Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

bibliotheken

All of the posts under the "bibliotheken" tag.

“Free for all”, een film over bibliotheken

Mocht je in deze donkere dagen voor Kerstmis nog op zoek zijn naar een goed doel om je jaarlijkse goede-doelen-gift aan te doen dan heb ik hier nog een suggestie: draag financieel bij aan een documentaire over het belang van openbare bibliotheken. In de Verenigde Staten, dat dan weer wel.

Free for ALL : inside the Public Library is een film over wat de bibliotheek betekent voor mensen en voor gemeenschappen. All across America, the public library is the only civic institution where the doors are open to all, attendance is entirely voluntary, and everything is free. De makers reizen het hele land door om bibliotheken te filmen, mensen te interviewen en archiefmateriaal te verzamelen. Het opzetten van de film financierden ze via Kickstarter, maar ze hebben nog steeds geld nodig dus je maakt ze heel blij met een donatie.

Via Facebook kun je hun tocht door Amerika volgen, op hun pagina delen ze foto’s van opnames en houden ze ons op de hoogte van de stand van zaken. Ze zijn bijna klaar met filmen, binnenkort beginnen ze met de montage. Op hun Youtube kanaal staat alvast een aantal fragmenten uit interviews, in kan niet wachten op de rest van de film. Ze liggen nog steeds op schema, de bedoeling is dat hij in de zomer van 2016 uitkomt. Nu nog hopen dat we hem ook in Nederland te zien krijgen. Maar tegen die tijd kan de KB daar vast wel iets in betekenen. Of de VOB. Eerst maar eens zorgen dat die film af komt.

Gelukkig, er is nu ook een roomspray

byredo

Schreef ik vorig jaar al over de geurkaars die Bibliothèque heette, nu is er ook een roomspray met een bibliotheekgeur van hetzelfde merk. Dat is natuurlijk veel beter, want een kaars en bibliotheken zijn van oudsher geen goede combinatie.

Blijkbaar is de kaars-met-bibliotheeklucht een van de favorieten in de collectie geurkaarsen, reden genoeg om er ook een roomspray van te maken. Leuke cadeautip voor iemand? De Sinterklaas red je niet meer, maar voor de kerst lukt het vast nog wel.

Je moet alleen wel voldoende gespaard hebben: een fles kost 95 dollar. Als je het via hun Amerikaanse website koopt althans. Of 650 Zweedse kronen als je het via de originele Zweedse website koopt, Byredo is een Zweeds merk. Dat is zo’n 70 euro.

Voor wie zich afvraagt hoe het ruikt: het lijkt me nogal zoetig want het is gebaseerd op perziken en pruimen, viooltjes, pioenrozen, vanille en patchouli. Met een vleugje leer.  Byredo oprichter Ben Gorham is een nogal opvallend karakter in de parfumwereld, hij maakt niet zozeer geuren, maar hij wil ‘herinneringen vertalen in geur’. Dus ik ga er van uit dat hij goede herinneringen heeft aan bibliotheken. Maar ja, wie niet?

Kampioen sorteerders

King County Library System book-sorting crew reclaims ‘national’ title, wat een geweldige krantenkop.  When it comes to sorting library books King County is the champion. Vorige week vond in de Verenigde Staten de jaarlijkse wedstrijd plaats tussen de New York Public Library en de King County Public Library System over wie de meeste boeken in een uur kan sorteren.

King County is een county in de staat Washington, rondom Seattle, en de King County Library System organiseert het bibliotheekwerk in de county. Als sinds 2005 hebben zij een geautomatiseerd sorteersysteem, als een van eersten in de Verenigde Staten. Toen ze in New York besloten om ook over te stappen op een geautomatiseerd systeem zijn ze in King County gaan kijken, phone calls to KCLS by NYPL seeking some advice quickly led to friendly trash talk, and by 2010, the competition was born.

In eerste instantie vond ik het vooral heel grappig, zo’n wedstrijd, ik kon me er niet zo ontzettend veel bij voorstellen. Totdat ik las dat KCLS heeft gewonnen door 12.572 boeken in EEN UUR te sorteren, toen realiseerde ik me opeens dat dit Amerika is en het hier over hele andere aantallen gaat. Daar doen wij in de Bollenstreek bijna een week over, om dat uit te lenen (nou ja, een halve week..). Maar er werken dan ook 191 mensen op de sorteerafdeling in New York en ze voorzien 150 filialen van materiaal. In Kings County sorteren ze jaarlijks 14 miljoen materialen en bedienen ze 48 vestigingen. De wedstrijd zelf heeft niet zoveel om het lijf: ze spreken een dag en een tijdstip af en na een uur bellen ze elkaar om te kijken hoeveel titels er gesorteerd zijn. Toch nemen ze het heel serieus, kijk maar eens naar het filmpje op Facebook van de pep talk van het hoofd van de afdeling van de NYPL voordat de wedstrijd begint. De hele wedstrijd werd ook live gestreamd via Facebook.

Het filmpje hierboven is gemaakt door de Seattle Times, over de winnaars van dit jaar. Voorafgaand aan de wedstrijd besteedde de New York Times er aandacht aan dus alleen al vanwege de prachtige reclame die het oplevert is het een succes. Maar ook als teambuilding lijkt me dit niet te evenaren. Zo is het niet begonnen en het is ook niet de doel van de wedstrijd maar het is natuurlijk wel mooi meegenomen. Bij het artikel in de New York Times zit ook nog een diashow met foto’s over How that library book you wanted got to your branch met foto’s van achter de schermen van de bibliotheek. Daar kun je lezen dat de afdeling in New York geleid wordt door een ex-politiecommissaris en een oud beroepsmilitair.

Misschien kunnen de vervoersdiensten van ProBiblio en de Rijnbrinkgroep ook eens een keer een wedstrijdje organiseren? Niet in boeken sorteren maar in wagens laden of dozen stapelen? Of is er een andere Nederlandse variant van deze wedstrijd te verzinnen?

Wat je nog meer in een bibliotheek kunt lenen behalve een boek

.. als je in de Verenigde Staten woont dan. Daar kun je in veel bibliotheken ook andere dingen lenen dan boeken. En dan bedoel ik geen dvd’s of speelgoed, maar bakblikken, gereedschap of muziekinstrumenten. Bij die drie voorbeelden kun je nog redelijk eenvoudig een verklaring verzinnen, maar bij promdresses, cowbells en rocks heb ik daar meer moeite mee. Dat ligt ongetwijfeld aan mij want die Amerikanen hebben daar vast een heel goede, praktische reden voor. Amy Shaw heeft de meest bijzondere dingen verzameld en ik neem haar overzicht hier graag over.

Fascinerend vind ik dat altijd, ik schreef eerder over die bibliotheek met de bakblikken. In Nederland doen we dit soort dingen volgens mij nauwelijks. Het enige wat me te binnen schiet is de bibliotheek van Muiden, die leende ooit verkleedkleren voor kinderen uit. Geen idee of ze dat nog doen. Maar dit is in elk geval een mooi lijstje.
unusual things

Bibliothecarissen in de oorlog

bibliothecarissen in oorlog

Vorige week zag ik het op verschillende media langskomen: dit verhaal over de rol van Amerikaanse bibliothecarissen tijdens de 1e Wereldoorlog waarin de activiteiten worden beschreven van Amerikaanse bibliothecarissen tijdens beide wereldoorlogen. Op verzoek van het Ministerie van Oorlog werden er bibliotheken ingericht in ziekenhuizen en op legerbases (de Camp Libraries)  en werden er boeken ingezameld om naar de soldaten aan het front te sturen. Er was zelfs een aparte afdeling binnen de American Library Association: de Library War Service.

ww2 bieb

De boeken die binnenkwamen via de zgn. ‘bookdrives’ werden stuk voor stuk bekeken want niet zomaar alles mocht naar het front: alleen de boeken die boosted morale, provided connections to people back home and offered technical guidance kwamen door de selectie. De boeken die bestemd waren voor de militaire ziekenhuizen moesten de lezer helpen bij het verwerken van fysieke en emotionele pijn. En certain books helped to alleviate homesickness, chase away boredom and provide training to those who wanted to land jobs when they returned home. Het was dus niet zomaar een collectie, in die Camp Libraries, maar ze had een heel duidelijk doel.

Alleen al tijdens de Eerste Wereldoorlog verstuurden ze meer dan 10 miljoen boeken, werden er op ruim 500 locaties bibliotheken ingericht en 36 Camp Libraries opgericht. Ze hadden zelfs een bibliobus, kijk hier maar. Of althans, een mobiele vestiging. Ik ga er van uit dat die auto niet helemaal naar Frankrijk ging.

Toen ik las over die Camp Libraries snapte ik die posters die je af en toe tegen komt over Amerikaanse bibliotheken uit de oorlog opeens een stuk beter. Ik verzamel ze op mijn Tenaanval bord op Pinterest, maar nu begrijp ik pas echt wat de bedoeling er van was. De poster hiernaast is uit 1917, maar ook tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er boeken ingezameld voor de frontsoldaten.

Eerlijk gezegd werd mijn aandacht in eerste instantie vooral getrokken door die foto hierboven, want die begreep ik niet zo. Vanwege die uniformen. Volgens het bijschrift zijn het American Library Association volunteers in Paris on Feb. 27, 1919. Nou weet ik niet zeker of de uniformen die ze dragen de reguliere militaire uniformen zijn of dat de bibliothecarissen hun eigen uniform hadden. Voor het verhaal neem ik maar aan dat dit speciale militaire bibliotheekuniformen zijn. Is toch net even leuker. Het is me ook niet duidelijk of het allemaal vrijwilligers waren, in die bibliotheken. Want die Camp Libraries waren niet onbemand, in die militaire kampen was wel degelijk een bibliothecaris aanwezigOf zouden dat ook vrijwilligers zijn geweest?

Al lezend ging ik mij toch afvragen hoe dat in Nederland zat, wat Nederlandse bibliothecarissen zoal deden tijdens de wereldoorlogen. De situatie is natuurlijk totaal verschillend maar toch. Over de situatie tijdens de Tweede Wereldoorlog is zijdelings te lezen bij Annejet van der Zijl’s Anna in de hoofdstukken over de jaren van Annie M.G. Schmidt in de bibliotheek van Vlissingen. In het standaardwerk van Paul Schneiders zijn beide wereldoorlogen ondergebracht in het hoofdstuk 1914 – 1964. Daarin wordt relatief veel aandacht besteed aan de ontwikkelingen op documentatiegebied en minder aan openbare bibliotheken. Volgens Schneiders werd de Tweede Wereldoorlog door veel bibliothecarissen ervaren als een onaangenaam, erg vervelend intermezzo. Klinkt toch een stuk minder idealistisch dan de Camp Librarians van de ALA.

Over bibliothecarissen tijdens de Eerste Wereldoorlog heeft Scheiders weinig te melden, hij noemt vooral de bibliotheken van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen die hun leeszalen extra lang opstelden zodat gemobiliseerde soldaten er gebruik van konden maken. Op zijn prachtige blog Libriana (volg dat blog!) heeft Hans Krol een heel artikel gewijd aan de bibliotheken van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen maar ook daar is het onderdeel WO I erg klein. Daar kwam ik ook onderstaande flyer tegen. nutsleeszaal WOI

 

De Leeszaal is open van 10 uur ’s ochtends tot 10 uur ’s avonds. Hoezo moderne tijd? Hoezo ontmoetingsfunctie iets nieuws? We doen het al honderd jaar blijkt hier. Het lijkt me dat deze leeszaal dus wel degelijk op ideële gronden een duidelijke functie invulde. Jammer dat er verder zo weinig bekend is over de geschiedenis van de Nederlandse Openbare Bibliotheken. Qua interessante verhalen bedoel ik dan.

De invloed van bibliotheken

carnegieBevat niks nieuws, dit plaatje. Althans niet voor ons. Maar wel aardig om te gebruiken als je weer eens ergens moet uitleggen dat bibliotheken meer doen dan alleen maar boeken uitlenen. Het komt uit The impact of public libraries on wellbeing, een brochure van The Carnegie UK Trust. De details zijn hier misschien niet zo duidelijk te zien, maar in de brochure zelf wordt besproken hoe bibliotheken invloed hebben op sociaal, cultureel, educatief en economisch vlak.

De Carnegie Trust is een Britse organisatie die tot doel heeft het leven van mensen te verbeteren. Klinkt heerlijk duidelijk. Maar het staat er echt: op al hun brochures en op hun website: The Carnegie UK Trust works to improve the lives of people throughout the UK and Ireland, by changing minds through influencing policy, and by changing lives through innovative practice and partnership work. The Carnegie UK Trust was established by Scots-American philanthropist Andrew Carnegie in 1913. Daar krijg ik altijd een beetje warm van, als ik zoiets lees.

Andrew Carnegie richtte niet alleen die trust op maar hij was ook een fervent oprichter van openbare bibliotheken. Helemaal in lijn met zijn ideeën over het verbeteren van levens. Meer dan honderd jaar geleden, maar nog steeds (of weer?) actueel.

Ja, het zijn tuttige plaatjes, althans dat vind ik, maar die neem ik graag voor lief als de boodschap zo duidelijk, helder en positief is.

Werner Herzog in de NYPL

Werner Herzog was vorige week te gast in de bekende serie LIVE at the New York Public Library, waarin directeur Paul Holdengräber schrijvers en kunstenaars interviewt. De Duitse regisseur haalde de krant met zijn uitspraak dat jonge mensen tegenwoordig niet meer lezen. “Young people do not read anymore. They read Twitter, Facebook, but they do not read coherent stories. They do not have a sense for conceptualizing. They have no sense of language anymore.” 

Daar kun je iets van vinden, van die uitspraak, maar daar gaat dit stukje niet over. Want ik wil graag bovenstaand filmpje met jullie delen. Blijkbaar is Herzog met een zekere regelmaat te gast in de NYPL en van een zijn vorige interviews is dit filmpje gemaakt. Laat je niet afleiden door de spuuglelijke tekening als startscherm want ik vind het heel bijzonder. Ten eerste omdat het een inhoudelijk interessant verhaal is wat hij vertelt (Was the 20th century a mistake?) maar ook door de manier waarop het in beeld gebracht is. Het beeld ondersteunt het geluid, het maakt iets extra’s duidelijk. En het bijzondere is dat het live-drawings zijn, kunstenaar Flash Rosenberg maakte ze live, tijdens het interview. Na afloop zijn ze aan elkaar gemonteerd tot een samenhangend filmpje. Rosenberg was in 2010 Artist in residence bij de NYPL en maakte toen meer van dit soort Conversation Portraits, o.a. van interviews met John Waters en Jay-Z

Heel bijzonder, die twee mannen met dat enorme Duitse accent, al is Holdengräber gewoon in Texas geboren, uit Oostenrijkse ouders. Zoals gezegd: Herzog is regelmatig te gast en er zijn meer filmpjes van zijn interviews te vinden op het Youtube kanaal van de NYPL, maar dat zijn toch vrij saaie filmpjes van pratende mannen (al is het filmpje waarin hij Go the f**ck to sleep voorleest best geestig). Zo’n geïllustreerd verhaal is toch net wat leuker. Vind ik dan.

Een geruststelling voor Arjan Peters

improbable-lib-COV(1)[1]

Beste Arjan Peters,

 “Yay, de literaire recensent van de Volkskrant bespreekt het boek over buitengewone bibliotheken!”

Ik was blij verrast toen ik uw recensie zag, omdat er nooit genoeg aandacht voor bibliotheken kan zijn en een gerenommeerd criticus kan voor extra interesse in het onderwerp zorgen. En ik was benieuwd naar uw mening omdat ik datzelfde boekje onlangs heb gerecenseerd voor ons eigen vakblad. Althans: ik besprak de Nederlandse vertaling van het boek, van uitgeverij Luster.

Na lezing van uw stuk kan ik u geruststellen: in de Airport Library op Schiphol staat geen ingebouwde iPad waar je door duizend boeken kunt bladeren. Ik kan het weten, want ik ben als airport librarian verantwoordelijk voor die bibliotheek. Ingebouwde iPad: ja dat klopt. Meerdere iPads zelfs. Maar op die iPads staan geen e-books maar filmpjes over Nederlandse cultuur en via die iPads kun je luisteren naar Nederlandse muziek. Want dat is het doel van de bibliotheek op Schiphol: het promoten van Nederlandse kunst en cultuur bij die miljoenen reizigers die jaarlijks op Schiphol overstappen en moeten wachten op hun vliegtuig. Dat promoten doen we met die iPads, maar ook met meer dan duizend boeken. Papieren boeken. Vertalingen van Nederlandse schrijvers in meer dan dertig talen. Daar kunnen reizigers Arnon Grunberg in het Frans lezen of Gerard Reve in het Russisch.

Misschien verwart u ons met de openbare bibliotheek van Kansas? Ook in het boekje van Johnson. Die hebben er voor gezorgd dat je op het vliegveld van Kansas QR-codes kunt scannen waarmee je duizenden boeken kunt downloaden.

Afijn, ik zou u graag uitnodigen om een keer een kijkje te komen nemen op Schiphol om met eigen ogen te zien hoe blij verrast mensen zijn dat er een plek op het vliegveld is waar ze kunnen zitten zonder meteen hun portemonnee te moeten trekken en waar ze zich kunnen verdiepen in Nederlandse cultuur. Helaas kan dat niet omdat de bibliotheek wegens een grote verbouwing van Schiphol gesloten is. Mocht de Airport Library weer terugkomen dan bent u van harte welkom.

Met vriendelijke groet,

Jeanine Deckers

De visser als bibliothecaris

Ja, dit is er weer een. Zo’n initiatief met boeken en kinderen en leesbevordering waar ik blij van word. De Taman Bacaan Pelangi (Regenboog Lees Park) is een organisatie die bibliotheekjes voor kinderen maakt in achtergebleven gebieden van Oost-Indonesië. Achtergebleven in de verschillende manieren van het woord.

De bibliotheken zijn een initiatief van Nila Tanzil, een Indonesische communicatiespecialist. Ze startte ermee toen ze in gesprekken met jonge kinderen merkte hoe klein hun wereld was en hoe weinig toekomstperspectief de kinderen voor zichzelf zagen. These kids were young, some as young as six, but they were already limiting their own dreams. I believe that books can change that. I believe that books will introduce them to a great big world and spark their imagination. I believe that books can inspire children to dream, and give them the courage to dream big.

Om dat doel te bereiken zamelt ze boeken in, zowel in het Indonesisch als in het Engels en ze zamelt geld in. Dat gaat haar heel aardig af lijkt het. Ze timmert stevig aan de weg: in vijf jaar tijd heeft ze al 29 bibliotheekjes ingericht (van Lombok tot Ambon en van Sulawesi tot Timor). Onlangs stond ze op de op de lijst van 10 Inspiring Women 2015 van Forbes Indonesia.

Mooi project hoor.

Knuppel in een hoenderhok of boemerang?

Hein de kort bibliotheek

Wat zou Annemarie van Gaal bezield hebben, met haar column van vorige week waarin ze vaststelde dat bibliotheken tegenwoordig geen functie meer hebben? En waarin ze dacht dat achterhaalde instituut met een paar originele tips weer nieuw elan te geven?

Was ze zich aan het voorbereiden op haar optreden als dagvoorzitter annex reisleider van de VOB bijeenkomst over een toekomstbestendig financieringsmodel en kwam ze in tijdnood voor haar column? Zodat ze zich er met het intrappen van een paar open deuren vanaf probeerde te maken? Van die column? Was het misschien een opzetje om reclame te maken voor die bijeenkomst? Of had ze even een black-out en dacht ze echt dat ze een origineel stukje schreef?

Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen van Van Gaal. Zij heeft ook vast goede herinneringen uit haar lagereschooltijd aan de bibliotheek dus ze draagt het instituut als zodanig waarschijnlijk best een goed hart toe. En we hebben haar als succesvol ondernemer zelf gevraagd om ons te gidsen dus daar neemt ze alvast een voorschotje op. Alleen wel jammer dat ze in de reflex schiet van het televisieprogramma waarin ze gezinnen die financieel in de problemen zitten helpt. Die gezinnen spreekt ze streng toe, dwingt ze te bezuinigen, stimuleert ze om een nieuwe of een extra baan te zoeken en geeft ze een schouderklopje als ze aan het einde van het programma weer op eigen benen staan. Helaas is de wereld van de openbare bibliotheken niet te vergelijken met die van een gezin dat niet met geld kan omgaan. Was het maar zo simpel.

Ik las de column vorige week dinsdag, in de trein op weg naar BibliotheekPlaza. Ik moest er een beetje van zuchten. Een paar jaren geleden was ik waarschijnlijk onmiddellijk in pen geklommen om een woedend stukje te schrijven maar nu werd ik er zelfs een beetje lacherig van. Zou Van Gaal nou echt denken dat we die ideeën niet zelf ook al eens gehad hadden? Dat we met zijn allen onder een steen wonen? En ik was ook wel aangenaam verrast door de reacties die er op dat moment al op de site van het FD stonden. Een paar voorspelbaar instemmende reacties, maar het merendeel begon toch met het aanbrengen van nuances of nam het zelfs uitgesproken op voor de bibliotheek. Daar werd ik eigenlijk wel blij van. Want het is altijd beter als anderen reclame voor je maken, dan wanneer je dat zelf doet. Ja toch? Voor mij is dat wel een teken dat er iets veranderd is in het denken over nut en noodzaak van de bibliotheek. Dat platte waar-hebben-we-een-bibliotheek-voor-nodig-want-alles-staat-toch-op-internet denken verdwijnt naar de achtergrond. Onze boodschap dat we toch echt wel meer dingen doen dan boeken uitlenen begint langzaam door te dringen. Fijn.

Wat overigens niet wegneemt dat ik het stuk van Jacques Malschaert niet een heel goed stuk vind en dat het goed is dat er vanuit de branche weerwoord wordt gegeven. Dat geldt ook voor het stuk van de voorzitter van onze branchevereniging. Maar ik vind het ook fijn om te zien dat de knuppel die Van Gaal in het hoenderhok dacht te werpen begint te veranderen in een boemerang.

Overigens is het businessmodel van het Financieele Dagblad mij een raadsel: de column van Annemarie van Gaal was gewoon te lezen, als niet-lid zijnde. Totdat ik inging op hun aanbod om me te registeren, sinds die tijd krijg ik bij alles wat ik op die site aanklik de melding dat ik mijn limiet voor deze maand al bereikt heb. Dus doe het niet, dat registreren. Nergens voor nodig want als niet geregistreerde zie je veel meer.

get_footer() ?>