Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

branche

All of the posts under the "branche" tag.

Pokémons in de bibliotheek of juist niet?

pokemon nogo

De Pokémon GO hype is nu een kleine zes weken oud. Het is een grotere hype dan ik ooit voor mogelijk had gehouden, maar dat ligt uiteraard geheel aan mijn gebrek aan fantasie. De verhalen over invasies van Pokémonspelers zijn legio en inmiddels zijn er ook al een aantal bibliotheken op de hype ingesprongen. Leek me wel een goed idee want ik stel me zo voor dat je op die manier weer een heel nieuw publiek in je bibliotheek krijgt en dat wil toch iedereen.

Maar in de bibliotheek van het Duitse Nordenham denken ze daar heel anders over: daar hebben ze de bibliotheek tot Pokémon-vrije zone uitgeroepen, het is er verboden om Pokémons te vangen. Niet omdat ze in die bibliotheek niet van spelletjes houden of omdat ze iets tegen het digitale hebben: ze lenen er gewoon games uit. Maar directeur Jochen Dudeck vindt dat je niet zomaar, zonder er bij na te denken met deze hype moet meegaan. Hij vindt dat er een discussie nodig is over de vraag of het zomaar kan dat een commercieel bedrijf, zonder het te vragen en zonder overleg de openbare ruimte claimt en tot speelveld uitroept.

Nog even los van wat je antwoord is op die vraag vind ik het feit dat iemand daar überhaupt bij stil staat heel goed. Ik was er niet opgekomen en ik vraag me af hoeveel bibliotheken die met Pokémon GO aan de slag zijn gegaan daar wel aan hebben gedacht. Het is een interessante vraag. Op hun Facebookpagina verwoordt de bibliotheek Nordenham het zo: Wir möchten damit zur Diskussion über diesen Hype anregen! Dieses Spiel ist Beispiel für die durchgängige Kommerzialisierung des öffentlichen Raums. Wenn wir uns als “Dritter Ort” neben privaten Räumen und Verkaufsflächen begreifen, sollten wir das auch deutlich machen. “Fun” ist nicht alles! En daar hebben ze natuurlijk wel een punt. Als een bibliotheek een andere commerciële partij zou binnenhalen (als sponsor bijvoorbeeld) zou daar eerst een stevige (of minder stevige) discussie over gevoerd zijn. En als een bedrijf zonder het te vragen opeens folders zou gaan uitdelen in de bibliotheek zou daar ook een hartig woordje over gesproken worden. Dus dat je misschien even stil moet staan bij het feit dat je opeens een commerciële partij binnen haalt is zo gek nog niet.

Daarbij is er ook enige ophef rondom de privacysettings van Pokémon GO, terecht of niet, maar dat lijkt me een extra reden om even goed na te denken wat je precies wil gaan doen voordat je begint. Zeker als bibliotheek, waar we toch een zelfopgelegde opdracht hebben om mensen mediawijzer te maken en hen iets te leren over privacy op het internet. Dat geldt overigens niet alleen voor bibliotheken maar ik vraag me ook af hoe doordacht de actie van de politie is om Pokémon GO in te zetten bij het voorkomen van criminaliteit. En even voor alle duidelijkheid: ik vind niet dat bibliotheken zich niet met Pokémon GO zouden moeten bezighouden, maar ik vind wel dat ze moeten stilstaan bij de voors en tegens van het spel. Zich niet blind van enthousiasme in iets moeten storten zonder er even goed over na te denken. Maar misschien hebben al die bibliotheken met een Pokémon Stop dat ook wel gedaan voordat ze begonnen. Dat kan natuurlijk.

In Duitsland krijgt de bibliotheek van Nordenham weinig bijval, hun Facebookpagina staat vol reacties van mensen die het onzin vinden. Zo te zien roeren zich daar vooral veel vakgenoten. Van enige discussie is nauwelijks sprake want er wordt stevig uitgehaald: discriminatie van de gamerscultuur, het zijn technofoben, ze zijn ouderwets, het is betuttelend, het bevestigt het cliché van de bibliotheek als stoffige boekenruimte en nog zo wat kreten. Al is er ook wel bijval, maar dan vooral van mensen die van stilte in de bibliotheek houden. Er is in elk geval één blogger die het voor de bibliotheek opneemt en positie kiest in dit hele verhaal met een uitgebreid stuk waarin hij niet schroomt om namen te noemen en waar dan ook weer op gereageerd wordt.

Zo te zien bestaat er in Duitsland een levendige discussiecultuur in de bibliotheekbranche. Mooi. Heel anders dan bij ons waar toch vooral in de wandelgangen wordt gediscussieerd. En waar een discussie in het openbaar al snel gesmoord wordt met sussende woorden “uit het land”. Jammer. Want je ziet hier dat een stevige discussie echt iets op kan leveren. Als het tenminste op een nette manier gebeurd. Wat hier niet echt het geval lijkt te zijn: Ducek heeft in elk geval over een Shitstorm en over eigenartiger Aggressivität. Dat is natuurlijk ook weer niet de bedoeling. Maar een inhoudelijke discussie op zijn tijd lijkt mij heel nuttig. Zou willen dat zoiets in Nederland ook kon.

Een principiële discussie of liever iets gezelligs

Afgelopen weekend viel ik op Twitter midden in een discussie over de branche. Blijkbaar hadden collega’s het daar met elkaar gehad over een paar verbeterpunten van de landelijke ebooks collectie, een gesprek dat niet goed viel bij een aantal mensen. Want openlijk kritiek leveren is “niet slim” en “medewerkers van Nike zeggen ook niet dat hun shirtjes slecht zijn”. Over die opmerkingen valt zoveel te zeggen dat mijn hoofd bijna uit elkaar spatte van frustratie maar ik kwam net terug van vakantie en ik moest nog wasjes draaien en de plantjes op mijn balkon hadden dringend behoefte aan water en lieve woordjes dus liet ik het er maar even bij zitten. Maar ik nam me voor om een stuk te gaan schrijven over hoe dit het zoveelste bewijs was van de arrogantie van sommige medewerkers van landelijke en provinciale organisaties en van hoe slecht ze daar snappen hoe de verhoudingen horen te liggen. Dat “het land” niet bepaalt maar de regio en dat “het land” eens moet ophouden met denken dat zij iedereen kunnen voorschrijven hoe het moet. En dat ze daar vooral eens moeten ophouden met alles achter slotjes te stoppen want dat slotjes het gesprek ernstig beperken. En dat slotjes sowieso niet passen bij een branche die als kernfunctie het delen van informatie heeft.

Inmiddels ben ik alweer bijna een week terug. De planten leven weer min of meer en de wasmand is weer vol met nieuwe was. En dat stuk? Ach ja, hoeveel zin heeft dat eigenlijk? Ik heb er vaker over geschreven en dan kreeg ik reacties van nou net die mensen die het wel snappen maar die zich toch aangesproken voelen. De mensen die ik zou willen bereiken lezen het niet, of trekken zich er niks van aan, vol als ze zijn van hun eigen gelijk. Trouwens: het is vakantie, wie zit er te wachten op zo’n principiële discussie? Daarom deel ik hier liever een mooi filmpje. Eentje waar je wel vrolijk van wordt.

Acteur Ian McKellen leest twee brieven voor die Roald Dahl in 1967 schreef aan Elizabeth, een meisje dat haar favoriete auteur had geschreven dat ze zo moeilijk kon wennen op haar nieuwe school. En laat het maar aan Dahl over om zo’n meisje op te beuren.

McKellen las die brieven overigens voor tijdens Letters Live een schrijversfestival en A celebration of the enduring power of literary correspondence. Word ik ook vrolijk van, van het feit dat iemand zoiets verzint.

Wat leest Halbe Zijlstra?

Naar aanleiding van de column in het NRC waarin gemeld wordt dat het laatste boek dat de nieuwe staatssecretaris van cultuur gelezen heeft van Tom Clancy is, wees Ingmar mij op deze site: What is Stephen Harper Reading? 

De site hoort bij een initiatief van de schrijver Yann Martel (ja, die van Life of Pi). Stephen Harper is de minister-president van Canada en Martell stuurt hem sinds april 2007 elke twee weken een boek. Een door hem gesigneerd boek, met daarbij een brief waarin hij uitlegt waarom hij dit betreffende boek stuurt. Hij begon deze actie omdat hij Harper ooit ontmoette en geen hoogte van hem kon krijgen. Who is this man? What makes him tick? Hij leek niet erg geïnteresseerd in de aanwezige kunstenaars. But he must have moments of stillness. And so this is what I propose to do: not to educate—that would be arrogant, less than that—to make suggestions to his stillness. De titels en de brieven publiceert hij op deze website. Hij is inmiddels toe aan boek 92. De lijst met titels is zeer gevarieerd: Tolstoi, Agatha Christie, Voltaire, Sagan, Shakespeare en Coetzee maar ook De kleine prins en Max en de Maximonsters. Heel interessant om te zien. Martel krijgt heel af en toe een reactie, al is die zelden inhoudelijk, maar hij houdt vol. Er is zelfs een boek uitgegeven met zijn eerste 50 brieven aan Harper.

Zou zoiets ook voor Halbe Zijlstra te maken zijn? Want we kunnen wel misprijzend zeggen dat Clancy geen cultuur is, maar hij leest dus wel. Volgens eigen zeggen is lezen zijn hobby, naast luisteren naar Heavy Metal muziek. Nu is het zaak om hem duidelijk te maken dat lezen meer is dan een hobby: dat lezen je leven verrijkt, dat het je wereld groter kan maken, dat het leerzaam is en soms voor een welkome vlucht uit de werkelijkheid kan zorgen. 

Ik heb al eens een open brief aan de Minister-President geschreven, dus een brief naar de staatssecretaris moet zeker kunnen. Maar alleen een brief is dit keer niet voldoende, juist het actief toesturen van boeken vind ik zo’n mooi gebaar. Ik denk dat leestips van een militante bibliothecaris niet erg serieus genomen worden op het ministerie, daar hoort meer statuur bij. Maar hoe dan? Een schrijver met het kaliber, de toon en de gedrevenheid van Martell zie ik in Nederland niet zo snel. Maar misschien kunnen de gezamelijke openbare bibliotheken een poging wagen? Iets voor het SIOB? Of gewoon als “wilde'” actie? Heeft iemand tips? Qua actie maar ook qua titels?

Het NRC had vorige week al een leeslijst voor Marc Rutte, van onmisbare non-fictie boeken, als branche met leesbevordering zo hoog in het vaandel vind ik dat we een literaire lijst moeten maken. Wat vinden jullie?  Ik coördineer het een en ander graag…

Investeren natuurlijk!

For Greater Knowledge  Originally uploaded by marklarson

Bezuinigen of investeren: het kabinet is er nog niet uit. De invloed van elk besluit dat daarover genomen wordt zal op de bibliotheeksector onontkoombaar zijn. Ik heb begrepen dat er nu al gevreesd wordt voor die 17 miljoen euro (of was het toch 20?) die gereserveerd is door Plasterk. En dat begrijp ik niet zo goed.

Want als er over investeren gesproken wordt dan gaat het bijna altijd over investeren in infrastructuur en in kennis. De TU Eindhoven heeft een voorstel ingediend van 50 miljoen euro om onderzoeksbanen te behouden en het NWO wil 325 miljoen hebben om onderzoeksprojecten mee te doen die “uitstekend van kwaliteit zijn”. (rare formulering vind ik dat, doen ze normaal gesproken geen uitstekend onderzoek dan?)

En op de openbare bibliotheken zou dan bezuinigd worden? Wie was er nou ook alweer de best bezochte culturele instelling van het land? Wie heeft er ook alweer 2,5 miljoen leden? Hoe zat het ook alweer met het voorkomen van laaggeletterdheid? Met het stimuleren van de ontluikende geletterdheid en wie speelde er ook alweer zo’n positieve rol bij de integratie en emancipatie van allochtone meisjes? En daar gaan we dan op bezuinigen? Zodat middelbare scholieren met een nog grotere achterstand naar de universiteit gaan? Zodat de zesjes-cultuur een nog hogere vlucht kan nemen? Moeten we over een paar jaar weer kapitalen gaan investeren in alfabetiseringscursussen en bijspijkerklassen?

Ik schreef al eerder over het rapport Making cities stronger van de ULC waarin uitvoerig beschreven wordt wat de waarde van bibliotheken voor de economie is, misschien moeten we dat eens naar OCW sturen. Maar alles is op dit moment natuurlijk gevoelig, met die hele ontvlechting van de VOB. Dus doet de branche niks. We gaan laag liggen en hopen dat het vanzelf wel goed komt. Terwijl me dit bij uitstek de tijd lijkt om in de aanval te gaan. En niet alleen bij het kabinet maar ook op lokaal niveau. Librarylingo suggereerde vier weken geleden al dat gemeenten zo een gebaar zouden kunnen maken naar hun inwoners: Kijk ons als gemeenten eens iets doen tegen de crisis, bouwprojecten voor de bouwvakkers en een structurele subsidiestroom voor de Voedselbank voor de Geest, vh de bieb.

Maar dan moet je er wel op uit als bibliotheek. Dan moet je je nek uitsteken, ophouden met gekissebis over taakverdeling en verantwoordelijkheden. Dan moet je wat gaan doen: het gesprek aangaan met de politiek en al je overtuigingskracht gebruiken om je punt te maken.

“Call me a cynic”, maar dat zie ik nog niet gebeuren. We laten het allemaal over ons heen komen en achteraf gaan we piepen en vinden we onszelf reuze zielig. Stom.

get_footer() ?>