Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

lezen

All of the posts under the "lezen" tag.

Neil Gaiman over kunst, of Waarom kunst belangrijk is # 4

Ok, dit is reclame. Niet alleen dat filmpje hierboven, maar dit hele stuk. Want ik wil jullie allemaal het boek Art Matters van Neil Gaiman en Chris Riddell aanbevelen. Sinds ik het boekje twee weken geleden kocht kan ik het niet laten om het elke dag even op te pakken want ik word er zo blij van. Niet alleen omdat het zo’n mooi boekje is, of omdat het, zoals Riddell in het voorwoord schrijft, een “small elegantly bound book” is maar ook omdat ik zo blij wordt van wat er in staat. En ik denk dat in deze tijd van onrust en onderbuikgevoelens en ongenuanceerdheid wel behoefte is aan mooi en blij en schoonheid.

Het is een verzameling van bestaande teksten van schrijver Neil Gaiman waar illustrator en UK Children’s Laureate Chris Riddell tekeningen bij heeft gemaakt. Op eigen initiatief. Voor de lol, omdat hij zo onder de indruk was van de teksten. Omdat die tekeningen zo veel aandacht op social media kregen besloot de uitgever om er een boekje van te maken. Het zijn vier teksten: drie verhaaltjes en één gedicht. Gaiman noemt die verhaaltjes essays, maar bij dat woord hebben we in Nederland toch andere associaties. Het zijn korte, inspirerende teksten over lezen, bibliotheken en het belang van kunst. De laatste tekst (Make good art) is een toespraak die Gaiman hield voor de afstudeerders van een Art Class van een universiteit in Philadelphia in 2012. Hier een video van die toespraak. Als je Gaiman nog niet kent is die leuk om een idee te krijgen van wat voor man het is. De video hieronder is de opname van een Facebook livestream die hij vorige week hield, ter gelegenheid van de presentatie van het boek. Omdat het een livestream is (en dus geen zorgvuldig samengesteld filmpje) waaiert het nogal uit en gaat het alle kanten op en je merkt aan alles dat hij moe is. De hele video duurt nogal lang maar in de eerste vijf minuten legt hij uit hoe het boekje zo tot stand gekomen is. Voor als je meer wil weten.

De tweede tekst in dit boekje is zijn beroemde Why our Future depends on libraries, reading and daydreaming, dat hij schreef voor de Reading Agency (de Britse Stichting Lezen). De door Riddell geïllustreerde versie van deze tekst verscheen deze zomer in The Guardian en deed toen al de rondte op social media. Het bevat pareltjes als A library is a place of safety, a haven from the world. It’s a place with librarians in it.

De eerste tekst is een credo die begint met: I believe that it is difficult to kill an idea because ideas are invisible and contagious, and they move fast. Lijkt me niks tegen in te brengen. Maar goed, ik word dus heel erg blij van zoveel vastberadenheid en zo’n diep geloof in het belang van lezen en van kunst. Want het boek heet niet voor niks Art matters, because imagination can change the world. En daar hou ik me maar aan vast.

 

Lezen op het strand, Franse strandbibliotheken

Vorige week was ik Normandië, op vakantie. In ons hotel vond ik een folder van Lire à la plage, de Franse versie van de strandbibliotheek.  (Voor wie zich afvraagt wat ik met strandbibliotheken heb is hier een linkje naar hoe dat ooit begon) In Nederland zijn de meeste strandbibliotheken weer verdwenen, alleen Makkum houdt dapper stand, dus ik was aangenaam verrast dat ze in Frankrijk nog steeds bestaan. Al sinds 2006 zijn ze daar bezig. Ik heb er veel foto’s van gezien maar weinig over gehoord dus ik wilde er nu graag eens een in het echt zien.

Zelfs als ik niet gewaarschuwd was door die folder had ik de bibliotheek op de boulevard van Étretat waarschijnlijk snel gevonden, want het stond op een tamelijk prominente plek. Zoals dat hoort. En het was zeer herkenbaar, niet alleen omdat er met grote letters Lire à la plage op stond maar ook vanwege de herkenbare kleuren. In tegenstelling tot “onze” strandbibliotheken hebben ze er in Frankrijk voor gekozen om alle bibliotheken er precies hetzelfde uit te laten zien. En als ik het filmpje zo bekijk geldt dat niet alleen voor de buitenkant (allemaal precies dezelfde huisjes, met allemaal rechts van de ingang een leesterras met precies dezelfde strandstoelen) maar ook voor de binnenkant. Want die in Étretat zag er van binnen precies zo uit als die hierboven. Die eenheid komt waarschijnlijk (ook) omdat het één groot project is, van het departement Seine-Maritime dus ik ga er van uit dat alles gewoon centraal geregeld wordt. Wat me opviel is dat ze zichzelf geen bibliotheek noemen. De collectie bestaat ook niet uit bibliotheekboeken maar uit niet-ingewerkte winkelexemplaren en er is niets dat lijkt op een uitleensysteem. Het meisje dat de “bibliotheek” beheerde reageerde dan ook heel verbaasd op mijn vraag of ze met de plaatselijke bibliotheek samenwerkten. “Nee, we zijn van het departement. We hebben niets met de bibliotheek te maken.” Een paar klikken op het internet leert dat er in het verleden wel degelijk werd samengewerkt met gemeentelijke bibliotheken, maar dat was ongetwijfeld vóór de tijd van deze (neem ik aan) werk-studente. Die vertelde dat ze elke dag open zijn, van 14 tot 19 uur. Ook als het slecht weer is.

Er worden mondjesmaat activiteiten georganiseerd, voornamelijk gericht op lezen en taal. Het leek allemaal tamelijk simpel: een leuk huisje met (1000) boeken en een gezellig terras. Zet de deur maar open en ga je gang. Niks ingewikkelds of hoogdravends, gewoon: lezen. Op het strand. Want daar gaat het om, bij Lire à la plage.

PS. Ook als je Frans niet al te best is: kijk het filmpje toch maar. Is leuk. En de plaatjes zeggen genoeg.

Met een boek in de metro

Om het lezen in het openbaar vervoer te bevorderen kun je bibliotheken maken (hallo Stationsbibliotheek) maar de meest effectieve manier lijkt me deze, uit Brazilië. In 2015 deelden ze daar, op World Book Day, op verschillende metrostations in São Paolo gratis boeken uit met een ingebouwd metrokaartje. Door je boek in te checken kon je gratis met de metro. De uitgever was niet kinderachtig, want met de in de kaft ingebouwde RFID kon je zelfs 10 ritjes maken. Er waren 10 verschillende titels, in speciaal voor de gelegenheid vormgegeven boeken, met omslagen die volgens de vormgevers gebaseerd waren op metrokaarten.

Ik vind het leuk. Kon helaas niet zo snel terugvinden of het bij deze eenmalige actie gebleven is, ben bang van wel. Maar dan nog, het blijft leuk. En effectief denk ik.

The Bookmobile

Over de kracht van lezen. En over de bibliobus.

Het filmpje is gemaakt door StoryCorps, een organisatie die zich toelegt op het vastleggen van verhalen. Our mission is to provide Americans of all backgrounds and beliefs with the opportunity to record, share, and preserve the stories of our lives. Om een idee te krijgen van hoe dat werkt is hier nog een ander filmpje te zien.

Shockeren met een boek

 

Subways are a great place to catch up on your reading. But how do people react to book covers that are a little embarrassing, and also pretty hilarious? Nee ze zijn niet echt, de boeken die comedian Scott Rogwosky zit te lezen in de metro in New York. Maar ze zijn wel heel goed verzonnen. En vooral ook heel goed vormgegeven: de omslagen zien er uit alsof het echte boeken zouden kunnen zijn. Het Slut-shaming your daughter boek ziet er uit als een boek met babytips en het boek over Trump als een gedrocht uit de jaren ’70.

En hoe reageren mensen op die boeken? Nou, ze giechelen een beetje of ze maken een foto. En die foto zetten ze dan weer op Reddit, waar hij 1.3 miljoen (ja miljoen!) keer bekeken wordt. Want ze reageren niet rechtstreeks maar ze zien het dus wel.

Een date met een boek

boekenvlag2Aanstaande woensdag wordt in de bibliotheek van Düsseldorf een Book-dating georganiseerd. Daar krijgt elke deelnemer vijf minuten de tijd om een andere deelnemer te overtuigen van het belang van zijn of haar favoriete boek. Na vijf minuten gaat een gong en dan moet je doorschuiven naar een andere tafel, met een nieuwe kandidaat. Dan kun je hetzelfde boek nog eens proberen aan te prijzen, of je kunt voor een ander boek kiezen. Speeddaten met boeken dus.

Geweldig idee! De bedoeling is om mensen met elkaar te laten praten over boeken en om mensen op ideeën te brengen voor hun eigen leeslijst. Ik vraag me wel af hoe een aantal dingen praktisch werken: moeten die twee mensen in vijf minuten elkaar overtuigen van de lol van hun eigen boek of is er per vijf minuten maar één iemand aan het woord? En wat als je het boek al kent? Of wat als je het boek al kent en ook enthousiast bent? Zit je elkaar dan een beetje grijnzend aan te kijken? Maar dat soort praktische vragen doen er natuurlijk niet echt toe want dat wijst zich vast vanzelf. Ik ben heel benieuwd hoe het gaat lopen: de komende weken gaan ze het in vier verschillende vestigingen proberen zo te zien. Hoeveel mensen zouden daar op af komen en wat voor resultaat levert het op? Eens zien of ze er op terug gaan komen op dat mooie blog van ze.

De term book-dating is niet zo nieuw, meestal ligt de nadruk echter meer op de dating dan op het book. Het is vaak een andere manier van mensen aan elkaar koppelen: er zijn bibliotheken die date-nights organiseren waar boekenliefhebbers die op zoek zijn naar een relatie elkaar kunnen treffen en er is zelfs een speciale datingsite waarin mensen zichzelf profileren aan de hand van hun favoriete boek.

Leuk. Weer eens wat anders dan een leesclub.

Kan lezen gevaarlijk zijn?

Op de vraag of lezen gevaarlijk is geeft Professor Geert Buelens in dit filmpje niet het definitieve antwoord. In zijn betoog koppelt hij de opvatting van Plato over het gevaar van manipulatie door literatuur aan American Psycho van Bret Easton Ellis en hij zet dit tegenover de opvatting van Martha Nussbaum dat je van het lezen van literatuur een beter mens wordt.

Dit is een van de vijf colleges die Geert Buelens heeft gegeven voor de Universiteit van Nederland, een website waarop elke week een andere Nederlandse hoogleraar vijf korte colleges geeft. Vijf filmpjes van een kwartiertje, met elke week een andere hoogleraar. Over sterrenkunde, filosofie, psychiatrie, recht of economie. En over letterkunde dus. De andere vier collegetjes van Buelens gaan in op vragen als Hoe kan een roman een land bij elkaar brengen of Zou Bob Dylan een Nobelprijs voor de literatuur kunnen winnen.

Voor als je in de Kerstvakantie even genoeg hebt van alle kerstmuziek en kerstkransjes. Alhoewel, wie krijgt daar nou genoeg van…?

Bibliotheken vergroten je wereld

Unicef is in samenwerking met  Libraries Without Borders een leesbevorderingsproject gestart in Haïti. Het project heet Story Box en het bestaat uit kisten met boeken (in het Frans en Creools) die door speciaal daarvoor getrainde welzijnswerkers worden voorgelezen en uitgeleend aan kinderen in achterstandswijken, to stimulate creativity and imagination.

Een mooi project, zoals er waarschijnlijk veel zijn waar we allemaal niks van af weten. Maar dit is een lief filmpje en de kinderen in dit filmpje zijn zo ontzettend mooi dat ik het graag met jullie deel.

Exploring the world, one book at a time..

Lezen op een bankje

boekenbankLeuk, een bankje met een ingebouwde boekenkast..

bibliotheekbank chineesBankje gezien van rechts, met ‘bibliotheek’ in het Chinees

bibliotheekbank spaansEn gezien van links, met een Spaanse tekst.

bibliotheekbank kinderenEn met een aantal kinderen die geholpen hebben bij de uitvoering.

Het bankje staat in New York (in de Lower East Side) en is ontworpen door Chat Travieso. In de wijk wonen veel Spaans en Chinees sprekenden, vandaar de drie verschillende talen. Leuk ontwerp. En mooi uitgevoerd. Da’s nou het nuttige met het aangename combineren….

Lezen als subversieve bezigheid

istanbul busNet als bij de diverse Occupy groepen in de Verenigde Staten twee jaar geleden worden er ook rond het Taksimplein in Istanboel bibliotheken ingericht. Niet alleen die ene waar je de laatste dagen overal foto’s van ziet maar ook deze stadsbus, die sneuvelde tijdens de gevechten met de politie, wordt nu gebruikt als bibliotheek. Kütüphane is het Turkse woord voor bibliotheek.

Ik vind het zelf altijd wel iets aandoenlijks hebben, zo’n collectie vol goede bedoelingen. Ik was daarom ook erg verbaasd toen de politie de Occupy Wall Street bibliotheek vernietigde. De tijd dat boeken gevaarlijk waren ligt toch al lang achter ons, dacht ik. Gelukkig werd dat een enorme rel die eindigde met excuses en schadevergoedingen (na een rechtszaak, dat dan weer wel). Foutje, bedankt. Tamelijk overdreven, maar zoiets kan gebeuren.

En toen kreeg ik een uitnodiging van een Turkse vriend van me: Beste Vrienden,
ik ga een boek lezen… Niet om te schreeuwen. In stilte, zittend, zonder een vlag of iets, op een grasveld, onder een schaduw van een boom, om de stem van de niet gehoorde landgenoten van mij te ondersteunen. Dus daar zat ik dan afgelopen woensdagavond, in het Westerpark in Amsterdam: met een boek onder een boom. Met een stuk of 50 andere andere mensen, het merendeel Turks. Lezend en pratend. Over de toestand in Turkije, over democratie, dictatuur en vrijheid. In alle rust. Mooie avond was dat. westerparkDaarom was ik heel verbaasd om te horen dat zo’n zelfde bijeenkomst in Utrecht uitliep op scheldpartijen van (Turkse) voorbijgangers en ruzie over de demonstraties in Turkije. Hoe kan een groep pratende en/of lezende mensen nou zoveel agressie oproepen?

Dat soort verhalen herinnert je er weer aan dat lezen soms echt wel een subversieve bezigheid kan zijn. Dat vergeet je snel als je in de bibliotheek aan het retailen bent. Als je probeert in te schatten hoeveel exemplaren van de nieuwe Dan Brown je in de collectie moet hebben. Want dat is natuurlijk allemaal niet echt belangrijk. Wat mensen met je boeken doen, dát is pas belangrijk.

get_footer() ?>