Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

Linkedin

All of the posts under the "Linkedin" tag.

Waarom is het zo stil in de Koninklijke Bibliotheek?

 

Tijdens mijn tripje naar New York ben ik uiteraard ook in de New York Public Library geweest. En dan bedoel ik (zoals iedereen) het Stephen A. Schwarzman Building aan 5th Avenue en niet één van de 94 filialen. Het “gebouw met de leeuwen” heeft geen uitleenfunctie maar is een research library, een beetje zoals de Koninklijke Bibliotheek bij ons. Niet helemaal vergelijkbaar, dat weet ik, want overzees hebben ze ook nog de Library of Congress, maar toch.

Het is een indrukwekkend gebouw, met grote studiezalen die eruit zien zoals in de film: hoge ramen, veel donker hout en koperen lampen. Het was er erg druk. Niet alleen met mensen die gebruik maakten van de faciliteiten van de bibliotheek maar ook met toeristen die het gebouw kwamen bekijken of een van de drie (!) tentoonstellingen bezochten. Op het moment van mijn bezoek waren dat tentoonstellingen over kaarten van New York vanaf 1609, over de 250e verjaardag van Voltaire’s Candide en over drie vrouwelijke fotografen die het afgelopen jaar zijn overleden. En dat allemaal met materiaal uit de eigen collectie van de bibliotheek.

In de NYPL zijn ze actief bezig om de collectie onder de aandacht van een zo groot mogelijk publiek te brengen. Niet alleen met tentoonstellingen, maar ook met lezingen en workshops op alle mogelijk gebieden en over alle mogelijke onderwerpen. Ze organiseren zoveel dat ze zelfs elk kwartaal een apart magazine uitbrengen waarin alle activiteiten staan. 

Jammer dat de KB zoiets niet doet. Die werkt de  komende vier jaar intensief aan haar digitale bibliotheek, waarin iedereen toegang heeft tot alle in Nederland uitgegeven digitale en papieren publicaties, schrijft ze in haar beleidsplan. Maar dat toegang bieden zien ze dus als iets passiefs: de collectie worden ter beschikking gesteld, in real life of digitaal, maar er wordt verder niks mee gedaan. Jammer. Want de missie van de KB luidt: wij brengen mensen en informatie samen. Dat klinkt actief, maar dat is het dus niet. Het blijft bij passief beschikbaar stellen. Dat is misschien al ingewikkeld genoeg, en ik begrijp ook wel dat het digitaliseren van de huidige collectie een heidens karwei is maar ik vind het toch jammer. Daarmee wil ik niks afdoen aan alle digitale exposities die gemaakt worden en het Geheugen van Nederland is een dankbare bron van illustraties, maar het blijft passief.

Ok, in de studiezalen van de KB is geen donker hout of koperen lamp te vinden en de Prins Willem-Alexanderhof is geen 5th Avenue maar een klein beetje meer actie zou toch best kunnen? Waarom die conservator namiddeleeuwse handschriften niet een lezing laten houden over het Album amicorum van Jacoba Cornelia Bolten? Daar zou je dan een mooie serie van kunnen maken: met een lezing over ander albi amicorum uit de collectie en dan de lijn doortrekkend via de poëziealbums naar de vriendenboekjes van nu. Met misschien nog een workshop poëzieversjes schrijven voor kinderen? Of is dat weer to much? Maar zo breng je in elk geval die webexpositie weer beter onder de aandacht en biedt je een groter publiek de kans om kennis te maken met de schatten uit de collectie.

De KB heeft een tentoonstellingsruimte, De verdieping van Nederland, maar wat daar georganiseerd wordt lijkt weer zo los te staan van wat er in de rest van het gebouw gebeurd. Terwijl het geheim volgens mij is dat je op zoek moet naar verbinding: met je omgeving en met je gebruikers maar ook verbinding binnen de organisatie. Waarom organiseren ze geen lunchpauze lezingen, voor al die ambtenaren uit de aanpalende gebouwen?  Of lezingen voor na je werk? Dan breng je pas echt mensen en informatie samen.

Jammer dat de KB zijn eigen missie zo passief ziet, maar dat zal wel weer met de introvertie van bibliothecarissen te maken hebben. Zonde.

Waarom heeft de bibliotheek zo weinig lef?

Gedurende twee weken maakt de Franse Ikea reclame op 4 metrostations in Parijs door echte bankjes en schemer-lampen op de perrons te plaatsen. Leuke actie. En dan vraag ik me onwillekeurig toch af waarom bibliothe-ken vaak zo moeilijk doen over dit soort acties.  En nou zal ik niet wéér over de strand-bibliotheek beginnen, want dat was wel zo’n beetje de uitzondering die de regel bevestigde. Daar hebben we bewezen dat je boeken (soms) best kunt uitlenen zonder beveiligings- of registratiesysteem. Want ze komen  gewoon terug, en met het zand tussen de bladzijdes valt het ook wel mee.

Maar buiten het strand is er nog weinig ruimte voor “iets geks”. Het is vaak niet eens een kwestie van geld, maar van instelling en van keuzes maken, van iets willen, van lef hebben. “Daar hebben we geen personeel voor, het is al zo lastig om de roosters rond te krijgen tijdens de vakanties, wat levert het eigenlijk op, het past niet in ons programma”. Klinkt allemaal niet onredelijk, maar het zijn allemaal drogredenen, smoesjes om niet je nek uit te steken en eens iets anders te proberen. Want voor iets leuks is het vaak niet zo’n probleem om personeel te vinden, maar dan moet je het wel eerst vragen. En als je echt wil kun je iets zo presenteren dat het toch in een programma past, maar dat vergt wel enige creativiteit en goede wil. En als je elke activiteit alléén maar afrekent op het aantal bezoekers dat komt opdraven of het aantal nieuwe leden dat het bonnetje invult dan bouw je de mislukking wel in.

Maar daarmee maak je dus nooit een knaller. Doe eens gek, droom eens en neem eens risico. En ja, het is belastinggeld en daar moet je goed mee om gaan. Maar denk eens wat verder: wat doet zoiets voor je imago, wat voor imago wil je hebben richting de politiek en de gemeente? En een goed imago zorgt ook weer voor ledenbehoud, en hoe bereken je dat dan? Kom op, niet zo bekrompen. Kijk eens verder dan je eigen bureau en je eigen kantoortje, wees eens creatief!

Het probleem van de vrouwen

Toen ik deze kaart (van de onovertroffen Kartoenfabriek) tegen kwam moest ik meteen weer denken aan het thema dat ik al eerder aansneed: hoe kan het dat in een vrouwenbranche als de onze alle invloedrijke functies vervuld worden door mannen?

De directeuren van de vier grote bibliotheken zijn mannen en onze branche wordt opnieuw ingericht door louter mannen.  Ik weet niet hoe de verdeling man/vrouw is als je alle directeuren uit het land op een rijtje zet? Ik ken alleen de situatie in Noord- en Zuid-Holland uit eigen ervaring en zo uit mijn hoofd is de verdeling daar ongeveer fiftyfifty, met misschien een lichte voorsprong voor de vrouwen.

Hoe kan zoiets in een branche die zo vol zit met vrouwen?

Waarschijnlijk omdat mannen zich meer roeren of omdat ze plat gezegd “een grotere bek hebben”? Als je de verslagen van de ledenvergaderingen van de VOB leest zie je dat de mannen daar het hoogste woord hebben. Ik ben er zelf helaas nooit geweest, dus ik moet het met de verslagen doen, en met wat je zo in de wandelgangen hoort. Daar wordt soms een beetje meewarig gedaan over al die druktemakers. Zit daar dan het probleem? Slaan de vrouwen in de zaal die mannen geamuseerd gade en laten ze de jongens hun gang maar gaan? Want ik kan me niet voorstellen dat de discussies zo hoogstaand zijn dat de vrouwen te geïmponeerd zijn om mee te durven doen. Maar dat heeft wel tot gevolg dat de vrouwen zichzelf buitenspel laten zetten.

Of zou het een complot zijn? Dat alle mannen samenspannen om de vrouwen buiten hun clubjes te houden? Zoals vroeger op het schoolplein: toen de jongens hun stomme spelletjes gingen doen waarbij de meisjes werden buitengesloten?

’t Zal toch niet? Maar belangrijker is: hoe komen we daar van af? Want de situatie is te bizar voor woorden. Of zijn de vrouwen in de branche zo overgeëmancipeerd dat ze daar geen oog meer voor hebben?

get_footer() ?>