Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

De vijf wetten van de bibliotheekwetenschap

Het zou kunnen dat de Vijf Wetten van de Bibliotheekwetenschap ooit ter sprake zijn gekomen tijdens mijn opleiding aan de bibliotheekacademie, ik sluit niks uit, maar dat heeft dan geen enkele indruk gemaakt want ik herinner me er niks van. En na de opleiding zijn die wetten bij mijn weten ook nooit ter sprake gekomen in cursussen of in beleidsstukken. Dus volgens mij zijn ze in Nederland niet erg bekend. En dat is jammer, want in de rest van de wereld is dit rijtje een klassieker onder bibliothecarissen. Die vijf wetten zijn:

  1. Books are for use.
  2. Every reader his / her book.
  3. Every book its reader.
  4. Save the time of the reader.
  5. The library is a growing organism.

OK, niks wereldschokkends zo op het eerste gezicht. Maar deze wetten zijn dan ook al geformuleerd in 1931, door dr. S.R. Ranganathan, een bibliothecaris uit India, hij was de grondlegger van de bibliotheekwetenschap. Vooral voor onze Amerikaanse collega’s is dit zo’n beetje de basis voor al hun werk, ze formuleren er regelmatig nieuwe variaties op. Deze infographic is gemaakt door de afdeling Library Science van de University of Southern California voor iedereen die de grondslagen van het vak nog eens wil teruglezen. Jammer hoor, dat wij zo’n theoretische grondslag missen.

Overigens ken ik wel de 10 rechten van de lezer, maar dat is weer heel iets anders.

Over “The Librarians” en echte bibliothecarissen

Sinds een paar weken zendt Veronica de Amerikaanse tv serie The Librarians uit, een spin-off van de drie The Librarian tv-films. Ik schreef er al eerder over en ik vind het geweldig. De serie gaat over een stel bibliothecarissen dat er voor moet zorgen dat het beetje magie dat er nog bestaat in deze wereld behouden blijft.

De bibliothecarissen in kwestie zijn niet van de oude stempel maar het zijn een nieuw soort bibliothecarissen, met nieuwe vaardigheden. Ze hebben niks met boeken of met de collectie van de oude bibliotheek (dat was eigenlijk meer een museum) maar ze kunnen allerlei andere handige dingen: supersnel rekenen bijvoorbeeld. En ze hebben een “keeper”, een hoeder, die ze beschermt en voor ze vecht. Het gaat niet meer over een eenling met superveel kennis over zijn collectie, zoals in de films, maar over een groepje met ieder zijn eigen vaardigheden. Op de achtergrond is een oudere bibliothecaris aanwezig die ze vanuit een stoffig kantoortje voorziet van allerlei nuttige achtergrondinformatie. Overigens is die eenling uit de film in de eerste paar afleveringen op zoek naar de oude bibliotheek want die is lost in time and space.

Kan er niks aan doen, maar ik word daar heel erg vrolijk van. Van dat soort verwijzingen. In een van de vorige afleveringen ging het over een sprookjesboek waarin de verhalen tot leven komen als ze worden voorgelezen. Niet-voorlezen is geen optie want Zodra verhalen niet meer gelezen worden verdwijnen ze. De makers zijn overtuigd van de kracht van verhalen en ze zijn er van overtuigd dat bibliothecarissen een belangrijke rol spelen in het bewaren daar van. Ze hebben zich volgens mij prima verdiept in het bibliotheekwezen, of misschien zit het gewoon in het wezen van Amerikanen, dat bibliothecarissen iets betekenen.

Vandaag wordt aflevering 6 uitgezonden, van de eerste serie. In de Verenigde Staten begint binnenkort de derde serie, dus we hebben nog wat tegoed. En voor wie geen idee heeft wat hij moet verwachten: Eric-Jan vergeleek het met Buffy the Vampire Slayer. Die serie ken ik dan weer niet, maar zo’n titel schept wel meteen een beeld: het is geen hoge literatuur..

Een film in alfabetische volgorde – Sorteerkunst #4

Wat moet Matt Bucy zich ontzettend hebben zitten vervelen, toen hij op dit idee kwam. Of zou er een andere reden zijn waarom hij besloot om een film in alfabetische volgorde te zetten? Want dat is wat hij heeft gedaan: hij heeft de film The Wizard of Oz in alfabetische volgorde opnieuw gemonteerd. Het begint al met de titels: die staan helemaal op alfabet, de film heet dan Of Oz The Wizard.  En daarna zijn alle woorden uit de film alfabetisch achter elkaar gemonteerd.

Er is geen touw meer vast te knopen aan het verhaal. Als je over de eerste schok heen bent is het leuk spelen met al die letters: het woord Kansas zit op 50 minuten. Ik hou hier van…

Een nieuw avontuur

bibliorura

Het zwerft al een paar dagen over de social media dus het wordt tijd dat ik het hier ook vertel: ik heb een nieuwe baan. Met ingang van 1 april word ik directeur-bestuurder van de bibliotheek Bibliorura, de bibliotheek voor de gemeentes Roermond en Roerdalen. Wat mij betreft een groot, nieuw avontuur. Want het betekent niet alleen dat ik een nieuwe baan krijg in een (voor mij) nieuwe functie, het betekent ook dat ik ga verhuizen. Naar Roermond. Weer terug naar Limburg, terug naar de provincie waar ik geboren en opgegroeid ben. En waarvandaan ik op mijn 17e vertrok naar Tilburg, naar de Bibliotheekacademie. Bijna mijn hele familie woont er nog en dat is een van de redenen waarom ik terug wil naar het zuiden.

Ik heb er ontzettend veel zin in: de bibliotheek Bibliorura is een hele mooie bibliotheek, waar ze mooie dingen doen onder het motto: de Bibliotheek is de schakel tussen lezen en educatie. Ik draag graag mijn steentje bij aan hun streven om de burger volwaardig te laten participeren in de maatschappij. Daarbij komt dat Roermond een prachtige stad is, de stad van Pierre CuypersJa, die van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. Hij werd geboren in Roermond en werkte daar het grootste deel van zijn leven, in zijn oude huis is nu het Cuypershuis gevestigd. Van zoiets gaat mijn architectuurhistorische hart wel een beetje sneller kloppen.

Die nieuwe baan betekent wel dat ik afscheid ga nemen van de Bollenstreek. Afscheid van mijn collega’s, met wie ik de afgelopen jaren een zoektocht heb gemaakt naar de beste invulling van de maatschappelijke taak van de bibliotheek in ons werkgebied. We hebben samen mooie avonturen beleefd. En ik zal mijn directeur gaan missen, een van de beste bibliotheekdirecteuren van Nederland die mij de afgelopen jaren royaal heeft laten profiteren van zijn ervaring. Al die ervaringen neem ik straks mee naar Limburg.

Dat ik niet overdrijf als ik Bibliorura een mooie bibliotheek noem zie je op de foto hierboven. Want voor het geval je het nog niet gezien had: dat witte gebouw is de bibliotheek in Roermond. En dat terras hoort bij de brasserie die in de bieb zit. Ik bedoel maar.

Krachtig het oude jaar uit

Zo. Aretha Franklin laat op de valreep van 2015 nog even haar spieren rollen. Of eigenlijk haar stembanden. Tijdens de presentatie van de Kennedy Center Honors zingt ze (You make me feel like) A Natural Woman voor Carole King.

De Kennedy Center Honors is een prijs die jaarlijks wordt uitgereikt aan those in the performing arts for their lifetime of contributions to American culture. Elk jaar worden er vijf mensen (of groepen, zoals Led Zeppelin die in 2012 wonnen) uitgekozen voor een aubade, een belangrijk onderdeel van de prijs is de uitreiking zelf, waar de winnaars uitgebreid in het zonnetje worden gezet door hun collega’s. In het verleden is de prijs gewonnen door mensen als Elizabeth Taylor, Bruce Springsteen, Robert de Niro, Paul McCartney en Oprah Winfrey. En Aretha Franklin zelf. A Natural Woman is geschreven door Carole King maar het is bekend geworden door Aretha, dus het is heel toepasselijk dat zij het hier zingt voor een van de winnaars van dit jaar.

Eigenlijk vind ik alles mooi aan dit filmpje: het ongeneerde enthousiasme van Carole King, het divagedrag van Aretha Franklin, die bontjas, de reactie van de zaal, de traan die Obama wegpinkt en uiteraard: die stem! 73 is ze! Over 3 maanden wordt ze 74. En dan nog zo kunnen zingen. En er zo kunnen staan. Geweldig vind ik het. Ik word hier heel erg vrolijk van. Ik ga dit filmpje de komend dagen nog een paar keer bekijken en ik krijg er waarschijnlijk elke keer weer kippenvel van.

Met zoiets moois wil ik het nieuwe jaar wel in. Ik wens jullie allemaal veel kracht en mooie ervaringen in 2016. En een fijne jaarwisseling.

En voor wie zich afvraagt hoe dat zit met Obama: Franklin heeft gezongen tijdens zijn (eerste) inauguratie. Dus hij is fan. 

Pas op met die slee!

Een bijzondere versie van de kerstklassieker Jingle Bells. Niet echt een vrolijke versie, integendeel. En dat is ook precies de bedoeling van The Gregory Brothers, dit nummer maakt deel uit van hun serie Happy Sad Songs. Daarin experimenteren ze door van bekende nummers de toon waarin het nummer geschreven is te veranderen met soms heel grappig resultaat. Die Jingle Bells krijgen opeens een heel andere lading zo, maar dat kan ook komen door het creepy gezicht dat de zanger erbij trekt.

One way that a lot of people die is by going out in the snow to ride sleighs, partying too hard, and then getting frostbite and hypothermia. BEWARE THIS HOLIDAY SEASON! you’ll be safe if you drink a lot of hot cocoa, probably.

Fijne kerstdagen!

“Free for all”, een film over bibliotheken

Mocht je in deze donkere dagen voor Kerstmis nog op zoek zijn naar een goed doel om je jaarlijkse goede-doelen-gift aan te doen dan heb ik hier nog een suggestie: draag financieel bij aan een documentaire over het belang van openbare bibliotheken. In de Verenigde Staten, dat dan weer wel.

Free for ALL : inside the Public Library is een film over wat de bibliotheek betekent voor mensen en voor gemeenschappen. All across America, the public library is the only civic institution where the doors are open to all, attendance is entirely voluntary, and everything is free. De makers reizen het hele land door om bibliotheken te filmen, mensen te interviewen en archiefmateriaal te verzamelen. Het opzetten van de film financierden ze via Kickstarter, maar ze hebben nog steeds geld nodig dus je maakt ze heel blij met een donatie.

Via Facebook kun je hun tocht door Amerika volgen, op hun pagina delen ze foto’s van opnames en houden ze ons op de hoogte van de stand van zaken. Ze zijn bijna klaar met filmen, binnenkort beginnen ze met de montage. Op hun Youtube kanaal staat alvast een aantal fragmenten uit interviews, in kan niet wachten op de rest van de film. Ze liggen nog steeds op schema, de bedoeling is dat hij in de zomer van 2016 uitkomt. Nu nog hopen dat we hem ook in Nederland te zien krijgen. Maar tegen die tijd kan de KB daar vast wel iets in betekenen. Of de VOB. Eerst maar eens zorgen dat die film af komt.

Ticky Tacky

Korte film van Brian Petsos, perfect voor een grijze zondagmiddag als vandaag. Het is een korte speelfilm, over een rijke man die bedrogen wordt. Hij duurt een kwartier dus bewaar hem maar totdat je tijd hebt om even rustig te kijken.

Geen bibliotheekfilmpje, de bibliotheek is hier alleen maar decor. Maar wel prachtig. En een echte bibliotheek want op de aftiteling staat: filmed on location. Op die aftiteling moet je trouwens zeker even wachten.

Ik kende noch Petsos noch Oscar Isaac, de hoofdrolspeler maar dat ligt geheel aan mij want ze hebben allebei al het een en ander gemaakt en zijn ook al genomineerd voor diverse prijzen. Ze hebben vaker samen korte films gemaakt en ook deze film heeft al een aantal prijzen gewonnen.

Enjoy!

Gelukkig, er is nu ook een roomspray

byredo

Schreef ik vorig jaar al over de geurkaars die Bibliothèque heette, nu is er ook een roomspray met een bibliotheekgeur van hetzelfde merk. Dat is natuurlijk veel beter, want een kaars en bibliotheken zijn van oudsher geen goede combinatie.

Blijkbaar is de kaars-met-bibliotheeklucht een van de favorieten in de collectie geurkaarsen, reden genoeg om er ook een roomspray van te maken. Leuke cadeautip voor iemand? De Sinterklaas red je niet meer, maar voor de kerst lukt het vast nog wel.

Je moet alleen wel voldoende gespaard hebben: een fles kost 95 dollar. Als je het via hun Amerikaanse website koopt althans. Of 650 Zweedse kronen als je het via de originele Zweedse website koopt, Byredo is een Zweeds merk. Dat is zo’n 70 euro.

Voor wie zich afvraagt hoe het ruikt: het lijkt me nogal zoetig want het is gebaseerd op perziken en pruimen, viooltjes, pioenrozen, vanille en patchouli. Met een vleugje leer.  Byredo oprichter Ben Gorham is een nogal opvallend karakter in de parfumwereld, hij maakt niet zozeer geuren, maar hij wil ‘herinneringen vertalen in geur’. Dus ik ga er van uit dat hij goede herinneringen heeft aan bibliotheken. Maar ja, wie niet?

Ik ben een verwonderling

Vorig jaar ben ik verwonderling geworden. Dat betekent dat ik lid ben van het Instituut voor Verwondering, de kijkkunst-academie van Mondo Leone. Het streven van het instituut is om open en met veel plezier de wereld in te kijken. Ik was al lid van Club Mondo Leone, kwestie van een mailtje sturen, dan krijg je af en toe een mailtje met informatie over waar Mondo Leone mee bezig is. Wie niet weet wie Mondo Leone is moet maar even op zijn site kijken. Ik heb al vaker over hem geschreven want ik vind dat hij hele mooie dingen doet en ik vind dat hij veel te weinig aandacht krijgt.

Vorig jaar zat er opeens een enthousiast mailtje in mijn mailbox over zijn plan om het Instituut voor Verwondering op te richten. Het idee is dat je een klein bedrag betaalt en dan elke week een mailtje krijgt met een link naar een verhaal. Of een liedje, of een filmpje. Waar ook altijd een verhaal aan vast zit. Want verhalen vertellen, daar is Mondo Leone heel erg goed in. Via het Instituut voor Verwondering deelt hij niet alleen die verhalen, maar probeert hij andere mensen ook te laten zien wat hij ziet. Ik ben nu al voor het tweede jaar lid; het eerste jaar kregen we af en toe een opdracht (geheel vrijblijvend uiteraard) om te oefenen hoe ‘kijken’ eigenlijk werkt. Dit jaar zitten er vooral spannende verhalen en af en toe een mooi filmpje in de mail. Vind ik persoonlijk leuker, want ik hou meer van verhalen kijken dan van huiswerk maken.

Leon Giesen (zoals Mondo Leone eigenlijk heet) ‘ziet’ dingen, die niet iedereen ziet. Tenminste, niet meteen. Pas als hij je er op wijst zie je het ook en vraag je je af waarom je dat niet eerder gezien hebt. In het dagboek op zijn website schreef hij daar van de week nog een stukje over. Kijk sowieso maar even rond op die website, daar staan een aantal van de mooie projecten waar hij zoal mee bezig is geweest, zoals het Gouden Randje en zijn schatgravers avontuur maar ook zijn actie om de Amerikaanse schrijver Carl Hoffman naar Nederland te halen. Gewoon, omdat het kon.

Afgelopen zomer werden alle verwonderlingen uitgenodigd in het Hoofdgebouw van het Instituut, voor een speciaal optreden. Het Hoofdgebouw is niet zo groot, dus het was nogal een logistieke uitdaging om ervoor te zorgen dat alle verwonderlingen een voorstelling konden zien. Dat was wel heel bijzonder: op een warme zomerdag in een klein zaaltje in Utrecht zitten luisteren en kijken naar mooie verhalen. Het filmpje hierboven is uiteraard van Mondo Leone. Om een idee te krijgen van wat voor soort filmpjes de Verwonderlingen af en toe krijgen toegestuurd.

Ik heb er erg veel plezier van. Want ik vind dat er meer verwonderd zou moeten worden.