Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

bibliotheken

All of the posts under the "bibliotheken" tag.

De bibliotheek moet naar buiten

push it

Het was een interessante discussie, afgelopen dinsdagavond in Spui 25. Het debatcentrum van de Universiteit van Amsterdam organiseerde een avond over de bibliotheken van nu, onder de titel: Nu! Flirten met feiten. Onder leiding van de directeur van de bibliotheek van de UvA werden er korte presentaties gegeven door de bazen van de Bijzondere collecties van de UvA, de bibliotheek van de Hogeschool van Amsterdam, de OBA en onze hoogleraar Bibliotheekwetenschap. Van die avond heeft Bibliotheekblad een prima verslag gemaakt dat is na te lezen op hun (gelukkig slotvrije) site

Het zaaltje zal vol, met voor zover ik kon zien een zeer gemengd publiek. Ik herkende zelf twee mensen in de zaal maar voor zover uit de vragen na afloop van de presentaties was op te maken waren er ook veel mensen die daar niet beroepsmatig zaten maar uit pure liefde voor het verschijnsel bibliotheek. Daar leerde ik het beste antwoord op de vraag waarom de open uitlening toch was opgeheven “want er is toch niks heerlijk dan tussen lange rijen met boekenkasten dwalen en je laten verrassen door de vondst van een bijzondere uitgave”. “Wat u beschrijft is een hele dure vorm van ontsluiting, namelijk die van het toeval. En daar hebben we niet genoeg geld voor, om onze hele collectie via het toeval te ontsluiten” aldus De Bijzondere Collecties.

Ik werd vooral erg blij van het verhaal van Martin Berendse de, inmiddels niet meer zo nieuwe, directeur van de OBA. Hij vindt dat de bibliotheek veel meer naar buiten moet, veel meer de mensen moet opzoeken en moet kijken naar waar hulp nodig is. Hij ziet voor de bibliotheek een rol als helper. Lezers die dit blog al langer volgen zullen snappen waarom ik daar zo blij van wordt.

Alleen wel weer jammer dat de avond werd afgesloten met de opmerking dat ze bij de UvA ook vinden dat de bibliotheek meer naar buiten moet treden en dat “we daarom allerlei nieuwe mensen aannemen, die daar verstand van hebben. Die koppelen we dan aan informatiespecialisten die zoveel verstand van de collectie hebben zodat we mensen ook buiten de bibliotheek kunnen opzoeken.” Daarmee wordt de verantwoordelijkheid hiervoor buiten de bibliotheek gelegd en dat lijkt me een misverstand.

Want ik vind dat je altijd vanuit de inhoud naar buiten moet, niet vanuit de vorm. En over die inhoud, daar gaan bibliothecarissen over. Door die reflex om maar meteen marketingmensen in te schakelen in dit soort vernieuwingen neem je je eigen medewerkers niet serieus. Ja, er zijn bibliothecarissen die alleen maar over catalogussystemen, metadata of nog erger, over etiketten en stickers willen praten maar er zijn ook mensen met ideeën over hoe je je gebruikers op een ander manier kunt bereiken. Die kennis hebben van technische of maatschappelijke ontwikkelingen en die gebruikerservaringen kunnen koppelen aan de collectie. Helaas worden die vaak pas ingeschakeld als de fotograaf langskomt vanwege de foto’s voor de glossy folder die de afdeling communicatie heeft laten maken. En ja, marketing en communicatiemensen zijn echt nodig in een bibliotheek, geen kwaad woord over hun inbreng. Maar bij het opzoeken van je gebruikers moet de inhoud het uitgangspunt zijn. Of het nou gaat over pop-up bibliotheken, makerspaces of het koppelen van digitale bestanden, daar hebben bibliothecarissen ideeën over. De meeste wel. Echt waar. Neem ze serieus en vraag het ze.

Waarom je de bibliotheek elke dag zou moeten gebruiken

usb

In de Huffington Post stond een paar dagen geleden een artikel over hoe de bibliotheek je kan helpen bij het volhouden van je goede voornemens voor het nieuwe jaar en waarom je de bieb daarom elke dag zou moeten gebruiken. Het artikel is geschreven door Overdrive, een leverancier van onder andere e-books voor bibliotheken. Daarom is het niet verrassend dat het vooral tips zijn waarbij je gebruik kunt maken van het digitale aanbod van de bibliotheek:

1. Meer lezen (het liefst een e-book)

2. Minder tv kijken (dan heb je meer tijd om te lezen)

3. Meer sporten (en tijdens het sporten naar een luisterboek luisteren. Ook van Overdrive)

4. Beter de actualiteit volgen (dat kan onder andere via de digitale kranten die je ook bij de bieb kan lenen. In de VS dan)

5. Meer aan het goede doel geven (de bibliotheek is ook een goed doel: je kunt geld geven of  er vrijwilligerswerk gaan doen)

6. Iets nieuws leren (de openbare bibliotheek heeft cursussen en biedt toegang tot wetenschappelijk materiaal zodat je jezelf kunt bijscholen, spaart dure lessen uit.)

7. Meer tijd met de familie doorbrengen (je kinderen voorlezen is een manier om meer tijd met je gezin door te brengen waar iedereen beter van wordt)

8. Meer reizen, minder geld uitgeven aan reizen (door gratis e-books te lenen van de bibliotheek hoef je geen boeken te kopen voor op vakantie en dat is een besparing op je reisbudget. Hé, ik heb dit niet verzonnen…)

9. Nieuwe baan zoeken (in de bibliotheek kunnen ze je helpen met het schrijven van sollicitatiebrieven of met het oprichten van je eigen bedrijf. In de VS)

10. Minder stress (als je elke dag focust op één ding, zoals het lezen van een boek of het leren van iets nieuws, dan heb je minder stress)

Ik geef toe, het is geen wereldschokkend rijtje. Sommige tips zijn nogal flauw of zelfs vergezocht. Maar misschien brengt het mensen op een nieuw idee. Dat zou mooi zijn. En ik vind het wel verfrissend dat ze in dit artikel uitgaan van de kracht van de bibliotheek, dat die als vanzelfsprekend wordt gezien. Dat er niet krampachtig wordt geprobeerd om hip te zijn, om te bewijzen dat de bieb niet saai is en dat ze zich niet nadrukkelijk op een specifieke doelgroep richten. Uitgangspunt hiervan is: de bibliotheek is een gegeven, doe er je voordeel mee. IJzersterk lijkt me. Ideetje voor een volgende campagne van “voorheen SIOB of Bibliotheek.nl”? Het artikel heeft al meer dan 5600 likes op Facebook, dus je kunt wel zeggen dat deze insteek aanslaat.

Daarnaast vind ik het bijzonder dat een commercieel bedrijf zich zo nadrukkelijk inzet voor de bibliotheek. Ja, het zijn hun eigen klanten, dus eigenlijk is het reclame voor henzelf, maar toch. Ik zie het NBDBiblion nog niet doen: een gloedvol betoog voor de Linda schrijven over hoe handig de bieb is. Althans?

Het Nationale Bibliotheekcongres

biebcongres knipOm maar met de deur in huis te vallen: het was een leuk congres, dat Nationale Bibliotheekcongres. Goed verzorgd, fantastische locatie, mooi programma en veel leuke mensen. Eerlijk gezegd had ik van te voren een beetje mijn bedenkingen bij de opzet: wordt dat niet erg rommelig met al die losse sessies zonder duidelijke lijn? Van de communicatie vooraf werd ik niet heel veel wijzer, maar het kan ook aan mijn allergie voor open deuren en mooipraterij liggen. Wordt het niet zo’n halleluja-wat-zijn-we-toch-geweldig-en-wat-vinden-we-elkaar-toch-aardig dag? Maar dat viel gelukkig erg mee.

Om te beginnen was die locatie natuurlijk geweldig. Niet alleen omdat de Beurs van Berlage zo centraal ligt en goed bereikbaar is maar ook omdat het een prachtig gebouw is, heel sfeervol en heel bijzonder. En het was extra leuk dat SIOB-voorzitter Valerie Frissen in haar welkomswoord de link legde tussen de egalitaire bedoelingen van architect Berlage en de opdracht van de openbare bibliotheken. Het plenaire programma in de ochtend was verfrissend, in die zin dat ik er in elk geval vrolijk van werd. De dagvoorzitter begon met de branche een compliment te geven “wat zijn jullie al innovatief” en dat positieve gevoel bleef de hele ochtend terug komen. Geen sprekers op het podium die al die suffe bibliothecarissen wel eens uit zouden leggen hoe ze met hun tijd moesten meegaan maar vriendelijke verhalen waar ik me in elk geval wel in herkende. Een hoogleraar Creatief Ondernemerschap die uitlegde dat ondernemerschap niet gaat over geld verdienen en businessmodellen maar over “kansen zien, kansen evalueren en kansen grijpen”. En die zegt dat we moeten durven experimenteren en vooral buiten de lijntjes moeten kleuren. (nee, niks nieuws, maar altijd goed om weer eens van een expert te horen) Marleen Stikker van de Waag zei op de vraag naar het verschil tussen een FabLab en een Makerspace “ach, dat is maar een naam. Het gaat om de vraag: “kunnen wij de wereld om ons heen begrijpen?” Hoe maken we mensen weerbaar zodat ze kunnen meedoen in de samenleving. En of je dat digitaal analfabetisme noemt of Makerspace, dat maakt niet uit.”

Er was een mooie toespraak van Minister Bussemakers en een lief verhaal van Brian Gambles van de bibliotheek van Birmingham. En foei die twee bibliotheekdirecteuren in de rij voor me die pas enthousiast over zijn verhaal werden toen hij zei dat ze van plan waren om volgend jaar 2500 activiteiten te organiseren, gemiddeld 10 per dag. Als afsluiting kwam Ruben Nicolai een sprookje voorlezen, dat eindigde met een prinses. Op dat punt nam Prinses Laurentien het over met een vurig pleidooi voor de bestrijding van laaggeletterdheid. Ze prees de bibliotheekbranche en ze had een idee voor een nieuwe exportproduct voor: bibliotheekmanagement. Want daar zijn we zo goed in. “Want wij hebben het niet over klanten maar over gasten.” I Wish! Maar ik vind het een prima idee van de prinses, om het voortaan over gasten te hebben in plaats over klanten.

Van de sessies in het middagprogramma heb ik er maar een paar gezien: ik heb vooral heel veel bijgepraat met oude bekenden en nieuwe mensen ontmoet in de wandelgangen en op het inspiratieplein. Ik was o.a. bij een interview met oud-collega Nico Dijkshoorn, ben zelfs met hem op de foto geweest. En natuurlijk was ik bij de presentatie van de Superbibliothecarissen. Daar was heel erg veel belangstelling voor, te veel voor het kleine kamertje waar we in zaten. Maar daar hoor je mij niet over klagen en ook niet over de bloedhitte daar want volgens mij heeft Karen weer een flink aantal mensen enthousiast gemaakt voor de superbibliothecarissen. Het literaire diner daarna was leuk maar de afterparty ging een beetje uit als een nachtkaars. Niks feest of sambaballen maar nog gezellig napraten in het café.

En ja, er waren verbeterpunten: de klimaatbeheersing bijvoorbeeld. En dat programma was inderdaad heel erg onoverzichtelijk en veel te veel. En de muziek tijdens de borrel en de afterparty was veel te hard. Echt veel te hard. En de akoestiek tijdens het diner was abominabel. Maar toch was het al met al een geslaagd congres. En een mooi afscheid van SIOB en BNL. Ik kijk nu al uit naar het congres van de KB. Volgend jaar december meteen maar?

Het KNVI congres

tiny grassOok zo onder de indruk van David van Reybrouck in Zomergasten afgelopen zomer? En ook zo benieuwd hoe dat nou werkt, zo’n G1000, zo’n burgertop zoals Van Reybrouck het heeft bedacht? Op het komende KNVI congres kun je daar een soort van voorproefje krijgen. In Track 6 – Delen en inspireren, Informatie in de netwerkmaatschappij.

Het initiatief voor deze track ligt bij Jeroen de Boer, Marlies de Vet en Elvira Caneda Cabrera. Zij benaderden mij dit voorjaar met de vraag of ik wilde meedenken over een track die ze van plan waren te organiseren. Uitgangspunt voor die track zouden de blogs van Jeroen zijn over Bibliotheekwerk in transitie, een serie die hij geschreven heeft naar aanleiding van een presentatie van Rob Bruijnzeels over datzelfde onderwerp. Het lag voor de hand om Rob te vragen om een workshop te geven over dit thema, dus dat is de ene helft van onze track. Rob’s workshop zal o.a. gaan over de transitie in het menselijk contact: over vragen als hoe zit het met eigenaarschap van kennis en hoe is de interactie tussen mensen in deze verandering? 

Over de invulling van de andere helft hebben we wel even zitten piekeren: hoe gaan we dat doen? Nog iets over bibliotheken of juist niet? Al doorpratend over de vraag hoe je mensen het beste kunt betrekken bij je activiteiten viel de naam van David van Reybrouck en toen waren we er snel uit. Want daar werden we allemaal enthousiast van. We wisten dat er in Nederland een burgertop in voorbereiding was dus toen was het contact met Harm van Dijk snel gelegd. Hij was direct enthousiast en graag bereid om zijn ervaringen bij het organiseren van de burgertop in Amersfoort met ons te delen.

Track 6 zijn dus geen lezingen, maar workshops. Waar je actief bezig moet zijn. Wij denken dat het onontkoombaar is om als informatieprofessional je gebruikers/klanten/leden serieus te nemen en ze te betrekken bij waar je mee bezig bent. Dat geldt voor openbare bibliotheken net zo als voor wetenschappelijke bibliotheken als archieven. Dat is niet eenvoudig, want waar moet je beginnen? Wij denken dat je het beste bij jezelf kunt beginnen, dus vandaar deze track.

Waarom de track zo’n suffe titel heeft weten we eigenlijk geen van allen meer, maar omdat we geen betere weten laten we het maar zo.

Stemmen voor de IVI Award

IVI awardZoals ik al eens eerder schreef zit ik in het bestuur van de Stichting IVI Award. Voor wie dat gemist heeft: dat is een nieuwe prijs die in het leven is geroepen om “innovatie in de informatiebranche” te stimuleren. De prijs is een initiatief van Huub van Dommelen, hier legt hij uit hoe hij op het idee voor die prijs kwam en daarmee ook hoe ik bij de prijs betrokken raakte.

Organisaties konden zichzelf of hun projecten aanmelden voor de prijs tot 30 september jl. Daarna heeft een jury van deskundigen een shortlist samengesteld. Een hele interessante shortlist mag ik wel zeggen, de jury koos voor: Frysklab, De Kennismakerij van de Bibliotheek Midden-Brabant en de website van het Brabants Historisch Informatie Centrum. Heel verschillende projecten, de jury ziet als gemeenschappelijk kenmerk accenten op moderne technologie, op de informatiefunctie en op het concept van een nieuwe bibliotheek. Ik vind ze alle drie heel interessant, ik ben blij dat ik niet hoef te beslissen wie er gaat winnen.

De winnaar wordt aangewezen door de jury, maar op de website van de IVI Award kan iedereen (dus jij ook) zijn mening geven over de nominaties. De jury neemt de reacties van het publiek mee in zijn beslissing, dus het kan de moeite waard zijn om te reageren. Voor alle duidelijkheid: het is geen publieksprijs, het is geen kwestie van meeste stemmen gelden. De jury beslist. Maar de jury kan wel beïnvloed worden, dus ga je gang. Ze neemt alleen de gemotiveerde stemmen mee want nogmaals: het is geen publieksprijs. Hoe vaak krijg je nou de kans om een jury te beïnvloeden? Grijp die kans, zou ik zeggen!

Over hoe fout de e-book posters zijn

campagne ebooksDe afgelopen weken heb ik me enorm gestoord aan het e-books campagnemateriaal van Bibliotheek.nl. Had er iets over willen schrijven, maar ach, Wim Keizer heeft dat al op een luchtige manier gedaan in zijn WWW. En Rob Bruijnzeels heeft zich in zijn column op de site van Bibliotheekblad (dankzij Wim deels hier te lezen) heel boos gemaakt dus er is misschien wel genoeg over gezegd. Maar ik kan het toch niet laten, al is de campagne inmiddels afgerond. Ja toch?

Dat ik persoonlijk voor andere slogans of een ander soort campagne gekozen zou hebben is niet zo interessant, dat is een kwestie van smaak. Je kunt het nou eenmaal niet iedereen naar de zin maken met dit soort zaken. Maar wat ik me nou al die weken al afvraag is wat de makers bezielde bij het bedenken van die ene slogan Na het lezen gooi ik mijn boeken gewoon weg. Die is namelijk op zoveel manieren fout dat ik bijna ga twijfelen aan de goede bedoelingen van de campagnemakers. Wat er dan zo fout aan is?

Om te beginnen klopt hij gewoon niet. Want die e-books die gooi je niet weg, die verdwijnen vanzelf van je apparaat na 4 weken. En zelfs al je ze verwijdert, dan gooi je ze nog niet weg want weggooien impliceert dat het iets fysieks is. En een e-book is geen fysiek boek maar een dienst. Daar is dat hele gedoe met Bibliotheek.nl nou net om begonnen. Een dienst gooi je niet weg, die beëindig je. Dus de slogan is feitelijk en grammaticaal onjuist.

Daarnaast kun je bibliotheken zoiets absoluut niet laten zeggen. Bibliotheken zijn er om het boek te promoten (onder andere) en bibliothecarissen houden van boeken. In elke vorm, dus ook digitaal. Het zijn geen bibliofielen, maar zoiets lomps als een boek weggooien als je er klaar mee bent kan echt niet. Dat is bijna heiligschennis. Boeken gooi je niet weg, daar ga je zorgvuldig mee om, daar ben je voorzichtig mee. Er zijn veel bibliotheken die deze poster niet hebben opgehangen omdat ze het anti-reclame vinden: iets waar je waarde aan hecht, iets dat je belangrijk vindt gooi je niet zomaar weg. Waarschijnlijk was dat ook de bedoeling van de bedenkers: gooi er iets onverwachts in, iets om de aandacht te trekken, een dubbele bodem. Grapje! Maar dit is het nét niet. Wat zeg ik, dit is het helemaal niet. Het is niet grappig en het is ongepast.

Het argument van Rob Bruijnzeels had ik zelf niet zo bedacht, maar hij heeft wel een punt: deze campagne onderschat de gebruiker. Die gaat er van uit dat mensen alleen maar aan hun eigen gemak en hun eigen portemonnee denken. Hoeveel mensen zouden dat nou echt willen, boeken weggooien als je ze uit hebt? Waarom groeien die Little Free Libraries zo hard? En waarom puilen de boekenafdelingen van de Kringloopwinkels uit? Omdat mensen de boeken die ze uit hebben een mooi plekje willen geven, omdat ze er iemand anders blij mee willen maken, niet omdat mensen hun boeken weggooien. De slogan past dus ook niet bij de doelgroep.

“Maar Tenaanval, dat is maar één poster, dan hang je die toch niet op?” Ja, dat is nou net het erge: er is een set van verschillende posters en daarnaast heeft elke bibliotheek een banier gekregen. Om extra aandacht te vestigen op de campagne. Twee keer raden welke slogan er op dat banier staat…. Wie heeft dat bedacht? En waarom? Wat ik me steeds afvraag is waarom er in het hele traject nou niemand gezegd heeft: “alles goed en wel, maar dit gaan we dus niet doen”. Dat een reclamebureau met zoiets komt snap ik nog wel, vind het een beetje onzorgvuldig maar dat was misschien ook wel de opdracht. Maar gaandeweg het traject moet er toch ergens iemand zijn geweest die bedenkingen had? Die aanvoelde dat bibliotheken die niet vinden kunnen? Had echt niemand door hoe dom deze slogan was? Of hebben ze expres hiervoor gekozen om die suffe bibliothecarissen eens een beetje op de kast te jagen? Ik weet niet welke van de twee redenen ik erger zou vinden.

Op het congres Collectie in Context heb ik eens rondgevraagd of ik de enige was die hier last van had. Het oordeel was unaniem, ik heb werkelijk niemand gesproken die dit een leuke campagne vind. Veel bibliotheken hebben het banier meteen weggegooid hoorde ik. Zijn wij dan echt zulke zeurpieten? Vandaag las ik in de krant dat een aantal Amsterdamse musea erg ongelukkig zijn met de posters voor de komende Museumnacht. Het thema is Art sells, sex sells. Mooie posters, met foto’s van een bekende fotograaf maar ze slaan de plank mis: musea gaan niet altijd over kunst. Het Anne Frank Huis niet en Nemo ook niet. Dus het thema klopt niet en de foto’s al helemaal niet. De Amsterdamse musea gaan het aankaarten in het volgende museumoverleg, kunnen de bibliotheken deze campagne ook ergens aankaarten?

Hanenkammen voor uitleningen

Een week geleden lieten vijf Amerikaanse bibliothecarissen zich, samen met hun directeur, een hanenkam aanmeten. Midden in de bibliotheek. Dat was het gevolg van een weddenschap van de directeur: hij had die vijf daartoe uitgedaagd als de bibliotheek een miljoen uitleningen zouden halen. Blijkbaar zaten ze de afgelopen jaren steeds tegen het miljoen aan en hebben ze de laatste weken actie gevoerd om het aantal uitleningen op te krikken. Het jaar loopt in de Verenigde Staten blijkbaar van 1 juli tot en met 30 juni, vandaar dat ze dat in juli afrekenen. In het filmpje hieronder zie je hoe dat in zijn werk ging.

Het is een mooie prestatie om meerdere redenen: 1 miljoen uitleningen is een prachtig aantal voor een bibliotheek in een stad met ruim 90.000 inwoners. Maar ik vind de manier waarop ze het aangepakt hebben nog veel mooier: om het aantal uitleningen op te krikken hebben ze er geen marketingactie tegen aan gegooid, maar hebben ze een beroep gedaan op de gemeenschap. Ze hebben het persoonlijk gemaakt: ze hebben duidelijk gemaakt dat de bibliothecarissen het belangrijk vonden en dat ze bereid waren om er zelf iets tegenover te zetten. Als je het zo persoonlijk maakt is het logisch om de afrekening ook in het openbaar te doen: op een podium midden in de bibliotheek. Terwijl er een grote massa mensen zit toe te kijken.

Waarom vinden ze het in San Diego County nou zo belangrijk om 1 miljoen uitleningen te halen? “We want our community to be well-­informed and we hope this campaign will encourage people to read and bring attention to the great resources available through San Diego County Library.” Ik vind het geweldig. Die actie dan. Die kapsels vind ik wat minder.

9 jaar strandbibliotheek

“De gedeputeerde van Zuid-Holland wil bibliotheken op het strand. Wat vind jij daar van?” Mijn directeur hing grijnzend tegen de vensterbank. Zonder er lang over na te denken zei ik: “Wat een goed idee!”. “Mooi, dan mag jij het gaan regelen. Het moet deze zomer nog open en ze hebben al drie bibliotheken gevonden die willen meedoen.”  Hij stoof mijn kamer weer uit. En dus zat ik een week of drie later op het Provinciehuis in Den Haag namens ProBiblio als hoofd van de afdeling bibliobussen in een grote vergaderzaal voor een eerste bespreking. Dat is alweer negen jaar geleden.

De toenmalige gedeputeerde was niet alleen verantwoordelijk voor bibliotheekzaken, maar ook voor de kust en voor toerisme. Met het maken van bibliotheken op het strand wilde hij een aantal van zijn portefeuilleonderdelen combineren en dus was er een breed scala van organisaties uitgenodigd om mee te denken over het onderwerp. Heel leerzaam maar ook heel erg onhandig, want iedereen had wel een mening over een bibliotheek op het strand. De VVV-kantoren vonden het een belachelijk idee, die zagen de bibliotheek als regelrechte concurrent bij het verstrekken van informatie. Behalve de dame van de VVV Hoek van Holland, die was laaiend enthousiast over onze komst. Andere organisaties vroegen zich hardop af wat de bibliotheek te zoeken had op het strand “want wie leest er nou nog?” en sommige mensen waren alleen maar naar die bijeenkomst gekomen om de kat uit de boom te kijken en lieten daarna nooit meer iets van zich horen. Maar op die eerste bijeenkomst leerden wij als bibliotheken al heel veel: het belangrijkste was dat je op het strand aan nog strengere regels gebonden bent dan op straat. Iets waar ik nog nooit zo bij had stil gestaan. Provincie, gemeente, Rijkswaterstaat: iedereen heeft zo zijn eigen regels waar je rekening mee moet houden. Flyeren op het strand mag niet. Nooit. Niet in Zuid-Holland in elk geval. In verband met vervuiling. Auto’s of andere voertuigen op het strand mag bijna nooit, dus het idee om met een karretje langs de vloedlijn te gaan rijden en boeken uit te delen viel meteen af. Helaas. Lijkt me geweldig om dat ooit nog eens te gaan doen.

Maar we leerden dus veel, niet alleen tijdens die eerste bijeenkomst, maar in het hele proces van het maken van de strandbibliotheek. We verdiepten ons in tijdelijke huisvesting en we legden nieuwe contacten in voor ons compleet nieuwe werelden. We gingen nadrukkelijk niet alleen boeken uitlenen maar ook activiteiten organiseren want we wilden graag laten zien dat de bibliotheek meer is dan alleen maar een uitleenfabriek. Gaande het seizoen leerden we ook dat elk strand anders is, met een eigen publiek. Dat wat in Katwijk een succes werd in Scheveningen totaal niet liep. En dat het dus geen zin had om een format te verzinnen maar dat we alleen de grote lijnen moesten vastleggen. We probeerden wat uit en leerden van elkaars ervaringen.

Dat eerste jaar was een heel spannend jaar, waarin we als bibliotheken veel hebben moeten knokken. Soms met elkaar maar vooral met de mensen van de provincie. Die hadden zo hun eigen ideeën over een strandbibliotheek en stelden vaak strakke eisen, zeker op het gebied van resultaten. Begrijpelijk, want het hele project werd betaald met provinciaal geld en als het zou mislukken (omdat bijvoorbeeld alle boeken gejat zouden worden) zou het heel makkelijk zijn om het idee af te branden. We zagen de krantenkoppen al voor ons: “Provincie gooit bibliotheeksubsidie in het water”. Maar toen in een vergadering met 6 bibliotheekmensen en 9 provinciemensen, waaronder medewerkers van 3 verschillende provinciale communicatieafdelingen, de persoonlijk assistent van de gedeputeerde opmerkte dat wij misschien onze boeken konden plastificeren om ervoor te zorgen dat ze niet smerig werden op het strand was de maat wel een beetje vol. En was ik heel blij dat Hanke Roos van de DOB zeer tactisch maar beslist duidelijk maakte dat ze de boeken met een gerust hart aan ons konden overlaten. Aan de andere kant zorgden al die communicatiemensen er wel voor dat er een prachtig logo werd ontworpen voor de strandbibliotheken en dat Jules Deelder een speciaal gedicht schreef ter gelegenheid van de opening.

Op het idee van een strandbibliotheek werd in dat eerste jaar niet door iedereen positief gereageerd, to put it mildly. We hebben ons de blaren op de tong gepraat: “Ja hoor, die boeken komen heus wel terug.” “Nee hoor, dat zal vast wel meevallen, met dat zand tussen de boeken.” “Ja natuurlijk willen mensen wel lezen op het strand. Dat doen ze nu toch ook?” Daardoor smaakte het succes van de strandbibliotheek extra zoet. Veel aandacht van de pers, enthousiaste reacties van bezoekers en een mailtje uit Friesland, dat ze volgend jaar ook graag een strandbibliotheek wilden. Het aantal strandbibliotheken werd in de jaren daarna uitgebreid: niet meer alleen in Zuid-Holland, maar ook in Noord-Holland en die ene in Makkum dus. We legden nieuwe contacten, vonden bedrijven die ons wilden sponsoren en werden door onze omgeving opeens met hele andere ogen bekeken. Reageerden in sommige gemeentes de strandtentexploitanten in eerste instantie ronduit negatief op onze komst, het jaar daarop waren ze boos op de gemeente omdat die de bibliotheek niet hadden uitgenodigd voor een vergadering over het nieuwe strandseizoen.

Jammer genoeg hielden de provinciale subsidies (waarvan vanaf het begin duidelijk was dat ze tijdelijk waren) op rond de tijd dat de grote bezuinigingen bij de gemeentes toesloegen. Dus van de 15 strandbibliotheken uit de hoogtijdagen zijn op dit moment alleen die in IJmuiden en Makkum nog open. Zonde. Maar we hebben er veel lol mee gehad. We hebben veel gespeeld en er veel van geleerd. Bibliotheken ontwikkelden een nieuw soort zelfbewustzijn binnen hun gemeente en dankzij het succes van de strandbibliotheek zijn we gaan nadenken over andere vormen van bibliotheekwerk. Dat leidde onder andere tot de Bibliotheek op het station en de Airport Library. Echt wel bibliotheekvernieuwing dus. We zijn nu bijna tien jaar verder, hoog tijd voor weer een ander groot idee.

Bibliotheek kitsch

pinterest4 pinterest1

Op Pinterest volg ik een paar mensen die covers van oude, vaak Amerikaanse, pulpboekjes pinnen. Van die boekjes die ik vroeger nog wel eens bij een tante op zolder vond met de meest geweldige, ontzettend seksistische, plaatjes op het omslag. Misschien dat ik  daarom niet meteen door had dat er opeens wel hele bijzondere boekomslagen gepind werden. Met titels die wel heel direct verwezen naar de dagelijkse bibliotheekpraktijk, zoals je er hier een paar ziet. Ze worden allemaal gepind onder de noemer Professional Library Literature en blijken bij nader onderzoek allemaal afkomstig te zijn uit dit boekje met die titel. Het hoe en waarom van de verzameling is me niet helemaal duidelijk, maar ik krijg de indruk dat Amerikaanse bibliothecarissen dit soort dingen in elkaar knutselen tijdens congressen en conferenties, waarschijnlijk als de meligheid toeslaat of om de aandacht erbij te houden. Onder de noemer “vakliteratuur die eigenlijk zou moeten bestaan”. En iemand heeft de moeite genomen om al die plaatjes nou eens bij elkaar in een boekje te zetten. Vorig jaar heeft iemand (anders?) al een verzameling op Slideshare gezet, maar die zijn kwalitatief een stuk slechter. Ze doen het trouwens  niet alleen met boekcovers maar ook met andere plaatjes, die ze van bijdehante teksten voorzien.  

Ik vind het prachtig.

En nog even mijn favoriet: pinterest3

Ik wil ook een Nationale Bibliotheek Week

Gosling National Library weekDeze week is het National Library Week in de Verenigde Staten. Een initiatief van de American Library Association die dit al sinds 1958 organiseert. It is a time to celebrate the contributions of our nation’s libraries and librarians and to promote library use and support. All types of libraries — school, public, academic and special — participate. 

De ALA bedenkt een thema, zorgt voor een aansprekende ambassadeur en voor promotiemateriaal. Het thema is dit jaar Lives change @ your library en de ambassadeur is schrijfster Judy Blume, die ik alleen kende van haar Young Adult boeken uit mijn jeugd maar die zich tegenwoordig ook stellig uitspreekt tegen censuur. Binnen de National Library Week zijn er verschillende themadagen: National Library Workers Day, National Bookmobile Day en Celebrate Teen Literature Day. Overal in het land worden activiteiten georganiseerd en er is de hele week veel media aandacht voor bibliotheken.

En dat wil ik ook wel. Ik wil ook een Nationale Bibliotheek Week. Of een Nationale Bibliotheek Dag. En ja, we worden al dood gegooid met al die verschillende dagen: de dag van het brood, van de zorg, van het schaap en van het levenslied. Maar toch denk ik dat het een goed idee is om eens op een positieve manier de publiciteit te zoeken. En dan niet op dat verongelijkte Calimero toontje van “we zijn heus wel belangrijk hoor”. Maar naar analogie van de Amerikanen: laten we vieren dat we er zijn. Laten we positieve aandacht vragen voor ons vak, voor de bijdrage die we leveren aan de samenleving en voor het plezier dat onze bezoekers hebben.

Dan wil ik bibliotheken in het Journaal zien en bij Hart van Nederland, bibliothecarissen aan tafel bij Umberto Tan, een clubje middelbare scholieren die bij Matthijs van Nieuwkerk vertellen over hun favoriete boek, onder aanvoering van Joost Zwagerman en een groot interview in de Linda met een van de drie beste bibliothecarissen van Nederland. Of misschien met alledrie. Inclusief sexy fotoreportage. Dan nodigen we de voltallige gemeenteraad uit om die dag in de bieb te komen openen met een Nationale Bibliotheekdag Ontbijt. Dan lezen alle prinsessen van Oranje voor in hun lokale bibliotheekfiliaal en komen schoolkinderen tekeningen brengen om de bibliotheek mee te versieren. Geweldige actie lijkt me dat. Ik zie het helemaal voor me. Heb er nu al zin in.

get_footer() ?>