Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

literatuur

All of the posts under the "literatuur" tag.

De bibliotheek is een regenboog

…volgens Maya Angelou althans. Via de onvolprezen site Brain Pickings kwam ik bij dit filmpje uit, een fragment uit een optreden van haar in een filiaal van de New York Public Library. Niet zomaar een filiaal maar het Schomburg Center for Research in Black Culture in Harlem. Ze was daar om te vieren dat de NYPL haar archief had verworven en Angelou vertelt daar met veel schwung over wat de bibliotheek voor haar als klein meisje heeft betekent.

When it looked like the sun would not shine anymore. God put a rainbow in the clouds – Look at that, look at that! That’s a library, a library is a rainbow in the clouds.

Ik word hier heel blij van, van dit soort filmpjes. Filmpjes met een positief verhaal, die hoop bieden. Want daar heb ik wel behoefte aan, aan een positief verhaal. En ik wil ook heel graag blijven geloven dat we daar als bibliotheek een bijdrage aan kunnen leveren, en hoop kunnen blijven bieden. Maar dit filmpje is natuurlijk ook gewoon leuk omdat Angelou zo ongegeneerd van de aandacht geniet en er als een koningin bij zit. (Terecht, terecht!) Heerlijk.

Het hele verhaal is te lezen op de site van Brain Pickings.

Een principiële discussie of liever iets gezelligs

Afgelopen weekend viel ik op Twitter midden in een discussie over de branche. Blijkbaar hadden collega’s het daar met elkaar gehad over een paar verbeterpunten van de landelijke ebooks collectie, een gesprek dat niet goed viel bij een aantal mensen. Want openlijk kritiek leveren is “niet slim” en “medewerkers van Nike zeggen ook niet dat hun shirtjes slecht zijn”. Over die opmerkingen valt zoveel te zeggen dat mijn hoofd bijna uit elkaar spatte van frustratie maar ik kwam net terug van vakantie en ik moest nog wasjes draaien en de plantjes op mijn balkon hadden dringend behoefte aan water en lieve woordjes dus liet ik het er maar even bij zitten. Maar ik nam me voor om een stuk te gaan schrijven over hoe dit het zoveelste bewijs was van de arrogantie van sommige medewerkers van landelijke en provinciale organisaties en van hoe slecht ze daar snappen hoe de verhoudingen horen te liggen. Dat “het land” niet bepaalt maar de regio en dat “het land” eens moet ophouden met denken dat zij iedereen kunnen voorschrijven hoe het moet. En dat ze daar vooral eens moeten ophouden met alles achter slotjes te stoppen want dat slotjes het gesprek ernstig beperken. En dat slotjes sowieso niet passen bij een branche die als kernfunctie het delen van informatie heeft.

Inmiddels ben ik alweer bijna een week terug. De planten leven weer min of meer en de wasmand is weer vol met nieuwe was. En dat stuk? Ach ja, hoeveel zin heeft dat eigenlijk? Ik heb er vaker over geschreven en dan kreeg ik reacties van nou net die mensen die het wel snappen maar die zich toch aangesproken voelen. De mensen die ik zou willen bereiken lezen het niet, of trekken zich er niks van aan, vol als ze zijn van hun eigen gelijk. Trouwens: het is vakantie, wie zit er te wachten op zo’n principiële discussie? Daarom deel ik hier liever een mooi filmpje. Eentje waar je wel vrolijk van wordt.

Acteur Ian McKellen leest twee brieven voor die Roald Dahl in 1967 schreef aan Elizabeth, een meisje dat haar favoriete auteur had geschreven dat ze zo moeilijk kon wennen op haar nieuwe school. En laat het maar aan Dahl over om zo’n meisje op te beuren.

McKellen las die brieven overigens voor tijdens Letters Live een schrijversfestival en A celebration of the enduring power of literary correspondence. Word ik ook vrolijk van, van het feit dat iemand zoiets verzint.

Wereldliteratuur en t-shirts

hamletEigenlijk had dit gewoon een kort stukje moeten worden over die leuke t-shirtjes die ik toevallig tegenkwam  maar al bladerend op de website van Litographs, de makers van die shirts, kwam ik er achter dat ze veel meer doen dan dat. Het begon allemaal met het drukken van posters, waarop ze de hele tekst van een boek (althans, voor zover dat past) in een grafische illustratie afdrukten. Daarna kwamen er t-shirtjes en nu zijn er ook tassen.

In het filmpje hieronder zie je Danny Fein, initiatiefnemer van Litographs, uitleggen hoe het precies werkt. Dit filmpje heeft hij gemaakt voor Kickstarter, om geld in te zamelen zodat ze het project uit konden breiden van posters naar t-shirts. Daar begonnen ze mee in 2012, inmiddels hebben ze meer dan 150 verschillende shirts in de aanbieding. Fein is overigens een computerprogrammeur, die ooit als oefening begon met het omzetten van tekst in een afbeelding. Inmiddels heeft hij een team van grafische vormgevers om zich heen verzameld die de illustraties ontwerpen.

Hun nieuwste actie is een lijn van temporary tatoos, oftewel plakplaatjes. Ook weer met literaire citaten. Nou kenden we zoiets al langer van Plint, maar het blijft leuk. Vooral omdat ze er bij Litographs meteen een actie aan gekoppeld hebben: ze gaan een tattoo chain maken. De volledige tekst van Alice in Wonderland in 5258 plakplaatjes op even zovele mensen. Mooi. En dat allemaal: To celebrate the importance of books in our lives. Het project is bijna uitverkocht, er zijn nog een paar plaatsen over.

En alsof dat allemaal nog niet leuk genoeg is, steunen ze ook nog eens een goed doel. Want: we see Litographs as a way to share the power of books with more people. We’re committed to promoting literacy all over the world — to make a direct impact, we proudly partner with the International Book Bank to send one new, high-quality book to a community in need for each poster, t-shirt, and tote bag we sell, and for every five tattoos.

Als dat geen leesbevorderaars zijn dan weet ik het ook niet meer.

The best book I’ve ever worn

Naschrift: Jeroen wees mij op Out of Print. Een kledinglijn met afbeeldingen van boekomslagen. Anders, maar ook leuk.

Een verhaal in de sneeuw

shelleyjacksonSchrijfster/kunstenaar Shelley Jackson is weer bezig met het schrijven van een verhaal. In de sneeuw. Letterlijk.

Deze winter schrijft ze elke dag een of een paar woorden in de sneeuw, in de buurt van haar huis in Brooklyn. Die woorden fotografeert ze en zet ze op Instagram, daar is het verhaal te volgen. Lezen in omgekeerde volgorde, want het eerste woord staat natuurlijk onderaan, op de eerste foto die ze maakte. Op dit moment bestaat het verhaal uit 209 woorden. Ze staan inmiddels ook op Flickr, daar staan ze in omgekeerde volgorde, dus daar kun je bovenaan beginnen met lezen. Ik vind het prachtig, niet alleen het idee maar ook de uitvoering: ze schrijft alle letters heel netjes in een keurig Courier lettertype. Ze schrijft met haar vingers of met een stokje. “To approach snow too closely is to forget what it is,” said the girl who cried snowflakes is de eerste zin van het verhaal.

Jackson is gefascineerd door tijdelijkheid, haar uitgangspunt is dat alles een work in progress is. De titel van dit werk is dan ook Snow, A story in progress, weather permitting. Ze kan het verhaal schrijven zo lang er sneeuw is en de woorden verdwijnen weer zodra de sneeuw smelt. Of zodra er iemand op gaat staan, of zodra de eigenaar van de auto terugkomt en het woord op zijn autoruit weg veegt. Een ander werk van Jackson is Skin waarbij meer dan 2000 vrijwilligers een woord op hun lichaam lieten tatoeëren die alles bij elkaar een verhaal vormden. De lichamen veranderden en mensen overlijden zodat dat verhaal ook steeds verandert.

Mooi werk. Ik krijg er bijna zin in sneeuw van. Bijna.

Kan lezen gevaarlijk zijn?

Op de vraag of lezen gevaarlijk is geeft Professor Geert Buelens in dit filmpje niet het definitieve antwoord. In zijn betoog koppelt hij de opvatting van Plato over het gevaar van manipulatie door literatuur aan American Psycho van Bret Easton Ellis en hij zet dit tegenover de opvatting van Martha Nussbaum dat je van het lezen van literatuur een beter mens wordt.

Dit is een van de vijf colleges die Geert Buelens heeft gegeven voor de Universiteit van Nederland, een website waarop elke week een andere Nederlandse hoogleraar vijf korte colleges geeft. Vijf filmpjes van een kwartiertje, met elke week een andere hoogleraar. Over sterrenkunde, filosofie, psychiatrie, recht of economie. En over letterkunde dus. De andere vier collegetjes van Buelens gaan in op vragen als Hoe kan een roman een land bij elkaar brengen of Zou Bob Dylan een Nobelprijs voor de literatuur kunnen winnen.

Voor als je in de Kerstvakantie even genoeg hebt van alle kerstmuziek en kerstkransjes. Alhoewel, wie krijgt daar nou genoeg van…?

In actie tegen censuur

Toen ik dit filmpje voor het eerst zag dacht ik dat het een parodie was, ik begreep alleen niet zo goed waarop. Een klein beetje doorklikken leerde dat het om een hele serieuze actie gaat.

Wat blijkt: de Tucson Unified School District board in Arizona heeft besloten om het vak Mexican-American studies op te heffen en om een groot aantal boeken van Mexicaans-Amerikaanse schrijvers te verbieden. Ze gingen daarbij zelfs zover dat bestuursleden persoonlijk scholen langs gingen om boeken uit klassen te verwijderen. In reactie daarop werd in het naburige Texas Librotraficante opgericht, dat de verboden boeken weer Arizona in wil smokkelen. Ze zamelen zoveel mogelijk boeken in en brengen die in een demonstratieve optocht terug naar Arizona. Daar richten ze Underground Libraries op en bouwen ze een netwerk om Mexicaans-Amerikaanse literatuur te promoten. Hier kun je meer lezen over de actie.

Dit soort verhalen kan ik alleen maar in opperste verbazing lezen omdat die verhalen over censuur zo ontzettend ver van mijn bed en van de situatie hier in Nederland staan. Maar aan de andere kant: het maakt wel veel creativiteit los, en dit soort mooie acties.
Vraag me wel eens af of wij dat ook kunnen, als we nog dieper in de shit komen als branche….

Leesbevordering voor de klassiekers



Een hiphop clipje als introductie op Much ado about nothing van Shakespeare.

Afgelopen dagen organiseerde READ magazine een moderne uitvoering van dit toneelstuk via Facebook. Gedurende drie dagen (26, 27 en 28 april) kon je via berichten op Facebook de verwikkelingen volgen van een stel pubers die elkaar onmoeten, verliefd worden en elkaar na veel gedoe uiteindelijk krijgen. Het verhaal ontvouwt zich vooral via de commentaren bij de diverse berichten, in een bij Facebook passend taalgebruik. Knap verzonnen en goed gedaan, vooral omdat ze zo te zien dicht bij het oorspronkelijke verhaal zijn gebleven. Het project is inmiddels afgerond, maar nog (even) te volgen via Tumblr.

Dit lijkt me een originele manier om (jonge) mensen enthousiast te maken voor een klassieker uit de Westerse literatuurgeschiedenis.

Ik vraag me af of dat ook de bedoeling is van de eBooks eregalerij die gisteren gepresenteerd is. Vermoedelijk niet, maar ik vraag me wel af wat dan wel de bedoeling is van die eregalerij. Krijg een beetje de indruk dat er niet echt een bedoeling achter zit maar dat ze de galerij gebouwd hebben “omdat het kon”. Ik vind hem prachtig hoor, hartstikke leuk die achtergrondinformatie en die filmpjes maar wat is de diepere gedachte hier achter? Een eerste aanzet voor “de” digitale bibliotheek Nederland? Klassieke literatuur beschikbaar maken voor een groot publiek? Mensen die geen zin hebben om naar het Pantheon in het Letterkundig Museum te gaan toch een glimp gunnen van wat daar te zien is?

Wat is het doel van deze eregalerij? Wat is de doelgroep? Waar komt dit opeens vandaan? Is dit een voorproefje, wordt de hele Basisbibliotheek op deze manier uitgewerkt? Waarom is daar een aparte eregalerij voor gebouwd, waarom kon dat niet worden toegevoegd aan die digitale Basisbibliotheek? En waarom verwijst de site van Bibliotheek.nl niet naar die eregalerij? Het is nu een op zichzelf staand iets dat opeens uit de lucht is komen vallen. En het doel daarvan is me een raadsel.

Dit is ook kunst

Ilona Verhoeven maakt boekjes. Af en toe tenminste, als ze zin heeft. En tijd. Het zijn mini-boekjes en ze doet alles zelf: ze schrijft het verhaal, doet de vormgeving, de productie en de distributie.

Het zijn meestal vreemde verhalen, of vervreemdende verhalen. Soms licht absurdistisch, soms droevig maar er schuurt altijd iets. Er zit altijd een bijzonder tintje aan haar verhalen.

Dat is niet alleen zo in de boekjes die ze maakt, maar ook bij de verhaaltjes die ze schrijft op haar website. Daar schrijft ze in de rubriek Flessenpost Berichten gevonden in een fles aan de oever van een lange rivier aan de rand van het internet. Altijd goed geschreven, soms grappig, soms bizar maar altijd intrigerend.

Ze maakt ook een tijdschrift: Aqua Alta. Dat ken ik niet zo goed, ik weet alleen dat het laatste nummer El Auto heette en volledig bestond uit advertenties voor te koop staande auto’s die in Berlijn huis-aan-huis in de brievenbus gegooid worden. Want Ilona woont regelmatig in Berlijn.

En ze maakt ook “echte” boeken. Zoals het jubileumboek van Berenschot. Want ze moet wel ergens geld mee verdienen; de Zines en de boekjes zijn hobby. Of noodzaak. Of kunst. Ze zijn in elk geval heel bijzonder.

De uitgaves van Ilona zijn te koop in verschillende boekhandels in Amsterdam:  o.a. in het Atheneum Nieuwscentrum, de Pantheon Boekhandel en Boekhandel Zwart op Wit maar als je haar een mailtje stuurt wil ze je er vast wel eentje toesturen.

Een pakje uit Chicago

Toen ik gisteravond laat thuis kwam uit Londen  (daarover later meer) vond ik een pakje bij de post. Een heel mooi pakje. Zonder afzender, maar ik herkende mijn eigen handschrift en het moest dus wel een reactie zijn van Gabriel Levinson van o.a. de Bookbike. Zoals ik al eerder schreef heb ik in het kader van zijn Deusexpagina project een recensie aangevraagd.

In het pakje zat geen recensie, maar iets heel anders en iets zeker zo leuks:

een notitieboekje met een heel aardig briefje dat het Deusexpagina project gestopt is, vandaar dat het waarschijnlijk ook niet meer terug te vinden is op zijn website.

Als dank voor de getoonde belangstelling stuurt hij me daarom dit zelfgemaakt notitieboekje… Ik vind het geweldig! Ben er een beetje stil van, en ik ga nadenken over een gepaste reactie. En over waar ik dat prachtige boekje voor ga gebruiken. Iemand nog tips voor een van beide?

Een literair experiment

Dit had een een stukje moeten worden over de Bookbike.  Over een enthousiaste leesbevorderaar uit Chicago die bij mooi weer met zijn speciaal gebouwde driewieler naar een park rijdt en er gratis boeken uitdeelt aan iedereen die er een wil hebben. De boeken die hij uitdeelt koopt hij met geld dat hij speciaal voor dit doel inzamelt.

En ik had willen schrijven over de problemen waar hij in terecht kwam met de parkwachters die hem verboden zijn goede werk te verrichten en hoe hij gered werd door de Openbare bibliotheek. Heel aandoenlijk allemaal, maar dat moet je zelf maar lezen.

Want op de site van Bookbike las ik ook over een ander initiatief van Gabriel Levinson, de man achter de boekenfiets. En dat vind ik eigenlijk veel spannender. Hij bedacht Deusexpagina: een literair experiment. Schrijvers maken een recensie van een boek dat niet bestaat.  De recensie wordt niet gepubliceerd maar op verzoek uitgetypt (!) en naar de aanvrager opgestuurd. Hiermee wil Levinson het genre van de literaire recensie opnieuw uitvinden. Hij ziet het als An exercise in literary quantum, readers become active participants in realizing the imagined: by reading the book’s review, you validate the book’s existence.

Ik vind het geweldig! Daarom heb ik een aanvraag voor een recensie ingediend, per post. En de unieke recensie wordt ook per post bezorgd. Als het goed gaat tenminste. Spannend..

get_footer() ?>