Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

Hoe Ex Libris (de film) was

De VOB en ProBiblio organiseren deze week speciale vertoningen van Ex Libris, de veel geprezen en bekroonde film van regisseur Frederick Wiseman. Alleen toegankelijk voor bibliotheekmensen en hun gasten. Vanavond was ik bij de eerste vertoning in Sittard en ik heb genoten. De reacties om me heen waren gemengd: ik hoorde vooral dat mensen sommige stukken veel te langdradig vonden. “Die film had een stuk korter gekund.”

Ja dat klopt, die film had heel veel korter gekund, je had er makkelijk een documentaire van een uurtje van kunnen maken. Met een voice-over en de vermelding van namen en functies bij de diverse mensen die in beeld komen. En in plaats van de tijd nemen om de omgeving van een filiaal uitgebreid in beeld te brengen voordat de camera naar binnen gaat had Wiseman ook best even de vermelding Filiaal in Harlem kunnen maken. Maar zo’n soort film is het dus niet. Dit is een hele andere film. In de Chinese wijk filmt hij uitgebreid de vlaggenlijnen met alternerende Chinese en Amerikaanse vlaggetjes die symmetrische lijnen over de straat trekken, in de Bronx zie je de bibliotheek bijna niet liggen tussen alle schreeuwerige winkelpuien en de straat voor de New York Public Library for the Performing Arts is steeds weer opvallend leeg (en schoon).

Ik vond het een prachtige film, een echte aanrader. Als je je nog niet hebt aangemeld: snel doen. Hij draait nog op verschillende plekken, tot en met zondag. Als je eigenlijk te moe bent: toch gaan. Want de film is ook een soort van meditatie. Probeer vooral niet alle gesprekken te volgen want ruim 3 uur bij de les blijven en die soms hoog-intellectuele gesprekken in het Engels volgen is niet te doen. Maar laat je meevoeren met de beelden en kijk naar al die bijzondere mensen die in beeld komen. En ga je vooral niet ergeren aan het feit dat niemand benoemd wordt, dus dat je geen idee hebt wie daar allemaal aan het woord zijn. Het eerste half uur was ik een beetje jaloers: wat doen ze daar veel mooie dingen en wat organiseren ze dat goed. Totdat ik me realiseerde dat er in New York meer dan 100 keer zoveel mensen wonen als in Roermond en dat dus elke vergelijking mank gaat. Toen kon ik gewoon genieten van de betrokkenheid en gedrevenheid van iedereen die bij de bibliotheek betrokken is en bewonderde ik de strategische overleggen van het MT. Wellicht ten overvloede: het is dus geen bibliotheekfilm. Althans, geen film die haarfijn uitlegt hoe het er in een bibliotheek aan toe gaat. Het is een film die “toevallig” is opgenomen in de bibliotheek. Hij gaat net zoveel over de stad New York als over de NYPL.

Vandaag publiceerde de VOB een kijkwijzer op de site. Maar die las ik daarnet pas, na afloop dus. En gelukkig waren ze in Sittard eigenwijs en hadden ze daar toch een korte pauze ingelast. Goed idee Liesbeth. Want dat drankje tussendoor was wel heel fijn.

10, 10, 10, 10!

Vandaag bestaat mijn blog precies 10 jaar. Op 22 januari 2008 maakte ik een blog aan in WordPress en schreef ik daar een stukje over, als eerste opdracht van de 23 dingen. Dat ik de neiging heb om uit te gaan leggen wat 23 dingen is geeft al aan dat er sinds die tijd veel gebeurd is. In de wereld en in de branche en ook op dit blog. Wat begon als huiswerk bij een cursus werd een uitlaatklep voor mijn ergernissen en een verzamelpunt voor alle leuke dingetjes die ik tegenkwam tijdens mijn omzwermingen in de sociale media. Van een WordPress blog werd het een WordPress website (die ik nog steeds niet echt in de vingers heb) en het schrijven ging van eens per week via twee keer per week terug naar eens per maand. In het begin werd ik alleen gelezen door een handjevol directe collega’s, daarna kwamen daar andere collega’s uit de branche bij en inmiddels heeft mijn publiek zich ook uitgebreid tot buiten de branche. Raar hoor, om in de rij te staan bij een receptie en door een wildvreemde te worden aangesproken met “he, ik ken jou! Jij bent Tenaanval! Hoe heet je ook alweer echt?”. Ok., dit was een archivaris, dus dat is niet zo’n hele grote stap, maar toch. (Ik bleek Maartje trouwens ook te lezen. Kan ik jullie aanraden.)

Tien jaar geleden werkte ik bij ProBiblio en was ik hoofd van de afdeling Flexibele Bibliotheek. Vijf weken nadat ik dit blog had aangemaakt viel het besluit om de bibliobussen die bij mijn afdeling hoorden op te heffen. Het was een hele andere tijd. Een tijd waarin de term bibliotheekvernieuwing een toverwoord was. Een tijd waarin sommige bibliotheken zoveel mogelijk op boekwinkels wilden lijken, waar alles draaide om zo hoog mogelijke uitleencijfers. Er waren collega’s die concepten en formules verzonnen zodat alle bibliotheken in het hele land er hetzelfde uit zouden gaan zien want dat verhoogde de herkenbaarheid. Of ze bedachten dat de bibliotheek wel dicht kon “want het gaat om de functie en niet om het gebouw”. Daarna brak de strijd los tegen het negatieve toekomstbeeld voor bibliotheken in de buitenwereld. Die worsteling hebben we ook overleefd en gelukkig hoor je nog maar zelden: “waar hebben we nog een bibliotheek voor nodig want alles staat toch op het internet?”. De enkeling die dat nog wel eens zegt (standaardreactie bij een krantenartikel op het web over bibliotheken) wordt meestal snel gecorrigeerd door andere lezers. Er is een Bibliotheekwet gekomen en we hebben e-books. Er is de Bibliotheek op School, Digisterker en er zijn FabLabs in bibliotheken.

Kortom: er is veel gebeurd. Ook met mijzelf: na de bibliobussen en de Strandbibliotheek kwam de Airport Library en de Stationsbibliotheek. Ik ging naar de Bollenstreek waar ik leerde hoe het er echt aan toeging in de bibliotheekwereld en daarna kwam ik naar Roermond. Toen ik met dit blog begon dacht ik dat het maar voor een paar weken zou zijn, ik had nooit gedacht dat ik het zo lang vol zou houden. Ik heb in al die jaren heel veel nieuwe mensen ontmoet, virtueel en in het echt. Sommige mensen was ik misschien op een andere manier ook wel tegen gekomen, maar heel veel mensen ken ik toch echt dankzij Twitter en de sociale media. En dat maakte alles net een beetje leuker. Dus hartelijk bedankt voor de aandacht, de reacties, alle aardige woorden en de discussies die ik heb mogen voeren in de afgelopen 10 jaar. Het was leuk! Voorlopig dobber ik nog wel een beetje verder, in die grote digitale oceaan. Eens kijken hoe lang ik het nog vol hou.

 

Voor wie meer wil weten over de achtergronden van dit blog moet maar even de terugblikken lezen die ik o.a. schreef toen ik drie jaar bestond, of bij mijn eerste lustrum en bij mijn zesde verjaardag.

Over bloggen en een hoge duikplank

HOPPTORNET (TEN METER TOWER) by Axel Danielson & Maximilien Van Aertryck from Plattform Produktion on Vime

Binnenkort bestaat mijn blog 10 jaar. De afgelopen weken heb ik nagedacht over hoe ik dat ga vieren. Of ik het überhaupt ga vieren. En terwijl ik daar over nadacht kwam ik deze Zweedse film tegen. Opeens zag ik de overeenkomsten tussen 10 jaar bloggen en de hoge duikplank. Liever gezegd: tussen mijn blog en deze film. (In overdrachtelijke zin dan, dat jullie niet denken dat ik mezelf met een bekroond kunstwerk wil vergelijken)

De filmmakers hebben mensen gefilmd terwijl ze bovenaan een hoge duikplank staan. De film werd door de New York Times aangeprezen als surprisingly mesmerizing en dat klopt wat mij betreft, ik had niet gedacht dat ik 16 minuten lang naar mensen op een duikplank zou blijven kijken. Het is fascinerend om de reacties van de mensen te zien: hoe ze twijfelen, zichzelf moed inpraten, worstelen met de situatie en een beslissing nemen. Dat sommige mensen heel erg lang twijfelen en anderen juist niet. Zo werkt het met bloggen ook: over sommige stukken denk ik heel lang na, andere floepen er heel snel uit. De ene keer ben ik zelf heel blij met iets dat ik geschreven heb en dan reageert er niemand, de andere keer gooi ik snel even een filmpje op mijn blog en daar heeft iedereen het dan over. In de film is het soms verrassend wie er wel en wie niet naar beneden springt, ik wil ook niet al te voorspelbaar zijn.

Overigens zijn er voor deze film 67 mensen gefilmd. Ze zijn speciaal voor de opname geworven en hadden geen van allen ooit van de 10-meter plank gesprongen. Behalve dat laatste meisje dan neem ik aan. Ongeveer 70% van de mensen sprong uiteindelijk naar beneden.

Mooi, vind ik.

Leve de Koning!

Nu nog over de Kersttoespraak schrijven? Een beetje laat, maar ik doe het toch want ik merk dat ik behoorlijk chagrijnig wordt van al dat commentaar op de toespraak van Koning. En aangezien de Koning zich niet kan verdedigen ga ik dat bij deze doen. Niet dat hij dat nodig heeft, maar toch. Als iedereen zijn frustraties mag botvieren op het internet mag ik dat ook.

Want het lijkt alsof die toespraak voor een heleboel mensen reden was om maar weer eens op een stokpaardje te klimmen. Als ik sommige reacties lees vraag ik me af of we wel dezelfde toespraak gezien hebben. En ok, ik ben een monarchist, dus ik ben bevooroordeeld. Maar ik weet dat tenminste van mezelf, dus ik pretendeer niet objectief te zijn.

Vlak na de toespraak werden er op Twitter alleen een paar grapjes gemaakt over de opmerking “Twitter maakt bitter en kregen mensen “zin in gemeenschap“. Maar dat bleek alleen maar in mijn eigen bubbel te zijn, want daar buiten waren mensen blijkbaar heel erg boos over het feit dat er geen kerstboom in beeld was. Toen woensdag de kranten verschenen gingen de professionals los. Er kwamen analyses waaruit bleek dat de toespraken steeds korter werden (van gemiddeld 10 minuten naar ruim 6 minuten nu), dat hij het woord ‘ik’ dit jaar veel gebruikte (maar het woord ‘wij’ ook) dat de Koning nog steeds niet erg op zijn gemak lijkt voor de camera maar dat hij duidelijk geoefend heeft. In de Volkskrant gingen ze helemaal los: “Sheila Sitalsing fileert de kersttoespraak van de koning” kopten ze daar. Ze waren er duidelijk trots op. Sitalsing vond het helemaal niks: Willem-Alexander mag geen uitdrukkingen als “steeds meer” gebruiken, zijn verhaal is niet onderbouwd want het is helemaal niet waar dat mensen elkaar niet meer ontmoeten en mensen zitten ook niet in een bubbel. En trouwens: de Koning zit niet eens op Twitter, dus wat weet hij nou helemaal. Het is geen journalistiek stuk voor de krant he, Sheila. Het is een toespraak, met een hoog symbolisch gehalte. Daar moet je andere maatstaven bij hanteren.

En Ewald Engelen maakt zich weer eens zo druk dat hij zelfs vergeet goed te luisteren. Hij verwijt de Koning dat die het woord ‘natuurramp’ gebruikt in verband met de orkaan op de Antillen. Maar het is volgens hem helemaal geen natuurramp want die klimaatverandering wordt veroorzaakt door menselijk handelen, en dan met name door de kapitalisten. Dat is ongetwijfeld waar, maar de Koning gebruikt het woord ‘natuurramp’ helemaal niet. Hij heeft het over het ‘natuurgeweld’ dat het leven van de inwoners van Sint-Maarten, Saba en Sint-Eustatius overhoop had gegooid. Verder ontbreekt volgens Engelen ‘volledig het politiek-economische perspectief’ in de toespraak. Euh, dat kan kloppen Ewald, daar mag Willem-Alexander ook niks over zeggen. Als hij dat wel had gedaan was de wereld te klein geweest. Engelen maakt zich zo boos dat de tekst van zijn column volgens mij langer is dan die hele toespraak.

Ik vind het zo gemakkelijk: los gaan op zo’n toespraak. Los gaan op iemand die één keer per jaar iets in het openbaar mag zeggen dat hij zelf bedacht heeft. Die de rest van het jaar alleen maar teksten van anderen mag voorlezen en eigenlijk alleen maar zijn mond moet houden. Vooral ook iemand die zich niet kan verdedigen. Die weet dat al zijn woorden op een weegschaaltje liggen. En die ook weet dat in heel veel huiskamers mensen zich aan het verheugen zijn op die toespraak. Mensen die misschien niet alle details begrijpen van wat hij zegt, maar die het wel belangrijk vinden en die daar een goed gevoel aan overhouden: met de Kerstboodschap van de Koning begint de Kerst pas echt. En in sommige families misschien na het Urbi et Orbi.

Het is ook wel cynisch dat een toespraak waarin wordt opgemerkt “Nuance en inlevingsvermogen lijken bij voorbaat het onderspit te delven” meteen zo zijn eigen gelijk bewijst. En overigens al die bibliotheekmensen op Twitter die het jammer vonden dat de Koning de bibliotheek niet noemt als ontmoetingsplaats: serieus? Ja, jammer inderdaad dat hij de bibliotheek niet noemt. Maar zijn punt was dat alleen het ziekenhuis een plek is waar je in contact komt met mensen met een andere achtergrond. En dat klopt toch? In de bibliotheek is iedereen welkom en we doen heel erg ons best om een zo breed mogelijk publiek te bereiken maar bij ons komt ook maar een beperkt publiek en echt niet iedereen. Juist de mensen die het het hardst nodig hebben komen niet. Of mondjesmaat. Dat zien we graag anders, maar het is wel de realiteit. En inderdaad, in het ziekenhuis komt iedereen. Meestal tegen zijn zin overigens en echt blij word je er niet van.

Wat mij eigenlijk nog het meest opviel is dat er nauwelijks werd gereageerd op Willem-Alexanders opmerking over Twitter. Dat was in 2009 wel anders, toen had Koningin Beatrix het over ‘snelle, korte boodschapjes’ waarmee mensen communiceerden en dat onze samenleving steeds individualistischer werd. Toen was Twitter te klein. Jan en alleman voelde zich aangesproken en iedereen deed zijn best om uit te leggen dat Trix er niks van begrepen had. “Op spreken zonder respect wordt niemand meer afgerekend” lees ik nu terug in die toespraak. Dat zei ze mooi toen. Maar er is niet echt iets veranderd sinds die tijd, integendeel.

Dus heeft het nog wel zin zo’n toespraak? Tijdens het kerstdiner op tweede kerstdag vroeg ik aan mijn ouders of ze de Koning ook hadden gezien. “Ja zeker. Het was mooi. Hij zei dat mensen meer dingen samen moeten doen en niet allemaal zo individualistisch moeten zijn. Hij vindt dat we vaker wij moeten zeggen” zei mijn vader. “En er stonden zulke prachtige kerststukken op de achtergrond” zei mijn moeder. Volgens mij is dat zijn doelgroep en ik vind “Niet zoeken naar een breder ik, maar naar een groter wij” prachtig geformuleerd. Dus wat mij betreft: Leve de Koning!

Met een boek in de metro

Om het lezen in het openbaar vervoer te bevorderen kun je bibliotheken maken (hallo Stationsbibliotheek) maar de meest effectieve manier lijkt me deze, uit Brazilië. In 2015 deelden ze daar, op World Book Day, op verschillende metrostations in São Paolo gratis boeken uit met een ingebouwd metrokaartje. Door je boek in te checken kon je gratis met de metro. De uitgever was niet kinderachtig, want met de in de kaft ingebouwde RFID kon je zelfs 10 ritjes maken. Er waren 10 verschillende titels, in speciaal voor de gelegenheid vormgegeven boeken, met omslagen die volgens de vormgevers gebaseerd waren op metrokaarten.

Ik vind het leuk. Kon helaas niet zo snel terugvinden of het bij deze eenmalige actie gebleven is, ben bang van wel. Maar dan nog, het blijft leuk. En effectief denk ik.

Nóg een bibliotheekfilm

Afgelopen donderdag maakte de voorzitter van de VOB, aan het einde van de ALV, bekend dat de VOB vertoningen gaat regelen van Ex Libris – The New York Public Library  van Frederick Wiseman, de documentaire die een paar weken geleden zoveel indruk maakte tijdens het IDFA. Hij duurt drie uur maar die uren schijnen voorbij te vliegen. Bart Janssen beschrijft de film in het Bibliotheekblad als een drie uur durende lofzang op de bibliotheek, maar meer nog is het misschien wel een ode aan New York en aan zijn inwoners, die de bibliotheek maken tot wat zij is.

Geweldig idee. Er is nog niks concreet maar ik begreep dat ze van plan zijn om de film op verschillende plekken in het land te vertonen, voor iedereen die er belangstelling voor heeft. Inmiddels heb ik ook begrepen dat er meerdere plannen zijn, o.a. van het Filmhuis in Den Haag. Helemaal goed. Op hoe meer plaatsen die film te zien is, hoe beter. Ik verheug me er al helemaal op. Liefst met een nazit met borrel en een goed gesprek, maar zonder dat vind ik het ook leuk.

En nou kwam Patrick vanochtend op Twitter met een film waar ik ook helemaal vrolijk van wordt. Misschien nog wel vrolijker. Want over 6 weken gaat in de Verenigde Staten de film The Public in première. Een film van Emilio Estevez. Hij schreef en regisseerde de film en speelt een belangrijke rol, namelijk die van directeur van de openbare bibliotheek van Cincinnati. Tijdens extreme weersomstandigheden wordt die bibliotheek bezet door daklozen. Geen idee of het een goede film is maar het gaat in elk geval over een échte bibliotheek en de trailer vind ik al geweldig. Kijk zelf maar.

De film is opgenomen in Cincinnati en ik vermoed deels ook in de plaatselijke bibliotheek. Dat, of ze hebben echt een superfantastische decorbouwer. De film gaat in première op het filmfestival van Santa Barbara, op 31 januari as. en gaat daarna de bioscopen in. In de Verenigde Staten dan, maar ik hoop dat het niet heel erg lang duurt voordat de film deze kant op komt. Misschien helpt het als de VOB tegen die tijd ook nog eens een telefoontje pleegt?

Voor wie zich afvraagt wie Emilio Estevez ook alweer is, of waarom we hem al een poosje niet meer gezien hebben, kijk even deze film. Hij heeft het de laatste tijd o.a. nogal druk gehad met zijn vader en zijn broer, respectievelijk Martin en Charlie Sheen. En nou ik jullie toch tips aan het geven ben: lezen jullie allemaal al De Bieb Letter van Patrick? Want daar verzamelt hij wekelijks bibliotheeknieuws en ook nog leuke feitjes, zoals deze trailer. Bedankt nog Patrick!

Een bibliotheek als een plaatje

Zo’n beetje alle bibliothecarissen die iets met social media doen hebben inmiddels wel plaatjes van de nieuwe bibliotheek van MVRDV in Tianjin (China) gedeeld en de mensen die niet op twitter zitten hebben in een artikel op de site van Bibliotheekblad over dit nieuwe wereldwonder kunnen lezen. Het is een instant hit en dat is geen wonder, want het is een schitterend gezicht, al die witte, golvende lijnen. Maar wat mij verbaasd heeft is dat voor zover ik gezien heb Jeroen de enige is geweest die zich er kritisch over heeft uitgelaten.

Mijn eerste reactie toen ik het zag was: “dit is de Boekenberg 2.0”. Of nou ja, om eerlijk te zijn was dat mijn tweede reactie. Want de eerste reactie was natuurlijk ook gewoon “Wauw!” Maar daarna werd ik een beetje chagrijnig, want dit gebouw laat zien dat volgens MVRDV een bibliotheek vooral bestaat uit boekenplanken, maar dan een beetje spectaculair ingepakt. In de Boekenberg hebben ze alle boeken op elkaar gestapeld en er toen een glazen piramide overheen gezet, hier doen ze het andersom en bouwen ze een hal waarvan ze de binnenkant met golvende boekenplanken bekleden. In het geval van Spijkenisse ontstond er nog enig rumoer (in de branche) over het feit dat de planken boven arbo-hoogte gevuld waren met afgeschreven boeken, die dus niet uitgeleend konden worden. Maar over het feit dat bijna alle boeken die je in deze Chinese entreehal ziet nep zijn maken blijkbaar alleen architecten zich kwaad. Want de achterwand boven al deze boekenplanken zijn voorzien van een print van boeken. Niet alleen die planken aan het plafond (dat zou nog begrijpelijk zijn) maar alle planken. Op het filmpje hierboven zie je dat heel goed. Daar zie je ook hoe leeg alle planken zijn.

Volgens de architecten is het de schuld van de opdrachtgever dat het zo’n neppe boel is, want in het oorspronkelijke ontwerp waren de boeken bovenin toegankelijk via ruimtes aan de achterkant van van de planken, maar die ruimtes zijn geschrapt. This change was made locally and against MVRDV’s advice and rendered access to the upper shelves currently impossible. The full vision for the library may be realised in the future, but until then perforated aluminium plates printed to represent books on the upper shelves. Cleaning is done via ropes and movable scaffolding. Die laatste toevoeging vind ik wel grappig, want dat is de tweede vraag die je in veel commentaren voorbij ziet komen: “hoe houden ze dat schoon?” Vanaf een steiger dus.

In de meeste artikelen wordt de tekst van MVRDV kritiekloos overgenomen, bij online designsite Dezeen is de kritiek echter niet mals. En soms heel geestig. Om te beginnen zijn veel ontwerpers het principieel oneens met deze keuze, want nep. En nep gaat in tegen de principes van waarheid en waarachtigheid in de architectuur en is dus fout. Daarnaast vinden reageerders het vooral zuur dat uitgerekend in China, waar persvrijheid nou niet echt prioriteit heeft een bibliotheek vol nepboeken staat. Of ze vinden dat juist heel Chinees: alles voor het mooie plaatje. En wat is dat nou voor een bibliotheek, waar de kennis buiten bereik is? Het meest interessant vind ik dit artikel uit de Daily Mail, die schrijven niet klakkeloos anderen over maar die hebben iemand naar de bibliotheek toe gestuurd om te kijken. En ze hebben een aantal interessante observaties, en andere foto’s dan die je overal ziet.

In het filmpje hierboven zie je goed dat ze heus wel boeken hebben, maar in andere (heel traditionele) ruimtes. Want die hal met al die lege boekenplanken is precies dat: een entreehal. Daarachter ligt de eigenlijke bibliotheek. In het artikel van de Daily Mail lees je dat ze elk weekend 15.000 bezoekers hebben. En dat er ook al de nodige ongelukken zijn gebeurd van toeristen die al fotograferend van de trap zijn gevallen. Wat mij betreft nog een extra interessant detail: de boeken die nu in de hal staan worden waarschijnlijk op termijn weer weggehaald. Want het was nooit de bedoeling van de opdrachtgever dat daar boeken zouden staan. Het is immers de hal? Whatever. Het is een spectaculaire hal. Met dat oog en zo. Maar het wel de hal. Van een bibliotheek. Niet de bibliotheek zelf dus.

Bibliotheek Bibliorura bestaat 100 jaar

Op 3 november jl was er feest in onze bibliotheek. We vierden het feit dat op 3 november 1917 de statuten van de Vereniging Roomsch-Katholieke Leeszaal bij Koninklijk Besluit werden goedgekeurd en dat we dus 100 jaar bestaan. Het hele jaar 2017 is het feest voor onze leden want alle activiteiten die we het afgelopen jaar georganiseerd hebben waren gratis. De maand november is een feestmaand want al onze leden krijgen een cadeautje: een boekje met verhalen over en van de bibliotheek. Over de bibliotheek van vroeger en nu, met interviews en korte artikeltjes en prachtige foto’s.

Dat boekje werd vrijdag gepresenteerd. Daaraan gekoppeld werd het Taalakkoord getekend voor de regio (Roermond, Roerdalen en Echt-Susteren) en werd het Taalhuis geopend. Het was een hele geanimeerde ochtend samen met alle partners die zich in het werkgebied met lezen en schrijven bezig houden.

De boekjes vinden gretig aftrek (inclusief handige jubileumtas) en voor iedereen die nog geen lid is hebben we de hele maand november een mooie ledenwerfactie.  Wij zijn klaar voor de komende 100 jaar.

Je bent bibliothecaris als

Column geschreven voor de Middag van de bibliothecaris, in de Rotterdamse Schouwburg, op 29 oktober 2017. Georganiseerd door Alek Dabrowski.

“Echte” bibliothecarissen beginnen zeldzaam te worden. De klassieke bibliotheekopleiding is al een aantal jaren geleden opgeheven en de grote uitstroom van gediplomeerde bibliothecarissen van pensioengerechtigde leeftijd is begonnen. Is dat erg? Daar kun je over discussiëren, dat heb ik de laatste jaren al vaak gedaan. Dat er nieuwe, jonge, mensen het vak binnenkomen juich ik alleen maar toe en dat er nieuwe expertise op het gebied van leesbevordering, educatie, laaggeletterdheid en communicatie binnenkomt ook. Maar het is niet ondenkbeeldig dat er straks geen enkele bibliothecaris meer over is een bibliotheek en dat lijkt me zeer onwenselijk.

Wanneer ben je dan een bibliothecaris? Moet je per se een diploma hebben van een bibliotheekopleiding die niet meer bestaat? Zo’n diploma helpt wel, maar ik denk dat vooral een kwestie is van ervaring en van mentaliteit. Volgens mij ben je een bibliothecaris als:

* Je in een boekwinkel zonder er bij na te denken een verkeerd geplaatst boek op de juiste plek in het alfabet terug zet.

* Of erger: in een vreemde bibliotheek zonder er bij na te denken in één zwaai de boeken aanschuift. (Want die scheefgezakte boeken zijn toch een beetje zielig.)

* Of nog erger: in de supermarkt of in een warenhuis dingen “goed” gaat zetten. (potje pindakaas bij de appelstroop, potlood tussen de balpennen, daar wordt je iebelig van)

* Je, als je ergens bent je onbewust altijd kijkt hoe de boekenkasten ingedeeld zijn. Niet alleen privé maar ook als je op een zakelijke afspraak bent. (Ik heb vrienden die hun boekenkasten op kleur sorteren. Daar krijg ik elke keer weer een beetje buikpijn van. Al is het een prachtig gezicht.)

* Je op vakantie in het buitenland altijd minstens één bibliotheek wil bekijken. (Altijd handig als je reisgenoten ook bibliothecaris zijn, dat scheelt een hoop onderhandelen)

* Je op verjaardagen altijd moet uitleggen dat bibliotheken nog steeds bestaan, ondanks het feit dat alle gasten op die verjaardag hun boeken zelf kopen / alleen nog maar digitaal lezen. (Ja maar wij zijn er ook niet voor jullie. Want jullie kopen je boeken en jullie kunnen al digitaal lezen. Wij zijn er juist voor die anderen)

* Je op de meest onverwachte momenten gevraagd wordt of je nog een leuk boek weet. (Mijn huisarts. Nog voordat ik kon zeggen wat ik mankeerde: “ik ga binnenkort op vakantie. Weet je nog een leuk boek?”)

* Mensen het nodig vinden om zich bij je te verontschuldigen dat ze niet genoeg lezen, omdat ze het zo druk hebben. (vind ik helemaal niet erg, dat jij niet veel leest. Zolang jij je kind maar voorleest)

* Je niet begrijpt dat mensen niet doorhebben dat de files op de radio worden voorgelezen in numerieke volgorde. (“De radio kan nu wel uit, er zijn blijkbaar geen files op de A2. Hij is al op de A10”)

* Eigenaren van een Little Free Library denken dat ze zich bij jou moeten verontschuldigen. Omdat ze denken dat je hen als concurrent van de bibliotheek ziet. (Nee natuurlijk niet. Want een Little free Library is geen bibliotheek maar een boekenkast die het lezen bevordert. Goed juist)

* Mensen denken dat lezen je hobby is / dat je alle boeken in de bibliotheek gelezen hebt. (Dat geldt voor sommige collega’s ja, dat lezen hun hobby is. Het is mijn vak om iets van die boeken af te weten, niet om ze allemaal te lezen.)

* Bezoekers denken dat je alles weet. Ook het wachtwoord voor hun mail of voor hun DigiD.

Dat laatste is soms wel aandoenlijk. Pijnlijk, en aandoenlijk. En ingewikkeld om uit te leggen dat jij het echt niet weet en dat je er ook niks aan kan doen en dat de computer het ook niet weet. Maar het laat wel zien dat bibliothecarissen serieus genomen worden door hun klanten. Dus dat wat meer zelfbewustzijn helemaal zo gek niet is. En dat we best wat trotser mogen zijn op ons vak. Misschien is het tijd voor een Nederlandse versie van het T-shirt met de tekst “I’m a librarian. To save time let’s assume I’m never wrong”. Dat lijkt me een mooie aanvulling voor de collectie bedrijfskleding van de retailformule.

Aanvulling 6/11/2017: John Valk heeft de hele middag van de bibliothecaris opgenomen en hij was zo vriendelijk om de opname op youtube te zetten. Dus als je me bovenstaande column wil zien voorlezen dan kan dat hier:

Het belang van empathie

Een interessant experiment over empathie. Ik ga er niks over zeggen want ik wil de uitkomst niet verklappen, kijk het filmpje zelf maar.

Een deel uit de serie The Science of Empathy van SoulPancake, een bedrijf dat filmpjes maakt over life’s big questions, opgericht door acteur Rainn Wilson. Dit is een nieuwe serie, in het eerste deel wordt uitgelegd wat empathie precies is en ik neem aan dat er nog meer delen volgen. Eerder maakten ze al series  over Happines en Love.

Belangrijk. Want onze samenleving kan soms wel wat meer empathie gebruiken.