Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

kunst

All of the posts under the "kunst" tag.

Een waardeloze winkel

Nee, ik ben niet cynisch. En ook niet onaardig. De winkel heet echt zo: Waardeloze winkel.

Dit filmpje gaat over een winkel in waardeloze spullen. Over spullen die hun waarde verloren hebben. Hoe meer verloren waarde, hoe liever. Rammelt er al iets in je hoofd? Het is natuurlijk geen echte winkel maar een kunstproject. Ik ga niet helemaal uit leggen wat de bedoeling is, dat doet kunstenaar Pavél van Houten prima zelf. Kijk het filmpje maar gewoon even. Over het waardeloze museum en over de waarde van waardeloosheid. Alleen die uitdrukking al vind ik mooi.

Toen ik die term waardeloze winkel gisteren voor het eerst in de krant las hoopte ik nog even op een hele hippe, nieuwe marketingtrend. Eentje met echte humor. Maar het was kunst.

Jeanine Deckers 11 september 2016 1 Comment Permalink

Een film in alfabetische volgorde – Sorteerkunst #4

Wat moet Matt Bucy zich ontzettend hebben zitten vervelen, toen hij op dit idee kwam. Of zou er een andere reden zijn waarom hij besloot om een film in alfabetische volgorde te zetten? Want dat is wat hij heeft gedaan: hij heeft de film The Wizard of Oz in alfabetische volgorde opnieuw gemonteerd. Het begint al met de titels: die staan helemaal op alfabet, de film heet dan Of Oz The Wizard.  En daarna zijn alle woorden uit de film alfabetisch achter elkaar gemonteerd.

Er is geen touw meer vast te knopen aan het verhaal. Als je over de eerste schok heen bent is het leuk spelen met al die letters: het woord Kansas zit op 50 minuten. Ik hou hier van…

Ik ben een verwonderling

Vorig jaar ben ik verwonderling geworden. Dat betekent dat ik lid ben van het Instituut voor Verwondering, de kijkkunst-academie van Mondo Leone. Het streven van het instituut is om open en met veel plezier de wereld in te kijken. Ik was al lid van Club Mondo Leone, kwestie van een mailtje sturen, dan krijg je af en toe een mailtje met informatie over waar Mondo Leone mee bezig is. Wie niet weet wie Mondo Leone is moet maar even op zijn site kijken. Ik heb al vaker over hem geschreven want ik vind dat hij hele mooie dingen doet en ik vind dat hij veel te weinig aandacht krijgt.

Vorig jaar zat er opeens een enthousiast mailtje in mijn mailbox over zijn plan om het Instituut voor Verwondering op te richten. Het idee is dat je een klein bedrag betaalt en dan elke week een mailtje krijgt met een link naar een verhaal. Of een liedje, of een filmpje. Waar ook altijd een verhaal aan vast zit. Want verhalen vertellen, daar is Mondo Leone heel erg goed in. Via het Instituut voor Verwondering deelt hij niet alleen die verhalen, maar probeert hij andere mensen ook te laten zien wat hij ziet. Ik ben nu al voor het tweede jaar lid; het eerste jaar kregen we af en toe een opdracht (geheel vrijblijvend uiteraard) om te oefenen hoe ‘kijken’ eigenlijk werkt. Dit jaar zitten er vooral spannende verhalen en af en toe een mooi filmpje in de mail. Vind ik persoonlijk leuker, want ik hou meer van verhalen kijken dan van huiswerk maken.

Leon Giesen (zoals Mondo Leone eigenlijk heet) ‘ziet’ dingen, die niet iedereen ziet. Tenminste, niet meteen. Pas als hij je er op wijst zie je het ook en vraag je je af waarom je dat niet eerder gezien hebt. In het dagboek op zijn website schreef hij daar van de week nog een stukje over. Kijk sowieso maar even rond op die website, daar staan een aantal van de mooie projecten waar hij zoal mee bezig is geweest, zoals het Gouden Randje en zijn schatgravers avontuur maar ook zijn actie om de Amerikaanse schrijver Carl Hoffman naar Nederland te halen. Gewoon, omdat het kon.

Afgelopen zomer werden alle verwonderlingen uitgenodigd in het Hoofdgebouw van het Instituut, voor een speciaal optreden. Het Hoofdgebouw is niet zo groot, dus het was nogal een logistieke uitdaging om ervoor te zorgen dat alle verwonderlingen een voorstelling konden zien. Dat was wel heel bijzonder: op een warme zomerdag in een klein zaaltje in Utrecht zitten luisteren en kijken naar mooie verhalen. Het filmpje hierboven is uiteraard van Mondo Leone. Om een idee te krijgen van wat voor soort filmpjes de Verwonderlingen af en toe krijgen toegestuurd.

Ik heb er erg veel plezier van. Want ik vind dat er meer verwonderd zou moeten worden.

De Troonrede van Richard de derde

Toneelgroep Oostpool gaat vanaf volgende week Richard III van Shakespeare spelen. Gisteren (Prinsjesdag) publiceerden ze dit filmpje: Richard de derde over de troonrede. Het filmpje heeft niks met het stuk te maken. En toch wel.

Geweldig vind ik het. Kijk het filmpje vooral helemaal uit, laat je niet in slaap wiegen en haak ook niet halverwege beledigd of geïrriteerd af. Aan het eind wordt de bedoeling duidelijk. Van de Koning en van Oostpool. En je snapt ook meteen waarom Frank Underwood uit House of Cards steeds vergeleken wordt met Richard de derde.

Als fervent Shakespeare fan was ik al nieuwsgierig naar deze voorstelling en nu heb ik er ook nog eens heel erg veel zin in. 9 oktober zit ik in de Schouwburg, hoera!

Boekenmonument

hesselberg aarhusSusanna Hesselberg, “When My Father Died It Was Like a Whole Library Had Burned Down” (2015)

Voor het beeldenfestival Sculpture by the sea in het Deense Aarhus maakte de Zweedse kunstenares Susanna Hesselberg dit kunstwerk. Ik kan er verder weinig informatie over vinden, over dit werk, maar ik vind het wel een ijzersterk beeld, zo’n mijnschacht vol boeken. Die titel roept allerlei associaties op. Met het overlijden van die vader verdwijnen natuurlijk ook al zijn verhalen, althans: dat denk ik. Maar misschien heeft Hesselberg daar wel een hele andere gedachte bij, of heeft ze zijn verhalen ergens vastgelegd. Zit die vader in die bibliotheek? Of zit zijn geest in die boeken? Is die vader begraven in die boeken? Zijn die boeken in dat “graf” van haar vader of heeft ze gewoon een tweedehands boekwinkel leeggekocht? Hoe diep is die schacht? Waarom staan die boeken met de rug naar buiten? En zit er een systeem in de manier waarop die boeken gestapeld zijn? Maar de allerbelangrijkste associatie is natuurlijk die met het monument voor de boekverbranding op de Bebelplatz in Berlijn. Daar is dit dan weer het negatief van. Of het tegengestelde. Iets om nog lang over na te denken in elk geval.
hesselberg aarhus2

hesselberg aarhus1

Fijn detail is overigens dat deze sculptuur biennale mede op initiatief van het Deense kroonprinselijke paar is georganiseerd, dit jaar voor de vierde keer. De eerste keer was in 2009. Kroonprins Frederik en zijn vrouw Mary lieten zich voor de biennale inspireren door Sculpture by the Sea in Bondi, Australië. Die wordt al sinds 1997 georganiseerd. Niet toevallig, dat Australië, want daar komt prinses Mary vandaan. Als je het kunstwerk wil zien moet je trouwens snel zijn, de tentoonstelling duurt nog tot 5 juli a.s.

Werner Herzog in de NYPL

Werner Herzog was vorige week te gast in de bekende serie LIVE at the New York Public Library, waarin directeur Paul Holdengräber schrijvers en kunstenaars interviewt. De Duitse regisseur haalde de krant met zijn uitspraak dat jonge mensen tegenwoordig niet meer lezen. “Young people do not read anymore. They read Twitter, Facebook, but they do not read coherent stories. They do not have a sense for conceptualizing. They have no sense of language anymore.” 

Daar kun je iets van vinden, van die uitspraak, maar daar gaat dit stukje niet over. Want ik wil graag bovenstaand filmpje met jullie delen. Blijkbaar is Herzog met een zekere regelmaat te gast in de NYPL en van een zijn vorige interviews is dit filmpje gemaakt. Laat je niet afleiden door de spuuglelijke tekening als startscherm want ik vind het heel bijzonder. Ten eerste omdat het een inhoudelijk interessant verhaal is wat hij vertelt (Was the 20th century a mistake?) maar ook door de manier waarop het in beeld gebracht is. Het beeld ondersteunt het geluid, het maakt iets extra’s duidelijk. En het bijzondere is dat het live-drawings zijn, kunstenaar Flash Rosenberg maakte ze live, tijdens het interview. Na afloop zijn ze aan elkaar gemonteerd tot een samenhangend filmpje. Rosenberg was in 2010 Artist in residence bij de NYPL en maakte toen meer van dit soort Conversation Portraits, o.a. van interviews met John Waters en Jay-Z

Heel bijzonder, die twee mannen met dat enorme Duitse accent, al is Holdengräber gewoon in Texas geboren, uit Oostenrijkse ouders. Zoals gezegd: Herzog is regelmatig te gast en er zijn meer filmpjes van zijn interviews te vinden op het Youtube kanaal van de NYPL, maar dat zijn toch vrij saaie filmpjes van pratende mannen (al is het filmpje waarin hij Go the f**ck to sleep voorleest best geestig). Zo’n geïllustreerd verhaal is toch net wat leuker. Vind ik dan.

Je ziet het pas als je het begrijpt

DSC01538

Vanuit een schemerig gangetje liep ik de verduisterde zaal van het Stedelijk binnen. Ik had geen idee wat ik moest verwachten. Het was stikdonker dus ik bleef na een paar stappen staan omdat ik nergens tegen aan wilde botsen. De vorige keer (bij Kissing in the dark) zat in deze zaal een stel te zoenen. Dat was een variatie op een werk dat de maand daarvoor in een van de kleinere zalen van het Stedelijk te zien was: The Kiss.  Ook gekus maar dan in het volle licht. Wat er nu te zien zou zijn was een verrassing. Tino Sehgal wil niet dat er over zijn werk geschreven wordt en de titel This variation verried ook niks. Ik wist dat er minimaal één performer aanwezig moest zijn en ongetwijfeld ook publiek.

Ik hoorde een Amerikaanse vrouwenstem iets vertellen over environment. Ze stelde vragen en ik hoorde wat gemompel. Maar ik zag nog steeds helemaal niks. Er kwamen wat giechelende dames binnen die elkaar hardop vroegen of het donker genoeg was. Zo te horen botsten ze tegen iets of iemand aan. En ik zag nog steeds niks. De Amerikaanse stem vroeg of we wisten dat mushrooms heel goed waren om vervuiling op te ruimen. En toen begon ze een verhaal over een hele knappe vrouw die op een vuilnisbelt in Argentinië werkte. Wat ontzettend saai. En wat irritant dat mijn ogen nog steeds niet aan het donker gewend waren, ik zag nog steeds geen klap. Ik begon serieus te overwegen om deze Tino Sehgal dan maar voor gezien te houden. Je hoeft niet alles leuk te vinden, toch? Opeens kwamen er uit de zaal allerlei ritmische geluiden. De vrouw was gestopt met praten.  Niet alleen vanuit de zaal maar ook achter me hoorde ik geluidjes. Toen ik me omdraaide zag ik schimmen de zaal binnenkomen die kleine kreetjes slaakten. Terwijl ik mijn ogen probeerde te focussen op de mensen die binnenkwamen begon de man naast me opeens wild met zijn armen te bewegen. Ik deed een stapje opzij omdat ik bang was dat hij me zou raken, ik voelde mijn voet tegen iets (of iemand) aanbotsen. Langzaam zag ik steeds meer. Ik zag een tiental mensen verspreid door de zaal ritmisch bewegen terwijl hun gehum langzaam overging in een soort van beatbox. Ik zag dat ik in een van de grote museumzalen stond en ik zag dat er nog een stuk of 15 andere mensen aanwezig waren.

Uiteindelijk ben ik bijna een uur in die museumzaal geweest, terwijl de performers steeds andere bewegingen maakten: soms was het woest en schokkerig, soms langzaam en hypnotiserend. Vaak maakten ze daar geluid bij: kreetjes of gezoem en een keer zongen ze opeens Good vibrations van de Beach Boys terwijl ze een dansje deden. Daarbij ging opeens het licht een klein beetje aan. Het meisje dat voor me op de grond lag bleek me met een stralende glimlach aan te kijken. Het was prachtig. Prachtig om te zien hoe die spelers op elkaar ingespeeld bleken te zijn: opeens had iedereen zich achterin de hoek verzameld voor iets heel kleins dat zich na een paar minuten verspreidde door de zaal. Prachtig om te zien hoe ze tussen het publiek door wervelden, het publiek dat de spelers vaak maar half zag. Het was prachtig om zo dicht op de spelers te staan: je hoorde ze soms hijgen, je rook hun lichaamslucht en je voelde de luchtverplaatsing als ze vlak bij je opeens gingen molenwieken met hun armen.

Na verloop van tijd ging ik ook op het publiek letten: er waren mensen die op de grond zaten, met hun rug tegen de muur. Andere mensen liepen rond. Er was een moeder met een kind van een jaar of 10. Het kind bleef zijn moeder angstvallig vasthouden (ja, ik ben er nog) terwijl ze samen gefascineerd rondliepen. Het meest bijzondere was om te zien wat mensen deden als ze binnenkwamen. Sommige mensen draaiden zich 10 seconden nadat ze binnen waren alweer om. Andere mensen pakten onmiddellijk hun telefoon om met het lampje in de zaal te schijnen en gingen weer weg als een suppoost duidelijk maakte dat dat niet de bedoeling was. Sommige mensen schoven met hun rug langs de muur de zaal in, anderen bleven net als ik in de buurt van de ingang hangen totdat ze het zagen. Weer anderen bleven in de schemerige ingang staan. En dan waren er nog die tienermeisjes die dachten dat ze in een spookhuis waren en met hun handen zwaaiend voor zich uit dwars door de zaal heen liepen, proestend, daarbij tegen deze of gene aanbotsend.

Ik snap de mensen die zich meteen weer omdraaiden: als je niet weet wat je te wachten staat en je kent het werk van Tino Seghal niet dan kijk je wel lekker uit om zomaar zo’n donkere hok binnen te gaan. Maar ik begrijp de mensen niet die maar in dat schemerige halletje bleven hangen. Hun ogen konden niet wennen aan het donker dus ze zagen niks. Maar ze durfden niet verder naar binnen dus het werd er ook niet beter op. Zij moesten het doen met het geluid. Dat was ook mooi, maar toch vooral in combinatie met de bewegingen. De mensen die bleven hangen kregen nog niet een kwart mee van wat er echt gebeurde. Ik weet niet wat Sehgal wil zeggen met dit kunstwerk maar wat mij betreft gaat het ook over overgave. Je moet je overgeven aan het donker en aan de onzekerheid van het niet zien wat er gebeurt. Want daarna zie je het pas. Je moet geduld hebben en afwachten en er vertrouwen in hebben dat je iets moois te zien krijgt. Of in elk geval iets bijzonders. Voor dat geduld wordt je als publiek ruimschoots beloond. Op de momenten dat het licht een klein beetje aanging zag je dat mensen dromerig voor zich uit bleven kijken: we waren met zijn allen ergens in ondergedompeld en daar wilden we niet uit weg.

Toen ik uiteindelijk de zaal uitliep was het licht in de andere museumzaal wel erg fel. En waren de schilderijen van Barnet Newmann opeens wel heel erg kleurig.

De link met de bibliotheekwereld leggen jullie zelf wel he?

 

Dit kunstwerk van Tino Sehgal (This variation) is alleen nog maar vandaag en morgen te bekijken in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Onderdeel van de grote overzichtstentoonstelling A year at the Stedelijk. De foto hierboven heb ik in 2012 in Londen gemaakt. Het is van These associations  het werk dat Sehgal maakte voor de Turbine Hall van het Tate Modern. Ook heel bijzonder.

Church of Type

Mooi filmpje over Kevin Bradley en zijn Church of Type , een drukkerij in Santa Monica. Bradley is niet alleen drukker maar ook typograaf en kunstenaar. Hij ontwerpt prachtige dingen. Vind ik dan. Het filmpje gaat niet persé over drukwerk maar is vooral een impressie. Van de stad en van de man. En van drukken in het algemeen. Het roept meer vragen op dan het beantwoord, maar dat is ook mooi.

De moeite waard om eens te gaan kijken, in die werkplaats, als je nog eens in Santa Monica bent. Het filmpje is overigens van Two Dollars Please oftewel Jeremy Asher Lynch.

Over kunst en Shia LaBeouf

Dit filmpje kwam ik afgelopen weekend al tegen maar ik heb het even laten liggen. Ik wist niet zo goed wat ik er van moest vinden, is het nou kunst of kitsch? Overdadig is het in elk geval wel: violen, dansers, acrobaten en twee (!) koren. Kijk eerst zelf maar even. Laat de ondertiteling vooral aan staan:

Om heel eerlijk te zijn ken ik de acteur Shia LeBeouf pas sinds een jaartje of zo, sinds hij met een papieren zak over zijn hoofd over de rode loper van het Filmfestival van Berlijn liep. Met zo’n zelfde papieren zak over zijn hoofd zat hij daarna een paar dagen in een galerie in Los Angeles. Beiden onderdeel van een kunstproject. Maar al lang daarvoor was hij al een bekend acteur: op zijn 14e had hij al een hoofdrol in een succesvolle Amerikaanse televisieserie. Hij speelde in diverse grote bioscoopfilms en heeft veel prijzen gewonnen.

In 2012 schreef Rob Cantor (de zanger in het filmpje) deze song over Shia LeBeouf, afgelopen oktober heeft hij daar samen met Scott Uhlfelder dit filmpje bij gemaakt. Het liedje verwijst naar LeBeouf’s geweldadige reputatie. Zo werd hij in dezelfde periode dat dit filmpje uitkwam uit een theater gehaald en gearresteerd wegens wangedrag. Of het een iets met het ander te maken heeft weet ik niet en eigenlijk doet het er niet toe. Ook bij herhaald kijken is het een bijzonder filmpje en het liedje blijft in je hoofd hangen. Geestig liedje.

LeBeouf liep in september ook al 330 rondjes rondom het Stedelijk, tijdens een symposium over moderne kunst. Wat hij nou precies wil zeggen met al die kunstprojecten weet ik niet, maar dit is in elk geval een mooi filmpje.

“I will die for you now”

Het programma van TEDx Amsterdam van vorige week had een hoog kunstgehalte. Naast de gebruikelijke wetenschappers en hoogleraren stonden er dansers, muzikanten en acteurs op het podium. Plus een fotograaf en een kunstenaar.  Het mooiste optreden is dit van actrice Chris Nietvelt. Haar presentatie maakte deel uit van het blokje The Art of Dying waarin 3 kunstenaars een sterfscene deden: sopraan Else-Linde Buitenhuis deed de sterfscène uit La Traviata , Dennis Rudge speelde de zelfmoord uit Othello en deze scène van Chris Nietvelt dus. Uit het stuk Sentimenti, van Paul Koek en Johan Simons. The Art of Dying, oftewel een ode aan de sterfscène was een initiatief van Gian van Grunsven en Bert Hana. Om te laten zien dat kunst onze ervaring kan intensiveren.

Dat idee illustreert Nietvelt hier uiterst doeltreffend. Haar optreden begint met een algemeen verhaal over acteurs en sterfscènes maar rond minuut 6 komt ze op het belang van verbeelding en kunst. Ze citeert Einstein over fantasie en zegt “Art is not an ornament, but it can be a lens that reveals reality”. En dan opeens zegt ze: “I will die for you now and I hope it will stirr your imagination.” Ze legt nog even kort uit waar het stuk waar deze scene uit komt over gaat en dan opeens, van het ene op het andere moment, wordt ze een oude, zieke vrouw. Je staat erbij en je kijkt er naar. Zo zie je nog een actrice op lelijke schoenen die een verhaal vertelt en zo zie je een hoogbejaarde die bijna stikt. Die je wil troosten en koesteren en wil vasthouden. Nietvelt laat weer eens zien waarom ze een van de steractrices van Toneelgroep Amsterdam is en waarom ze in 2008 een Theo d’Or won. En hoe kunst je fantasie en je emoties prikkelt.

Mooi. En ik ben het met haar eens: Kunst kan een lens zijn, die de realiteit onthult. Lijkt me een mooi motto voor de komende tijd. Dat zullen we nodig hebben.

get_footer() ?>