Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

leesbevordering

All of the posts under the "leesbevordering" tag.

De Boekenweek en leesbevordering voor iedereen

Afgelopen donderdag deed rapper Massih Hutak in zijn gesproken column in het radioprogramma De Nieuws BV een gepassioneerde oproep om het boekenweekgeschenk ook eens een keer te laten schrijven door iemand die de jongerencultuur kent. Een rapper bijvoorbeeld. Want dat is volgens hem de manier om jongeren enthousiast te maken voor literatuur. “Een gratis dun boekje van nog geen 100 pagina’s als opstap naar meer leesplezier. En hoe meer jongeren dat lezen, en daardoor meer lezen, des te  belangrijker en urgenter zo’n geschenk wordt”. (hoor ik hier Kees Broekhof?) Hij signaleert onder jongeren een grote behoefte aan verhalen die ze wel op social media en bijvoorbeeld Netflix vinden en veelvuldig delen maar (nog) niet in de literatuur.

Goed verhaal waar ik het alleen maar roerend mee eens kan zijn. En ik ben niet de enige: op Twitter werd zijn oproep driftig en met veel instemming gedeeld. En ook de CPNB heeft bovenstaande tweet al geretweet dus als Massih nog geen uitnodiging heeft gekregen om eens te komen praten volgt die zeker snel. Goed idee en zoek vooral de samenwerking op. Maar lieve CPNB, als jullie hier mee aan de slag gaan: willen jullie het dan alsjeblieft wel goed doen. Dus gewoon in 2019 het boekenweekgeschenk laten schrijven door iemand die jongeren aanspreekt? Zodat je dubbel aan leesbevordering doet: je trekt een nieuw (jong) publiek en je laat je bestaande publiek kennismaken met iets nieuws. Dus ga er niet in 2018 nog snel even een boekje voor jongeren naast produceren. Een speciale scholierenuitgave. Want daarmee neem je jongeren nog steeds niet serieus. En je andere lezers trouwens ook niet.

En ik snap wel dat zoiets lastig is want de uitgevers hebben bij zo’n jonge schrijver nog geen heel oeuvre achter de hand dat ze opnieuw kunnen uitgeven en de boekhandelaren zullen wel gaan klagen dat voor zo’n “onbekende” schrijver de mensen niet speciaal naar de boekwinkel komen en het hen dus omzet gaan kosten. Maar laten we eerlijk zijn: zolang de NS de Boekenweek blijft sponsoren komen de mensen toch wel zo’n boekje halen. En jullie zijn er toch ook voor ons, de bibliotheken? Jullie zijn toch zelfs ook van ons? En wij zijn toch van de leesbevordering? Dus zullen we afspreken dat in 2019 de bibliotheken nou eens hun zin krijgen en er gewoon een goeie leesbevorderingsactie komt. Met een boek dat óók jongeren leuk vinden en filmpjes en rappers in de bibliotheek en een leesclub waarin jongeren aan ouderen uitleggen waarom ze het zo’n goed boek vinden.

En dan mag Massih van mij directeur boekenweekgeschenk worden. Die heeft overigens wel vaker goede ideeën, hij was de bedenker van Het Stemfeest afgelopen maart, om jongeren aan te zetten om te gaan stemmen. Klonk als een mooi feest. Dus laten we van de volgende Boekenweek ook een feest voor iedereen maken, in plaats van een feest voor mensen die toch al van lezen houden.

Mocht het filmpje hierboven niet werken, bijvoorbeeld omdat je mobiel leest, dan is de column ook te beluisteren op de site van de NPO, hier dus.

New York Leest

Binnenkort starten ze in New York met de actie One Book One New York, de New Yorkse versie van One City One Book, de leesbevorderingsactie waar Nederland Leest op is gebaseerd. In 1998 begonnen als leesbevorderingsprogramma van de bibliotheek van Seattle en inmiddels heeft iedere zichzelf respecterende stad in de Verenigde Staten wel een dergelijk project. Dit jaar voor het eerst in New York dus.

Hier ligt het initiatief niet bij de bibliotheek maar bij de gemeente. Althans, via de website van The Mayor’s Office wordt er reclame voor gemaakt en de projectleider is afkomstig van de gemeente. Ze pakken het net weer iets anders aan dan elders: de bevolking heeft inspraak bij de keuze van het boek. Ze hebben vijf boeken geselecteerd en vijf celebrities gevraagd om ieder een boek te pitchen. Met een filmpje zoals hier boven. Morgen is de laatste dag waarop nog gestemd kan worden. Dat stemmen kan via de website van de gemeente en via speciale kiosken in de metro.

De geselecteerde titels zijn heel verschillend: deze hierboven is uit 1943 en was tijdens de Tweede Wereldoorlog heel populair. De andere vier titels zijn veel actueler (variërend van 2007 tot 2015) en hebben allemaal een Booker Prize gewonnen. Niet alle schrijvers zijn Amerikaans en zware thema’s worden niet geschuwd. De gemeente heeft een panel van bibliothecarissen, uitgevers en wetenschappers om tips gevraagd en daarna zelf deze lijst samengesteld. Voor de gemeente is het “an attempt to give small bookstores throughout the city a boost and, as the program’s title suggests, create a sense of community among the city’s readers.” En voor de mensen die het boek niet willen kopen: de uitgevers hebben 4000 exemplaren van de boeken op deze lijst cadeau gedaan aan de bibliotheken in New York (meer dan 200 filialen). De uitverkozen auteur zal in juni optreden in de New York Public Library. Ben benieuwd hoe het verder gaat. Van publiciteit zijn ze alvast verzekerd: de website Buzzfeed heeft zich aan de actie verbonden maar ook de Late Show en een aantal kranten. Dus ik vermoed dat we er nog veel over gaan horen.

Vliegtuigen en leesbevordering

JetBlue

Deze boekenautomaat werd afgelopen zomer door JetBlue geplaatst in een wijk in Washington DC. JetBlue Airways is een Amerikaanse low-fare luchtvaartmaatschappij. Al sinds hun oprichting proberen ze een ander, persoonlijker beeld van vliegen te creëren.  We set out in 2000 to bring humanity back to the skies, when we noticed a lack of compassion, a missing human touch, in the air travel experience. Ze maken daarom nogal veel werk van hun Corporate and Social Responsibility.

Dat klinkt niet alleen mooi maar ze doen er ook echt iets aan: in 2011 zijn ze een leesbevorderingsprogramma begonnen, Soar with Reading, a program designed to inspire kids’ imaginations to take flight through reading. Uit onderzoek was gebleken dat in wijken met lage inkomens er gemiddeld maar één geschikt boek per 830 kinderen beschikbaar was en dat maar 25 procent van alle kinderen die van school afkwam kon lezen op het juiste niveau. De afgelopen jaren zijn er op verschillende manieren boeken gedistribueerd, de nieuwste actie is dus deze boekenautomaat. Hiervoor heeft JetBlue de samenwerking gezocht met een uitgeverij. Ze hebben drie van dit soort machines neergezet, eentje bij het Leger des Heils, eentje bij een supermarkt en bij een kerk. Op plekken waar de doelgroep veel komt dus. Er zitten 12 verschillende titels in de machine en er komen elke twee weken verse titels bij. Kinderen kunnen de boeken gratis meenemen en de ouders kunnen zich aanmelden om via sms tips te krijgen over voorlezen en nieuwe titels. Daar is dus goed over nagedacht, ze hebben niet zomaar een zooi oude boeken ergens neergezet.

Mooie actie hoor.

Een date met een boek

boekenvlag2Aanstaande woensdag wordt in de bibliotheek van Düsseldorf een Book-dating georganiseerd. Daar krijgt elke deelnemer vijf minuten de tijd om een andere deelnemer te overtuigen van het belang van zijn of haar favoriete boek. Na vijf minuten gaat een gong en dan moet je doorschuiven naar een andere tafel, met een nieuwe kandidaat. Dan kun je hetzelfde boek nog eens proberen aan te prijzen, of je kunt voor een ander boek kiezen. Speeddaten met boeken dus.

Geweldig idee! De bedoeling is om mensen met elkaar te laten praten over boeken en om mensen op ideeën te brengen voor hun eigen leeslijst. Ik vraag me wel af hoe een aantal dingen praktisch werken: moeten die twee mensen in vijf minuten elkaar overtuigen van de lol van hun eigen boek of is er per vijf minuten maar één iemand aan het woord? En wat als je het boek al kent? Of wat als je het boek al kent en ook enthousiast bent? Zit je elkaar dan een beetje grijnzend aan te kijken? Maar dat soort praktische vragen doen er natuurlijk niet echt toe want dat wijst zich vast vanzelf. Ik ben heel benieuwd hoe het gaat lopen: de komende weken gaan ze het in vier verschillende vestigingen proberen zo te zien. Hoeveel mensen zouden daar op af komen en wat voor resultaat levert het op? Eens zien of ze er op terug gaan komen op dat mooie blog van ze.

De term book-dating is niet zo nieuw, meestal ligt de nadruk echter meer op de dating dan op het book. Het is vaak een andere manier van mensen aan elkaar koppelen: er zijn bibliotheken die date-nights organiseren waar boekenliefhebbers die op zoek zijn naar een relatie elkaar kunnen treffen en er is zelfs een speciale datingsite waarin mensen zichzelf profileren aan de hand van hun favoriete boek.

Leuk. Weer eens wat anders dan een leesclub.

Wereldliteratuur en t-shirts

hamletEigenlijk had dit gewoon een kort stukje moeten worden over die leuke t-shirtjes die ik toevallig tegenkwam  maar al bladerend op de website van Litographs, de makers van die shirts, kwam ik er achter dat ze veel meer doen dan dat. Het begon allemaal met het drukken van posters, waarop ze de hele tekst van een boek (althans, voor zover dat past) in een grafische illustratie afdrukten. Daarna kwamen er t-shirtjes en nu zijn er ook tassen.

In het filmpje hieronder zie je Danny Fein, initiatiefnemer van Litographs, uitleggen hoe het precies werkt. Dit filmpje heeft hij gemaakt voor Kickstarter, om geld in te zamelen zodat ze het project uit konden breiden van posters naar t-shirts. Daar begonnen ze mee in 2012, inmiddels hebben ze meer dan 150 verschillende shirts in de aanbieding. Fein is overigens een computerprogrammeur, die ooit als oefening begon met het omzetten van tekst in een afbeelding. Inmiddels heeft hij een team van grafische vormgevers om zich heen verzameld die de illustraties ontwerpen.

Hun nieuwste actie is een lijn van temporary tatoos, oftewel plakplaatjes. Ook weer met literaire citaten. Nou kenden we zoiets al langer van Plint, maar het blijft leuk. Vooral omdat ze er bij Litographs meteen een actie aan gekoppeld hebben: ze gaan een tattoo chain maken. De volledige tekst van Alice in Wonderland in 5258 plakplaatjes op even zovele mensen. Mooi. En dat allemaal: To celebrate the importance of books in our lives. Het project is bijna uitverkocht, er zijn nog een paar plaatsen over.

En alsof dat allemaal nog niet leuk genoeg is, steunen ze ook nog eens een goed doel. Want: we see Litographs as a way to share the power of books with more people. We’re committed to promoting literacy all over the world — to make a direct impact, we proudly partner with the International Book Bank to send one new, high-quality book to a community in need for each poster, t-shirt, and tote bag we sell, and for every five tattoos.

Als dat geen leesbevorderaars zijn dan weet ik het ook niet meer.

The best book I’ve ever worn

Naschrift: Jeroen wees mij op Out of Print. Een kledinglijn met afbeeldingen van boekomslagen. Anders, maar ook leuk.

Leesbevordering lokaal, ook op het vliegveld

vliegveld stratfordIn de categorie “een beetje vreemd maar wel schattig”: de bibliotheek van Stratford, Canada gaat deze zomer in samenwerking met het plaatselijke vliegveld een leesbevorderingsprogramma opzetten.

Stratford is een stadje in de provincie Ontario, Canada, met ongeveer 30.000 inwoners. Justin Bieber is er opgegroeid. Het vliegveld is een gemeentelijk vliegveld, het is niet zo groot. Het is een internationaal vliegveld maar er kunnen maar vliegtuigjes met maximaal 15 personen landen. Ik stel me een veredeld soort busstation voor.

Dat maakt die leesbevorderingsactiviteiten dan weer een stuk eenvoudiger te begrijpen, ze hebben ook al zo’n samenwerking met de plaatselijke brandweer. De komende 8 weken worden er library based activiteiten georganiseerd met boeken en liedjes en aviation-themed crafts. Bedoeld voor kinderen maar hun ouders zijn ook zeer welkom, na afloop van de activiteit krijgen de kinderen een rondleiding. Het vliegveld hoopt meer mensen binnen te halen en de bibliotheek wil out of the box van de reguliere zomerprogrammering treden. En het lost een logistiek probleempje op: de weg voor de bibliotheek wordt deze zomer verbreed en vanwege die werkzaamheden kan er slecht geparkeerd worden.

Ik weet niet wat ik schattiger vind: die kleine vliegtuigen, dat enthousiasme of die foto hierboven met de directeur van het vliegveld en de dames van de bibliotheek (die rechter dame is van de bibliobus..) Maar ik zal wel bevooroordeeld zijn. Take Off with the Library

 

 

De visser als bibliothecaris

Ja, dit is er weer een. Zo’n initiatief met boeken en kinderen en leesbevordering waar ik blij van word. De Taman Bacaan Pelangi (Regenboog Lees Park) is een organisatie die bibliotheekjes voor kinderen maakt in achtergebleven gebieden van Oost-Indonesië. Achtergebleven in de verschillende manieren van het woord.

De bibliotheken zijn een initiatief van Nila Tanzil, een Indonesische communicatiespecialist. Ze startte ermee toen ze in gesprekken met jonge kinderen merkte hoe klein hun wereld was en hoe weinig toekomstperspectief de kinderen voor zichzelf zagen. These kids were young, some as young as six, but they were already limiting their own dreams. I believe that books can change that. I believe that books will introduce them to a great big world and spark their imagination. I believe that books can inspire children to dream, and give them the courage to dream big.

Om dat doel te bereiken zamelt ze boeken in, zowel in het Indonesisch als in het Engels en ze zamelt geld in. Dat gaat haar heel aardig af lijkt het. Ze timmert stevig aan de weg: in vijf jaar tijd heeft ze al 29 bibliotheekjes ingericht (van Lombok tot Ambon en van Sulawesi tot Timor). Onlangs stond ze op de op de lijst van 10 Inspiring Women 2015 van Forbes Indonesia.

Mooi project hoor.

Leesbevordering op zijn kop

Deze Britse leerkracht leest zijn klas voor terwijl hij op zijn hoofd staat. Hij kwam op dat idee vanwege het boek The Twits, van Roald Dahl, oftewel: De Griezels. De Griezels eindigen in het boek ondersteboven, vandaar. Volgens hem zijn de leerlingen, door dit op zijn kop lezen, meer betrokken bij het verhaal en gaat hun kennisniveau omhoog. Hij claimt dat sommige leerlingen wel een half tot een heel niveau gestegen zijn vanwege deze manier van voorlezen.

Het ligt er natuurlijk erg dik bovenop, dit filmpje kwam gisteren online en vanmiddag was er al een vervolg op: het is namelijk een 1 april grap. Met medewerking (of misschien zelfs wel bedacht?) door de uitgeverij. Te flauw. Lagere schoolhumor. Maar ik weet zeker dat die glunderende kinderen in de klas van Mr. Perry dit boek hun hele leven lang niet meer zullen vergeten vanwege deze grap. Dus uiteindelijk is het een fantastische manier van leesbevordering, daarom wilde ik jullie deze filmpjes niet onthouden. En omdat ik een zwak heb voor Britse schoolkinderen, met die schooluniformpjes.

Voor diegenen die De Griezels nooit gelezen hebben (wel doen hoor, ken je klassiekers!) Meneer Griezel heeft een baard, een hele vieze baard met stukjes eten erin, daarom hebben al die jongens in dat filmpje van die rare baarden.

Ware liefde (voor boeken)

Dit is een van de leukste dingen die ik de afgelopen weken op Twitter tegen kwam. Ik heb hem al eens geretweet, maar voor iedereen die dat gemist heeft of die niet op Twitter zit hierbij alsnog.

Een citaat uit een boekbespreking door een 6-jarige. Zou je dit boek aan een vriend aanbevelen en waarom? Nee, want het is mijn lievelingsboek en ik wil niet dat iemand anders hem heeft. Zoals zijn moeder al zegt: die snapt het principe van meerdere exemplaren nog niet. Te lief…

Die moeder is overigens een fervente leesbevorderaar, ze twittert over kinderboeken en over wat haar kinderen lezen.

Jeanine Deckers 23 september 2014 1 Comment Permalink

Op bezoek bij The Uni Project

the uniOver de organisatie achter het Uni Project in New York  heb ik al eens eerder geschreven. Via Twitter heeft de airportlibrarian vaker contact met ze, dus toen ik afgelopen week in New York was kon ik de kans niet voorbij laten gaan om het project zelf te gaan bekijken. Helaas hadden ze net in die ene week dat ik er was even pauze en kon ik ze niet in bedrijf zien, maar de initiatiefnemers ontvingen me hartelijk bij hen thuis en hebben me uitvoerig over hun project verteld.

The Uni Project is een initiatief van Sam en Leslie Davol en bestaat uit mobiele boekenkasten die ze op verschillende locaties in New York neerzetten. Of in hun eigen woordenThe Uni Project is a nonprofit committed to increasing access to books and learning opportunities through pop-up, open-air reading rooms. Based in New York City, we operate reading rooms that bring architect-designed structures, high quality books, and dedicated staff, to the city’s plazas, parks, and public spaces. We partner with community-based organizations and our circuit prioritizes underserved NYC neighborhoods.

En voordat je nou op z’n Hollands, cynisch, gaat roepen: “wat een onzin, in New York zijn toch genoeg bibliotheken?” of andere bijdehandte,  flauwe opmerkingen gaat maken: het is een groot succes en er blijkt behoefte aan te zijn. Ze begonnen ooit met hun kasten op eigen initiatief ergens neer te zetten, tegenwoordig worden ze ingehuurd. Komen ze op verzoek naar straatfestivals, scholen, bedrijven, winkeliersverenigingen (blijkbaar een nieuw fenomeen in NY) en buurtcomités om activiteiten op te luisteren of om leven in de brouwerij te brengen op saaie plekken in de stad. Het project heeft nadrukkelijk twee uitgangspunten: leesbevordering EN het verbeteren van de openbare ruimte. In een grote, drukke stad als New York is behoefte aan een plek waar je zomaar even kunt zitten, waar je niks moet, waar je niks hoeft te kopen en waar je rustig een boek kunt lezen. Amerikaanse bibliotheken doen een stuk minder fanatiek aan leesbevordering dan wij in Nederland, ze zijn daar zo druk met het uitvoeren van allerlei sociale taken (invullen van formulieren, geven van cursussen etc.) dat er steeds minder aandacht voor boeken lijkt te zijn (aldus de Davols). Dus wordt er in de Uni veel aandacht besteed aan bijzondere kinderboeken. Vorig jaar heeft het project een National Book Award gewonnen in de categorie Innovations in Reading en het jaar daarvoor hebben ze met behulp van Unicef  en de Amerikaanse ambassade een project opgezet in Kazachstan.

DSC02091

Het project is intussen opgepakt door de openbare bibliotheken van New York. Op Governor’s Island, een eiland tussen Brooklyn en Manhattan dat sinds een paar jaar in de zomerperiode open wordt gesteld als recreatiegebied, wordt sinds dit jaar een “Uni” geëxploiteerd door de gezamenlijke bibliotheken van New York. Je kunt daar een boek lenen voor een dag, maar dat moet je aan het einde van de dag weer terugbrengen, net zoals bij onze strandbibliotheken. Dat is anders dan bij de “echte” Uni, daar kun je geen boeken lenen, want daar draait het juist om het gezamenlijk lezen op locatie. Op de foto hiernaast lijkt het misschien een beetje een treurige bedoening, maar het dreigde te gaan regenen toen ik er was dus de meisjes die de boel beheerden waren druk bezig met opruimen en het uitrollen van het waterdichte zeil dat er overheen gaat om de boeken te beschermen.

Het succes van dit project zit hem volgens mij in de kwaliteit: het zijn niet zomaar een paar kratten met tweedehands boeken die ergens worden neergezet, maar het zijn zorgvuldig ontworpen meubels met mooie boeken en met professionele medewerkers in een opvallende omgeving. Ze zoeken hun eigen boeken uit, die ze vervolgens laten sponsoren. Mensen die hun oude boeken cadeau komen doen worden vriendelijk afgewezen. In hun collectie is veel aandacht voor bijzondere boeken, pop-up boeken bijvoorbeeld, boeken die veel kinderen niet zelf thuis hebben. Er wordt gewerkt met een combinatie van professioneel personeel en vrijwilligers. Het meubilair wordt steeds verder doorontwikkeld: ze begonnen met één kast die uit verschillende blokken was opgebouwd, inmiddels hebben ze een kast die je uit kunt klappen op wielen. Behalve boeken hebben ze ook puzzels en spelletjes in het assortiment, van alles om dingen samen te doen. Om de saamhorigheid te bevorderen. In dit nieuwe seizoen organiseren ze ook activiteiten: workshops, demonstraties en voorstellingen. Afgelopen week kwam bijvoorbeeld een groep jongens van een school in de buurt hun gedichten voorlezen. Allemaal activiteiten die de strandbibliothecarissen onder ons bekend zullen voorkomen.

Ik vond het al een prachtig project en nadat ik Sam en Leslie heb ontmoet en heb gezien hoe bevlogen zij hier mee bezig zijn ben ik er nog enthousiaster over. Al sinds ik terug ben zit ik te broeden op een manier om iets met hun ervaringen te doen. Niet dat ik hier in Nederland ook zo’n project ga beginnen, want dat lijkt me niet echt levensvatbaar. De situatie is hier heel anders. Maar het past zo mooi bij andere dingen waar ik mee bezig ben geweest: de strandbibliotheken, de stationsbibliotheek, de karavaanbibliotheek en de Airport Library. Allemaal projecten waarbij we er actief op uit gingen om mensen op te zoeken en om contact te leggen. Wat ik er precies mee gaan doen weet ik nog niet, ik broed nog even. Maar ik weet wel dat ik supertrots was toen Sam en Leslie bij het weggaan vroegen of ik met ze op de foto wilde. Want “you’re our inspiration”…. 🙂

the uni
get_footer() ?>