Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

censuur

All of the posts under the "censuur" tag.

John Green over censuur

Een paar weken geleden publiceerde de American Library Association hun jaarlijkse top 10 van meest verboden boeken. Ik heb er vaker over geschreven, over censuur in de Verenigde Staten, maar elke keer als ik er over lees vind ik het weer bizar. Op de Banned & Challenged Books lijst staan alle boeken waar een officiële klacht over is ingediend en/of een verzoek is gedaan om het te verwijderen uit de collectie. In de meeste gevallen wordt zo’n boek dan uit de collectie gehaald, zeker in het geval van schoolbibliotheken.

Het is, zoals meestal, een vrij bizarre lijst. Althans: ik kan me bij sommige titels wel voorstellen dat mensen er aanstoot aan nemen (op nummer twee staat Fifty shades of Grey bijvoorbeeld) maar ik begrijp niet dat je het andere mensen dan niet gunt om zoiets te lezen. En ik begrijp al helemaal niet wat er zo aanstootgevend is aan Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht. De Bijbel staat op de lijst omdat het religieus is. (Uhuh..) Een van de redenen waarom Fifty shades of Grey verboden zou moeten worden is overigens dat het very poorly written was. Dat vind ik dan wel weer geestig.

Nummer een op de lijst is Looking for Alaska van John Green. De John Green van Een weeffout in onze sterren, de Young Adult superhit van twee jaar geleden. Green heeft op zijn vlog gereageerd op het feit dat hij op de lijst staat en ik deel het filmpje hier graag omdat hij zo goed uitlegt waarom het flauwekul is.

Omdat tieners echt niet zo beinvloedbaar zijn via literatuur. Maar vooral omdat hij niet gaat over wat er in de bibliotheek staat omdat hij geen bibliothecaris of onderwijzer is: “the highly trained, criminally underpaid professionals we employ to make these decisions”. En dan gaat hij nog even door over waarom het goed is dat kinderen zelf leren nadenken. Het is niet zo’n lang filmpje, kijk maar gewoon even. En als je geen 3.18 minuten kunt missen, kijk dan in elk geval even de laatste 40 seconden, vanaf 2.30 minuut, dan heb je een idee van de strekking.

Green is er vrij laconiek onder, al doet de opgewonden manier waarop hij praat misschien anders vermoeden. Maar dat is gewoon de manier waarop hij praat, kijk maar eens naar een van zijn andere filmpjes. Hij vlogt samen met zijn broer Hank onder de naam Vlogbrothers, ze maken om de beurt een filmpje voor elkaar waarin ze iets vertellen of iets uitleggen. Dat doen ze al bijna 10 jaar lang en vrij fanatiek, je vraagt je af waar John de tijd vandaan haalt om ook nog al die boeken te schrijven.

defend the freedom to read

Hoe protesteer je bij de bieb? Door te lezen natuurlijk!

Vorig jaar besloot de National Library Board (NLB) van Singapore om een aantal kinderboeken uit de collectie te verwijderen. Boeken die depict “alternative lifestyles” and “non-pro-family” values. Prentenboeken waar homoseksualiteit in voorkomt, of eenouder gezinnen. Dit gebeurde volgens de NLB na Public feedback. Met andere woorden: na klachten uit het publiek, of uit de politiek. Of waarschijnlijk allebei. Uit protest tegen het verwijderen van de boeken en vooral uit protest tegen de aankondiging dat de boeken vernietigd zouden worden werd er een protestactie georganiseerd bij de bibliotheek. “Lets read together’, mensen werden opgeroepen om op de stoep van de Nationale Bibliotheek de verbande boeken te komen lezen en de verhalen te delen. Aan dit filmpje te zien was de actie een groot succes.

Het filmpje is nogal lang; het zijn interviews met bezoekers: ouders, kunstenaars en schrijvers. Pas rond minuut 9 komen de organisatoren aan het woord. Waarom ik het filmpje toch graag deel is omdat ik het allemaal zo dubbel vind: censuur door een bibliotheek is bizar en onvoorstelbaar. Zeker door de Nationale Bibliotheek die toch een voorbeeldfunctie heeft. De reactie van het Singapoors publiek is daarentegen zo ontzettend beschaafd. Geen geschreeuw en gescheld maar je kinderen voorlezen op de stoep van de bibliotheek. En zo de verbande boeken extra aandacht geven.

Het protest heeft in zoverre geholpen dat de boeken niet vernietigd worden maar van de kinderafdeling verplaatst worden naar de volwassenafdeling. Zodat ze alleen nog maar door volwassenen geleend kunnen worden.

 

Verboden boeken

Deze week is het weer Banned Books Week in de Verenigde Staten, ik schreef al eerder over dit fenomeen. Een week waarin boekhandelaren en bibliotheken aandacht vragen voor het feit dat er nog steeds (of steeds meer?) boeken verboden worden. Een fenomeen waar ik me over blijf verbazen: boeken die uit bibliotheken verwijderd worden of van literatuurlijsten worden afgehaald.

Een van de acties die gevoerd worden zijn virtual read-outs. Een read-out is een sessie waarbij in een boekhandel of bibliotheek wordt voorgelezen uit een van de boeken die op de lijst van verboden boeken staan. En sinds vorig jaar zijn er virtual read-outs: organisatoren worden gestimuleerd om van hun read-out een filmpje te maken en te delen op een speciaal Youtube kanaal.

Dit is een filmpje van (tweedehands) boekwinkel Bookmans van vorig jaar, om de actie aan te kondigen. Dit jaar hebben ze er ook een gemaakt, maar ik vind die van vorig jaar mooier.

Wat zijn we eigenlijk verwend in Nederland, dat zoiets hier nooit (of nou ja, zelden) voorkomt.

Jeanine Deckers 23 september 2013 1 Comment Permalink

In actie tegen censuur

Toen ik dit filmpje voor het eerst zag dacht ik dat het een parodie was, ik begreep alleen niet zo goed waarop. Een klein beetje doorklikken leerde dat het om een hele serieuze actie gaat.

Wat blijkt: de Tucson Unified School District board in Arizona heeft besloten om het vak Mexican-American studies op te heffen en om een groot aantal boeken van Mexicaans-Amerikaanse schrijvers te verbieden. Ze gingen daarbij zelfs zover dat bestuursleden persoonlijk scholen langs gingen om boeken uit klassen te verwijderen. In reactie daarop werd in het naburige Texas Librotraficante opgericht, dat de verboden boeken weer Arizona in wil smokkelen. Ze zamelen zoveel mogelijk boeken in en brengen die in een demonstratieve optocht terug naar Arizona. Daar richten ze Underground Libraries op en bouwen ze een netwerk om Mexicaans-Amerikaanse literatuur te promoten. Hier kun je meer lezen over de actie.

Dit soort verhalen kan ik alleen maar in opperste verbazing lezen omdat die verhalen over censuur zo ontzettend ver van mijn bed en van de situatie hier in Nederland staan. Maar aan de andere kant: het maakt wel veel creativiteit los, en dit soort mooie acties.
Vraag me wel eens af of wij dat ook kunnen, als we nog dieper in de shit komen als branche….

Boeken die verboden worden

banned books week Mockingbird

De laatste week van september is in de Verenigde Staten weer Banned Books Week. Als je het zo opschrijft klinkt het bijna gezellig maar het natuurlijk dramatisch dat zoiets nodig is. In het hele land besteden boekhandels en bibliotheken aandacht aan verboden boeken.

Het verbieden van boeken is in de Verenigde Staten veel “gewoner” dan bij ons. Dan gaat het niet om officiële staatscensuur waarbij een boek van overheidswege verboden wordt maar om scholen of bibliotheken die door ouders of de plaatselijke politiek gedwongen worden om boeken uit de collectie te verwijderen.  Het vervreemdende aan de situatie is dat mensen die proberen boeken te verbannen vinden dat ze goede bedoelingen hebben omdat het vaak gaat om kinderboeken die te moeilijk of te zwaar gevonden worden en waartegen kinderen beschermd moeten worden. Maar een boek verbieden kan nooit de oplossing zijn, ik schreef er al eerder over. 

In mijn tijd bij de bibliobussen heb ik menig discussie met christelijke schooldirecteuren gevoerd over onze collectie en meestal kon ik ze wel overtuigen. In de openbare bibliotheek weren wij geen boeken vanwege de inhoud maar het staat elke ouder of leerkracht vrij om dat op individueel niveau wel te doen.

Het blijft bizar om te zien dat er in Amerika vorig jaar 513 pogingen zijn gedaan om boeken te weren. Van de  Most Chalenged Books uit 2008 ken ik alleen De vliegeraar (ja inderdaad, die staat ook op de lijst), op nummer een staat een prentenboek over pinguïns. 

De website van de ALA biedt erg veel informatie, ze zijn duidelijk erg betrokken bij de actie. Met lekker veel verschillende titellijsten (we blijven bibliothecarissen..), gerangschikt op jaar (diverse jaren) of op auteur en zelfs aparte lijsten voor “authors of color”. Er is ook een lijst van klassiekers die verboden zijn en daar heb ik vol verbijstering naar zitten kijken. Want dat sommige boeken in een ver verleden misschien minder lekker lagen en dus geweerd werden snap ik nog wel maar dat Slaughterhouse Five van Vonnegut in 1996 van een leeslijst wordt gehaald omdat het te gewelddadig zou zijn is toch wel bizar (voor degenen die het niet gelezen hebben: het gaat over het bombardement op Dresden tijdens WO 2). En dat  Lord of the Rings in 2001 bij een kerk verbrand (!!) wordt omdat het satanisch zou zijn is helemaal verbijsterend.

Voor het geval je denkt dat zoiets alleen voorkomt in achtergebleven gebieden in het wilde westen is er een mooie googlemap gemaakt die het tegendeel bewijst.  Land of the free, yeah right.

Nog meer censuur

 

 

 

 

 In het Persmuseum in Amsterdam is nu een tentoonstelling over censuur, in het kader van Amsterdam Wereldboekenstad. Met het Sarah Palin verhaal nog in mijn achterhoofd kijk ik daar toch opeens heel anders naar.

De tentoonstelling heb ik nog niet gezien maar er hoort een mooie webexpositie bij. Daar zijn voorbeelden te zien van censuur in Nederland vanaf 1600. Interessant om te zien wat zoal verboden werd en ook hoe geprobeerd werd om de censuur te ontlopen. Heb gefascineerd zitten kijken naar de Tarnschriften, dat zijn clandestiene brochures tegen het nationaalsocialisme met een onschuldige omslag. Verbazingwekkend hoe lullig die kaftjes zijn, ik vraag me af of het gewerkt heeft.

Het deel over de periode vanaf 2000 gaat over censuur en zelfcensuur. Daar zijn behalve de geijkte cartoons ook twee omslagen van de Telegraaf te zien: de ene uit 2002 waarop je een dode Pim Fortuyn ziet liggen in het Mediapark en de andere uit 2004 waarop je Theo van Gogh ziet liggen op de Middenweg terwijl het mes nog in zijn borst steekt. Ik had verwacht dat het daarbij zou gaan over zelfcensuur of over goede smaak versus smakeloosheid. Want ik vind dat je dat soort foto’s niet hoort te publiceren, al is het maar uit respect met de nabestaanden. Maar bij de ene foto staat een stoer verslag van hoe de fotograaf de foto maakte, bij de andere iets over hoe deze moord ervoor zorgde dat sommige columnisten op hun woorden gingen letten. Gemiste kans vind ik. Want de vraag of goede smaak en persvrijheid elkaar bijten is toch best interessant.

Noem je het eigenlijk ook censuur als het andersom is? Ik hoorde laatst dat Smulweb de toegang tot de site vanuit de OBA heeft geblokkeerd. Ze vonden dat een van hun leden verbaal te agressief was op het forum en die werkte (onder verschillende namen) vanuit de OBA. Dat is natuurlijk geen censuur, dat is je eigen clubje beschermen, maar ik zag opeens een link die er misschien niet is.

Amerika en censuur

 

 

 

Eerlijk gezegd interesseren de Amerikaanse verkiezingen me maar matig. Toen ik Sarah Palin voor het eerst zag vond ik het een geniale vondst van de Republikeinen om zó de zwakke plek van je tegenstander te gebruiken. Maar toen ze eenmaal haar mond opendeed vond ik het een stuk minder grappig, wat een naar mens lijkt me dat! 

En nu blijkt ze ook nog de bibliotheek te hebben willen censureren in haar tijd als burgemeester. Volgens de Anchorage Daily News  (lang leve het internet, ik blijf me erover verbazen dat je die met één druk op de knop zomaar tot je kunt nemen) heeft ze, vlak nadat ze de verkiezing tot burgemeester had gewonnen en nog voordat ze benoemd was, aan de directeur van de Wasilla Library gevraagd hoe die dacht over het, op verzoek, verwijderen van bepaalde boeken uit de collectie. De directeur verklaarde dat daar geen sprake van kon zijn omdat dat censuur zou zijn. Een paar weken later kreeg ze een brief van de nieuwe burgemeester met de mededeling dat ze ontslagen was omdat Palin het gevoel had (!) dat de directeur niet volledig achter haar stond. Na protesten uit de bevolking werd het ontslag ingetrokken.

Enige nuancering past hier wel want de bibliotheekdirecteur had blijkbaar openlijk campagne gevoerd voor de tegenstander van Palin en er waren nog 5 andere hoofden van gemeentelijke diensten (waaronder de chef van politie) die dezelfde brief kregen. Maar toch. Voor een dorpje van krap 7000 inwoners is dat stevige politieke actie en dat past niet in het romantische beeld van een hechte gemeenschap die elkaar door dik en dun steunt. 

Ik noem het ook omdat blijkt dat Palin het niet bij één keer een terloopse vraag heeft gelaten maar er later verschillende keren op terug is gekomen en ook vroeg wat de directeur zou doen als er gedemonstreerd zou worden bij de bibliotheek tegen bepaalde boeken. De directeur heeft inmiddels een andere baan maar in de Amerikaanse bibliotheekwereld is er intussen een stevige discussie over. Alaskaanse bibliothecarissen verklaren dat het allemaal nog veel erger is dan nu naar buiten komt, de ALA wil niet dat er via hun kanalen over gediscussieerd wordt want dat zou hun onafhankelijkheid in gevaar kunnen brengen en er is een blog Librarians against Palin opgezet. Kortom: rumoer en actie! Niks suffe bibliotheek….

Op de site van de gemeente Wasilla is een verklaring te vinden van de huidige burgemeester over het collectiebeleid van de bibliotheek en dat er “no records” zijn van “books being banned or censured ever”. Er staat een keurig lijstje bij van alle vier de titels waar de laatste 25 jaar klachten over zijn geweest bij de bibliotheek en wat daarmee gedaan is. Maar zelfs America (the book) van standup comedian Jon Stewart mocht gewoon blijven staan.

Niks aan de hand dus, qua bibliotheek. Wel eng dat mensen überhaupt op de gedachte komen om de toegang tot boeken te verbieden.

get_footer() ?>