eigen organisatie een hele verkeerde kant opgaat in plaats van passief te mopperen langs de zijlijn. Maar ik weet ook dat het binnen sommige organisaties heel moeilijk is om serieus genomen te worden. Daarom vind ik het zo flauw dat mensen vaak de mond gesnoerd wordt met de vraag “en wat heb je er zelf al aan gedaan om dat te veranderen?”.  

Kijk hoe dat hele functie-innovatietraject een paar jaar geleden verliep: iets wat in theorie misschien nog wel aardig was wordt door de branche omarmd en vervolgens zo hardhandig doorgevoerd dat het een averechts effect heeft. Groeskamp heeft het over de “rigiditeit van Al-Qaida fanaten” als het om uitvoering gaat. Lichtelijk overdreven maar wel geestig en heel duidelijk.

En het is óók zo dat de categorie mutsen oververtegenwoordigd is in ons vak, maar dat is nou eenmaal de realiteit, daar moeten we iets mee. En dan graag meer dan alleen maar roepen dat het suffe biebmiepen zijn. Het lijkt wel alsof de voorlopers in onze branche zo trots zijn dat ze geen muts zijn (of niet méér zijn?) dat ze zich hardhandig afzetten tegen iedereen die dat wel is. Dat is volgens mij niet de manier om tot wederzijds begrip te komen. Want dat heb je nodig als je wil dat anderen je volgen op het innovatiepad. Anders blijf je in je eentje, weliswaar voorop lopend maar wel alleen. 

Neem elkaar serieus (tel desnoods even tot 10 bij de zoveelste vraag naar de bekende weg), ga het gesprek aan en durf je mening bij te stellen. Volgens mij is dat het begin. Op Bibliotheek 2.0 is een discussie gestart over het artikel van Groeskamp, helaas kan ik daar geen reddingsmiddelen aanreiken. Geen praktische althans.

Overigens: waarom is het Bibliotheekblad niet online te lezen? Bepaald geen goed voorbeeld voor een branche organisatie die moet innoveren, Eimer…

get_footer() ?>