Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

kunst

All of the posts under the "kunst" tag.

De culturele dienstplicht van kunstenaars

De Akademie van Kunsten is een onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en wil de plek zijn voor “debat over de waarde van kunst in de samenleving en over de relatie tussen kunst en wetenschap”. Dat doen ze op verschillende manieren: door het organiseren van lezingen, door de discussie op te zoeken en ook door het organiseren van projecten.

Hun nieuwste project is de Culturele Dienstplicht. De ambitie van dit project is “om iedere 14-jarige in Nederland minimaal eenmaal in zijn/haar leven in direct contact te brengen met mensen die kunst maken. Direct, ‘live’ contact.” Dat doen ze door leden van de Akademie van Kunsten (allen kunstenaars) hun praktijk naar scholen te laten brengen: de makers komen naar de klas en praten over hun werk. Zij gaan met de kinderen in gesprek en leggen het belang van kunst uit. De eerste kunstenaar die zijn culturele dienstplicht vervulde was ontwerper Gijs Bakker.

Eerlijk gezegd klikte ik het filmpje van dat bezoek een beetje ongerust aan, want het leek me een recept voor mislukking. Zeker als je die foto’s ziet. Een ontwerper die zulke abstracte sieraden ontwerpt, kan die wel contact maken met van die Limburgse pubers? Mijn onrust was geheel onterecht, kijk zelf maar even. Ik vind het geweldig. Ja misschien geven die kinderen sociaal wenselijke antwoorden en Gijs Bakker is natuurlijk een vriendelijke opa (dat mag ik zeggen want hij is 76) maar toch. Een aantal leerlingen uit deze klas gaat deze les nooit meer vergeten en daar gaat het om lijkt me.

Culturele dienstplicht: Gijs Bakker bezoekt het Dendron College in Horst.

Kan er niks aan doen maar ik vind het bijna ontroerend: die kinderen die ondanks zichzelf geïnteresseerd raken in wat die man daar voor de klas staat te vertellen. En heel slim dat hij Rihanna in zijn verhaal betrekt. Daarmee maakt hij in één klap aan zijn publiek duidelijk wat voor status hij heeft. En daarmee komt zijn boodschap luid en duidelijk over. Slim.

Scholen die belangstelling hebben kunnen zich nog aanmelden. Ik zou het wel weten als ik op een middelbare school werkte.

Over bloggen en een hoge duikplank

HOPPTORNET (TEN METER TOWER) by Axel Danielson & Maximilien Van Aertryck from Plattform Produktion on Vime

Binnenkort bestaat mijn blog 10 jaar. De afgelopen weken heb ik nagedacht over hoe ik dat ga vieren. Of ik het überhaupt ga vieren. En terwijl ik daar over nadacht kwam ik deze Zweedse film tegen. Opeens zag ik de overeenkomsten tussen 10 jaar bloggen en de hoge duikplank. Liever gezegd: tussen mijn blog en deze film. (In overdrachtelijke zin dan, dat jullie niet denken dat ik mezelf met een bekroond kunstwerk wil vergelijken)

De filmmakers hebben mensen gefilmd terwijl ze bovenaan een hoge duikplank staan. De film werd door de New York Times aangeprezen als surprisingly mesmerizing en dat klopt wat mij betreft, ik had niet gedacht dat ik 16 minuten lang naar mensen op een duikplank zou blijven kijken. Het is fascinerend om de reacties van de mensen te zien: hoe ze twijfelen, zichzelf moed inpraten, worstelen met de situatie en een beslissing nemen. Dat sommige mensen heel erg lang twijfelen en anderen juist niet. Zo werkt het met bloggen ook: over sommige stukken denk ik heel lang na, andere floepen er heel snel uit. De ene keer ben ik zelf heel blij met iets dat ik geschreven heb en dan reageert er niemand, de andere keer gooi ik snel even een filmpje op mijn blog en daar heeft iedereen het dan over. In de film is het soms verrassend wie er wel en wie niet naar beneden springt, ik wil ook niet al te voorspelbaar zijn.

Overigens zijn er voor deze film 67 mensen gefilmd. Ze zijn speciaal voor de opname geworven en hadden geen van allen ooit van de 10-meter plank gesprongen. Behalve dat laatste meisje dan neem ik aan. Ongeveer 70% van de mensen sprong uiteindelijk naar beneden.

Mooi, vind ik.

Een waardeloze winkel

Nee, ik ben niet cynisch. En ook niet onaardig. De winkel heet echt zo: Waardeloze winkel.

Dit filmpje gaat over een winkel in waardeloze spullen. Over spullen die hun waarde verloren hebben. Hoe meer verloren waarde, hoe liever. Rammelt er al iets in je hoofd? Het is natuurlijk geen echte winkel maar een kunstproject. Ik ga niet helemaal uit leggen wat de bedoeling is, dat doet kunstenaar Pavél van Houten prima zelf. Kijk het filmpje maar gewoon even. Over het waardeloze museum en over de waarde van waardeloosheid. Alleen die uitdrukking al vind ik mooi.

Toen ik die term waardeloze winkel gisteren voor het eerst in de krant las hoopte ik nog even op een hele hippe, nieuwe marketingtrend. Eentje met echte humor. Maar het was kunst.

Jeanine Deckers 11 september 2016 1 Comment Permalink

Een film in alfabetische volgorde – Sorteerkunst #4

Wat moet Matt Bucy zich ontzettend hebben zitten vervelen, toen hij op dit idee kwam. Of zou er een andere reden zijn waarom hij besloot om een film in alfabetische volgorde te zetten? Want dat is wat hij heeft gedaan: hij heeft de film The Wizard of Oz in alfabetische volgorde opnieuw gemonteerd. Het begint al met de titels: die staan helemaal op alfabet, de film heet dan Of Oz The Wizard.  En daarna zijn alle woorden uit de film alfabetisch achter elkaar gemonteerd.

Er is geen touw meer vast te knopen aan het verhaal. Als je over de eerste schok heen bent is het leuk spelen met al die letters: het woord Kansas zit op 50 minuten. Ik hou hier van…

Ik ben een verwonderling

Vorig jaar ben ik verwonderling geworden. Dat betekent dat ik lid ben van het Instituut voor Verwondering, de kijkkunst-academie van Mondo Leone. Het streven van het instituut is om open en met veel plezier de wereld in te kijken. Ik was al lid van Club Mondo Leone, kwestie van een mailtje sturen, dan krijg je af en toe een mailtje met informatie over waar Mondo Leone mee bezig is. Wie niet weet wie Mondo Leone is moet maar even op zijn site kijken. Ik heb al vaker over hem geschreven want ik vind dat hij hele mooie dingen doet en ik vind dat hij veel te weinig aandacht krijgt.

Vorig jaar zat er opeens een enthousiast mailtje in mijn mailbox over zijn plan om het Instituut voor Verwondering op te richten. Het idee is dat je een klein bedrag betaalt en dan elke week een mailtje krijgt met een link naar een verhaal. Of een liedje, of een filmpje. Waar ook altijd een verhaal aan vast zit. Want verhalen vertellen, daar is Mondo Leone heel erg goed in. Via het Instituut voor Verwondering deelt hij niet alleen die verhalen, maar probeert hij andere mensen ook te laten zien wat hij ziet. Ik ben nu al voor het tweede jaar lid; het eerste jaar kregen we af en toe een opdracht (geheel vrijblijvend uiteraard) om te oefenen hoe ‘kijken’ eigenlijk werkt. Dit jaar zitten er vooral spannende verhalen en af en toe een mooi filmpje in de mail. Vind ik persoonlijk leuker, want ik hou meer van verhalen kijken dan van huiswerk maken.

Leon Giesen (zoals Mondo Leone eigenlijk heet) ‘ziet’ dingen, die niet iedereen ziet. Tenminste, niet meteen. Pas als hij je er op wijst zie je het ook en vraag je je af waarom je dat niet eerder gezien hebt. In het dagboek op zijn website schreef hij daar van de week nog een stukje over. Kijk sowieso maar even rond op die website, daar staan een aantal van de mooie projecten waar hij zoal mee bezig is geweest, zoals het Gouden Randje en zijn schatgravers avontuur maar ook zijn actie om de Amerikaanse schrijver Carl Hoffman naar Nederland te halen. Gewoon, omdat het kon.

Afgelopen zomer werden alle verwonderlingen uitgenodigd in het Hoofdgebouw van het Instituut, voor een speciaal optreden. Het Hoofdgebouw is niet zo groot, dus het was nogal een logistieke uitdaging om ervoor te zorgen dat alle verwonderlingen een voorstelling konden zien. Dat was wel heel bijzonder: op een warme zomerdag in een klein zaaltje in Utrecht zitten luisteren en kijken naar mooie verhalen. Het filmpje hierboven is uiteraard van Mondo Leone. Om een idee te krijgen van wat voor soort filmpjes de Verwonderlingen af en toe krijgen toegestuurd.

Ik heb er erg veel plezier van. Want ik vind dat er meer verwonderd zou moeten worden.

De Troonrede van Richard de derde

Toneelgroep Oostpool gaat vanaf volgende week Richard III van Shakespeare spelen. Gisteren (Prinsjesdag) publiceerden ze dit filmpje: Richard de derde over de troonrede. Het filmpje heeft niks met het stuk te maken. En toch wel.

Geweldig vind ik het. Kijk het filmpje vooral helemaal uit, laat je niet in slaap wiegen en haak ook niet halverwege beledigd of geïrriteerd af. Aan het eind wordt de bedoeling duidelijk. Van de Koning en van Oostpool. En je snapt ook meteen waarom Frank Underwood uit House of Cards steeds vergeleken wordt met Richard de derde.

Als fervent Shakespeare fan was ik al nieuwsgierig naar deze voorstelling en nu heb ik er ook nog eens heel erg veel zin in. 9 oktober zit ik in de Schouwburg, hoera!

Boekenmonument

hesselberg aarhusSusanna Hesselberg, “When My Father Died It Was Like a Whole Library Had Burned Down” (2015)

Voor het beeldenfestival Sculpture by the sea in het Deense Aarhus maakte de Zweedse kunstenares Susanna Hesselberg dit kunstwerk. Ik kan er verder weinig informatie over vinden, over dit werk, maar ik vind het wel een ijzersterk beeld, zo’n mijnschacht vol boeken. Die titel roept allerlei associaties op. Met het overlijden van die vader verdwijnen natuurlijk ook al zijn verhalen, althans: dat denk ik. Maar misschien heeft Hesselberg daar wel een hele andere gedachte bij, of heeft ze zijn verhalen ergens vastgelegd. Zit die vader in die bibliotheek? Of zit zijn geest in die boeken? Is die vader begraven in die boeken? Zijn die boeken in dat “graf” van haar vader of heeft ze gewoon een tweedehands boekwinkel leeggekocht? Hoe diep is die schacht? Waarom staan die boeken met de rug naar buiten? En zit er een systeem in de manier waarop die boeken gestapeld zijn? Maar de allerbelangrijkste associatie is natuurlijk die met het monument voor de boekverbranding op de Bebelplatz in Berlijn. Daar is dit dan weer het negatief van. Of het tegengestelde. Iets om nog lang over na te denken in elk geval.
hesselberg aarhus2

hesselberg aarhus1

Fijn detail is overigens dat deze sculptuur biennale mede op initiatief van het Deense kroonprinselijke paar is georganiseerd, dit jaar voor de vierde keer. De eerste keer was in 2009. Kroonprins Frederik en zijn vrouw Mary lieten zich voor de biennale inspireren door Sculpture by the Sea in Bondi, Australië. Die wordt al sinds 1997 georganiseerd. Niet toevallig, dat Australië, want daar komt prinses Mary vandaan. Als je het kunstwerk wil zien moet je trouwens snel zijn, de tentoonstelling duurt nog tot 5 juli a.s.

Werner Herzog in de NYPL

Werner Herzog was vorige week te gast in de bekende serie LIVE at the New York Public Library, waarin directeur Paul Holdengräber schrijvers en kunstenaars interviewt. De Duitse regisseur haalde de krant met zijn uitspraak dat jonge mensen tegenwoordig niet meer lezen. “Young people do not read anymore. They read Twitter, Facebook, but they do not read coherent stories. They do not have a sense for conceptualizing. They have no sense of language anymore.” 

Daar kun je iets van vinden, van die uitspraak, maar daar gaat dit stukje niet over. Want ik wil graag bovenstaand filmpje met jullie delen. Blijkbaar is Herzog met een zekere regelmaat te gast in de NYPL en van een zijn vorige interviews is dit filmpje gemaakt. Laat je niet afleiden door de spuuglelijke tekening als startscherm want ik vind het heel bijzonder. Ten eerste omdat het een inhoudelijk interessant verhaal is wat hij vertelt (Was the 20th century a mistake?) maar ook door de manier waarop het in beeld gebracht is. Het beeld ondersteunt het geluid, het maakt iets extra’s duidelijk. En het bijzondere is dat het live-drawings zijn, kunstenaar Flash Rosenberg maakte ze live, tijdens het interview. Na afloop zijn ze aan elkaar gemonteerd tot een samenhangend filmpje. Rosenberg was in 2010 Artist in residence bij de NYPL en maakte toen meer van dit soort Conversation Portraits, o.a. van interviews met John Waters en Jay-Z

Heel bijzonder, die twee mannen met dat enorme Duitse accent, al is Holdengräber gewoon in Texas geboren, uit Oostenrijkse ouders. Zoals gezegd: Herzog is regelmatig te gast en er zijn meer filmpjes van zijn interviews te vinden op het Youtube kanaal van de NYPL, maar dat zijn toch vrij saaie filmpjes van pratende mannen (al is het filmpje waarin hij Go the f**ck to sleep voorleest best geestig). Zo’n geïllustreerd verhaal is toch net wat leuker. Vind ik dan.

Je ziet het pas als je het begrijpt

DSC01538

Vanuit een schemerig gangetje liep ik de verduisterde zaal van het Stedelijk binnen. Ik had geen idee wat ik moest verwachten. Het was stikdonker dus ik bleef na een paar stappen staan omdat ik nergens tegen aan wilde botsen. De vorige keer (bij Kissing in the dark) zat in deze zaal een stel te zoenen. Dat was een variatie op een werk dat de maand daarvoor in een van de kleinere zalen van het Stedelijk te zien was: The Kiss.  Ook gekus maar dan in het volle licht. Wat er nu te zien zou zijn was een verrassing. Tino Sehgal wil niet dat er over zijn werk geschreven wordt en de titel This variation verried ook niks. Ik wist dat er minimaal één performer aanwezig moest zijn en ongetwijfeld ook publiek.

Ik hoorde een Amerikaanse vrouwenstem iets vertellen over environment. Ze stelde vragen en ik hoorde wat gemompel. Maar ik zag nog steeds helemaal niks. Er kwamen wat giechelende dames binnen die elkaar hardop vroegen of het donker genoeg was. Zo te horen botsten ze tegen iets of iemand aan. En ik zag nog steeds niks. De Amerikaanse stem vroeg of we wisten dat mushrooms heel goed waren om vervuiling op te ruimen. En toen begon ze een verhaal over een hele knappe vrouw die op een vuilnisbelt in Argentinië werkte. Wat ontzettend saai. En wat irritant dat mijn ogen nog steeds niet aan het donker gewend waren, ik zag nog steeds geen klap. Ik begon serieus te overwegen om deze Tino Sehgal dan maar voor gezien te houden. Je hoeft niet alles leuk te vinden, toch? Opeens kwamen er uit de zaal allerlei ritmische geluiden. De vrouw was gestopt met praten.  Niet alleen vanuit de zaal maar ook achter me hoorde ik geluidjes. Toen ik me omdraaide zag ik schimmen de zaal binnenkomen die kleine kreetjes slaakten. Terwijl ik mijn ogen probeerde te focussen op de mensen die binnenkwamen begon de man naast me opeens wild met zijn armen te bewegen. Ik deed een stapje opzij omdat ik bang was dat hij me zou raken, ik voelde mijn voet tegen iets (of iemand) aanbotsen. Langzaam zag ik steeds meer. Ik zag een tiental mensen verspreid door de zaal ritmisch bewegen terwijl hun gehum langzaam overging in een soort van beatbox. Ik zag dat ik in een van de grote museumzalen stond en ik zag dat er nog een stuk of 15 andere mensen aanwezig waren.

Uiteindelijk ben ik bijna een uur in die museumzaal geweest, terwijl de performers steeds andere bewegingen maakten: soms was het woest en schokkerig, soms langzaam en hypnotiserend. Vaak maakten ze daar geluid bij: kreetjes of gezoem en een keer zongen ze opeens Good vibrations van de Beach Boys terwijl ze een dansje deden. Daarbij ging opeens het licht een klein beetje aan. Het meisje dat voor me op de grond lag bleek me met een stralende glimlach aan te kijken. Het was prachtig. Prachtig om te zien hoe die spelers op elkaar ingespeeld bleken te zijn: opeens had iedereen zich achterin de hoek verzameld voor iets heel kleins dat zich na een paar minuten verspreidde door de zaal. Prachtig om te zien hoe ze tussen het publiek door wervelden, het publiek dat de spelers vaak maar half zag. Het was prachtig om zo dicht op de spelers te staan: je hoorde ze soms hijgen, je rook hun lichaamslucht en je voelde de luchtverplaatsing als ze vlak bij je opeens gingen molenwieken met hun armen.

Na verloop van tijd ging ik ook op het publiek letten: er waren mensen die op de grond zaten, met hun rug tegen de muur. Andere mensen liepen rond. Er was een moeder met een kind van een jaar of 10. Het kind bleef zijn moeder angstvallig vasthouden (ja, ik ben er nog) terwijl ze samen gefascineerd rondliepen. Het meest bijzondere was om te zien wat mensen deden als ze binnenkwamen. Sommige mensen draaiden zich 10 seconden nadat ze binnen waren alweer om. Andere mensen pakten onmiddellijk hun telefoon om met het lampje in de zaal te schijnen en gingen weer weg als een suppoost duidelijk maakte dat dat niet de bedoeling was. Sommige mensen schoven met hun rug langs de muur de zaal in, anderen bleven net als ik in de buurt van de ingang hangen totdat ze het zagen. Weer anderen bleven in de schemerige ingang staan. En dan waren er nog die tienermeisjes die dachten dat ze in een spookhuis waren en met hun handen zwaaiend voor zich uit dwars door de zaal heen liepen, proestend, daarbij tegen deze of gene aanbotsend.

Ik snap de mensen die zich meteen weer omdraaiden: als je niet weet wat je te wachten staat en je kent het werk van Tino Seghal niet dan kijk je wel lekker uit om zomaar zo’n donkere hok binnen te gaan. Maar ik begrijp de mensen niet die maar in dat schemerige halletje bleven hangen. Hun ogen konden niet wennen aan het donker dus ze zagen niks. Maar ze durfden niet verder naar binnen dus het werd er ook niet beter op. Zij moesten het doen met het geluid. Dat was ook mooi, maar toch vooral in combinatie met de bewegingen. De mensen die bleven hangen kregen nog niet een kwart mee van wat er echt gebeurde. Ik weet niet wat Sehgal wil zeggen met dit kunstwerk maar wat mij betreft gaat het ook over overgave. Je moet je overgeven aan het donker en aan de onzekerheid van het niet zien wat er gebeurt. Want daarna zie je het pas. Je moet geduld hebben en afwachten en er vertrouwen in hebben dat je iets moois te zien krijgt. Of in elk geval iets bijzonders. Voor dat geduld wordt je als publiek ruimschoots beloond. Op de momenten dat het licht een klein beetje aanging zag je dat mensen dromerig voor zich uit bleven kijken: we waren met zijn allen ergens in ondergedompeld en daar wilden we niet uit weg.

Toen ik uiteindelijk de zaal uitliep was het licht in de andere museumzaal wel erg fel. En waren de schilderijen van Barnet Newmann opeens wel heel erg kleurig.

De link met de bibliotheekwereld leggen jullie zelf wel he?

 

Dit kunstwerk van Tino Sehgal (This variation) is alleen nog maar vandaag en morgen te bekijken in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Onderdeel van de grote overzichtstentoonstelling A year at the Stedelijk. De foto hierboven heb ik in 2012 in Londen gemaakt. Het is van These associations  het werk dat Sehgal maakte voor de Turbine Hall van het Tate Modern. Ook heel bijzonder.

Church of Type

Mooi filmpje over Kevin Bradley en zijn Church of Type , een drukkerij in Santa Monica. Bradley is niet alleen drukker maar ook typograaf en kunstenaar. Hij ontwerpt prachtige dingen. Vind ik dan. Het filmpje gaat niet persé over drukwerk maar is vooral een impressie. Van de stad en van de man. En van drukken in het algemeen. Het roept meer vragen op dan het beantwoord, maar dat is ook mooi.

De moeite waard om eens te gaan kijken, in die werkplaats, als je nog eens in Santa Monica bent. Het filmpje is overigens van Two Dollars Please oftewel Jeremy Asher Lynch.

get_footer() ?>