Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

Annie M.G. Schmidt

All of the posts under the "Annie M.G. Schmidt" tag.

Verhalen uit de Airport Library #18 Jip & Janneke

DSC01751In het kader van het promoten van Nederlandse kunst en cultuur (een van de doelen van de Airport Library) heeft het Nederlands Letterenfonds in de bibliotheek een tentoonstelling ingericht over Jip en Janneke. Annie M.G. is tenslotte onderdeel van de Canon van Nederlandse geschiedenis. Er werd gekozen voor Jip en Janneke omdat bij veel vertalingen de tekeningen van Fiep Westendorp worden gebruikt, dus die boeken zijn heel herkenbaar.

En dat was een hele goede keuze, dat bleek al tijdens het inrichten. Je haalde de Nederlanders onder de voorbijgangers er zo uit: dat waren namelijk al die mensen die begonnen te glimlachen zodra ze een van de (pas half ingerichte) vitrines zagen. Of die al meteen begonnen met commentaar leveren. Foto’s van de tentoonstelling zie je hier.

Leuk om al die verschillende vertalingen te zien, grappig dat in de meeste edities Jip en Janneke ook allitererende namen hebben. Behalve dan in die ene Engelse vertalingen waar ze Bob and Jilly heten. Klinkt meteen heel suf.

Het klapstuk van de tentoonstelling is natuurlijk het Jip en Janneke huis: een pop-up boek met allemaal kleine frutseltjes om mee te spelen. Zooo leuk…

Dribbelige bibliothecarissen

Artis5Toen ik ’s ochtends op dat IBBY conferentieoord kwam voelde ik me al kribbig worden. Ik had het idee dat ik weer terug was in de bibliotheekwereld van 1930. Die werd toen uitsluitend bevolkt door vrouwen, die als hennen heen en weer liepen en deden of ze iets goed konden organiseren. Ik ben echt niet tegen vrouwen, maar dit soort dat zo dribbelig dingen verkeerd doet daar had ik vroeger al weerstand tegen en dat gevoel was er gisteren weer.

Annie M.G. Schmidt, 1988

Bovenstaand citaat komt uit het boekje Annie M.G. Schmidt en de bibliotheek van Marcel Raadgeep, het nieuwjaarsgeschenk van de OBA. Heel herkenbaar die beschrijving. Niet erg aardig, dat “die deden of ze iets goed konden organiseren” maar ik snap wel meteen wat ze bedoelt. Het heeft iets te maken met de hang naar ordening en de regeldrift die veel bibliothecarissen hebben. De enorme behoefte aan praktisch bezig zijn en de zucht naar structuur en vastigheid. Dat was blijkbaar in de jaren ’30 zo en dat is nu nog steeds zo. Bij veel bibliothecarissen althans.

De branche wordt niet meer uitsluitend bevolkt door vrouwen, maar die drang is er nog steeds. En bij de vrouwelijke collega’s zie je dat sterker dan bij de mannen. De vraag is natuurlijk of die behoefte vanzelf ontstaat als je in een bibliotheek gaat werken, of dat mensen die houden van structuur kiezen voor het vak van bibliothecaris. Ik hou het op het laatste…

Maar ik heb er wel eens moeite mee: dat massaal duiken op een oplossing voordat helder is wat het probleem precies is. In mijn vorige stukje schreef ik er ook al over en de afgelopen dagen spookt het steeds door mijn hoofd: ik vind het lastig dat bibliothecarissen (en daarmee bedoel  ik mensen die in een bibliotheek werken, onafhankelijk van welke opleiding ze hebben) zo’n behoefte hebben aan modellen en formats. Eén bibliotheek heeft een oplossing gevonden voor een lokaal probleem en hup, die oplossing wordt rücksichtslos gekopieerd naar allerlei andere situaties. Zonder te kijken of dat wel past bij die andere situatie. Want ja:  het werkte daar dus dan werkt het hier ook. Zij een meubel, wij ook een meubel. Hunnie een steunpunt, wij ook een steunpunt. Begrijp me goed: er is niks mis met het overnemen van een goed idee: beter goed gejat dan slecht bedacht. Maar denk, voordat je meteen in de uitvoering springt, eerst eens na over je eigen situatie: is dit echt wel de beste oplossing voor jouw probleem? Heb je eigenlijk wel een probleem of vind je het alleen maar een leuk idee?

In het boekje over Annie M. G. Schmidt wordt een brief aangehaald die Schmidt in 1958 schrijft aan de Centrale Vereniging van Openbare Bibliotheken. Ze is dan al 12 jaar het vak uit, maar op verzoek blikt ze terug. Ze noemt de bibliotheek haar thuis. Ik kan u bijvoorbeeld zeggen ik vader haatte en moeder liefhad. Ik haast me erbij te vermelden dat ik met ‘vader’ niet een persoon bedoel. Met ‘vader’ bedoel ik hier de strenge orde van de apparatuur, de catalogi, de titelbeschrijving, het eindeloos gemier met puntkomma’s, dat was vader. En als vader dan de ordening was: met ‘moeder’ bedoel ik de ziel en de zin, namelijk de relatie tussen boeken en mensen, het liefdevol bij elkaar brengen van die twee, het aan elkaar schakelen van bepaalde boeken en bepaalde mensen.

Ik vind het een mooie beschrijving van de twee kanten van ons vak. Ze horen er allebei bij, ze zijn allebei belangrijk maar de ene kant ligt me nou eenmaal beter dan de andere. Ik ben meer ‘moeder’ dan ‘vader’. Maar dat vindt waarschijnlijk iedereen van zichzelf.

Annie-moe

 Vandaag is het weer Annie M.G. Schmidt-dag. Als ze nog geleefd had zou ze vandaag haar 100e verjaardag hebben gevierd. Iedereen die ook maar iets met lezen en bibliotheken te maken heeft weet dat nou zo langzamer-hand wel, want je wordt er mee dood gegooid.

Misschien word ik oud en cynisch maar ik begin er een beetje genoeg van te krijgen. Ik word Annie-moe. Toen het idee 14 jaar geleden ontstond vond ik het een geweldig idee. Ik heb nog enthousiast gedichten helpen uitzoeken, die we kopieerden en die we bij elke lezer tussen zijn stapeltje geleende boeken stopten. Maar op een gegeven moment heb je daar wel genoeg van. Niks ten nadele van Annie M.G. Schmidt maar volgens mij verscheen 30 jaar geleden haar laatste nieuwe kinderboek en dat was geen onverdeeld succes. Ze heeft zonder twijfel een hele belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van het Nederlandse kinderboek, maar de nadruk ligt wel op heeft, wat mij betreft. En ik begrijp best dat Querido zo’n Annie M.G. dag promoot, daar hebben ze groot gelijk in. En ik snap ook dat ze er nu zelfs een heel Annie-jaar van gemaakt hebben, want de uitgever moet zijn boeken verkopen. Maar moeten we daar allemaal aan mee doen? Zoals ik al eens eerder schreef: Kunnen we haar niet gewoon zien als iets uit een geschiedenisboekje? Als een schrijfster die tussen de jaren 50 en 80 heel veel heeft betekent voor de Nederlandse jeugdliteratuur en de ontwikkeling van de Nederlandse musical? Die we af en toe nog eens uit de kast halen. Maar die verder wel iets uit het verleden is?

Kunnen we van 20 mei niet gewoon “de dag van het kinderboek” maken? Dan kan er toch gewoon op alle scholen extra worden voorgelezen en geknutsteld en toneelgespeeld rondom boeken maar dan komen al die andere goede kinderboekenschrijvers ook eens aan bod. Door het op haar verjaardag te doen krijgt Annie toch het eerbetoon dat haar toekomt. Koningin Beatrix is per slot van rekening ook niet jarig op Koninginnedag.

Annie verheerlijking

Ik heb het eerste deel van de Annie MG dramaserie gemist, dus misschien ligt het daaraan dat ik niet helemaal “in” het verhaal kom, maar na drie delen durf ik het wel toe te geven: ik vind er niks aan, aan die serie.

Het is ongetwijfeld een cinematografisch hoogstandje, en ik zie ook wel hoe knap het allemaal is, visueel en verhaaltechnisch. Maar toch klopt er iets niet. Sinds zuster Klivia bij De wereld draait door zei dat ze de serie niet goed vond omdat de humor ontbrak durf ik ook wel te bekennen dat ik het niet zo goed vind want het is toch een soort van vloeken in de kerk. De serie is zo ontzettend bejubeld in alle voorpubliciteit. ..

Nou was het ontbreken van humor mij nog niet eens opgevallen (maar het ís wel zo), mijn bezwaar zit hem meer in een paar nét-niet dingen. De showballetten die steeds nét niet synchroon gaan, de vreemde keuze van liedjes en vooral ook de vreemde, platgeslagen arrangementen van de liedjes waardoor ze allemaal even neuzelachtig klinken. Mijn grootste bezwaar zit hem in de rare kronkels waardoor de 15 jarige Annie Zeeuwse boerinnetjes een liedje ziet zingen dat ze pas op 66-jarige leeftijd zal schrijven. Dat vind ik wel een hele simpele manier om inspiratie te verbeelden.

Maar ja, met een regisseur die heel trots vertelt dat ze het boek van Annejet van der Zijl niet gelezen heeft had ik het misschien ook wel kunnen verwachten. “Ik wilde er mijn eigen Annie van maken”. Hoezo “mijn eigen Annie”? Dan had je geen biografie als uitgangspunt voor je film moeten nemen maar een fantasie Annie moeten maken.

Niet dat ik nou zo’n enorme Annie M.G. Schmidt-adept ben voor wie Annie heilig is. Van oorsprong jeugdbibliothecaris dus me ten volle bewust van het enorme belang van Annie voor de Nederlandse jeugdliteratuur, maar op latere leeftijd was het gewoon een enorm ijdel en chagrijnig mens, laten we eerlijk zijn. En al die mensen die zo dwepen met Annie “omdat ze zo lekker stout is”, daar word ik ook een beetje moe van.  Hou nou toch op. Dat versje moet je vooral in zijn tijd zien: nu is dat echt achterhaald want ik vind het gemiddelde Nederlandse kind veel te stout. Kunnen we haar niet gewoon zien als iets uit een geschiedenisboekje? Als een schrijfster die tussen de jaren 50 en 80 heel veel heeft betekent voor de Nederlandse jeugdliteratuur en de ontwikkeling van de Nederlandse musical? Die we af en toe nog eens uit de kast halen. Maar die verder wel iets uit het verleden is? En het verleden moeten je koesteren, dat is zo. Maar niet verheerlijken. En zeker niet heilig verklaren.

Zo, dat moest er even uit. Ga ik vanavond naar deel vier kijken? Waarschijnlijk wel. Maar ik moet ook nog een aantal mensen bellen, dus misschien laat ik dat wel voor gaan.

get_footer() ?>