Tenaanval

Tenaanval

Over bibliothecarissen, bibliotheken, leesbevordering en soms over kunst

Tenaanval geïnterviewd

sound of music maria

Vorige week donderdag ben ik tijdens de Themabijeenkomst over Het Nieuwe Lezen bij ProBiblio geïnterviewd over het thema De digitale geletterdheid van de (Super)bibliothecaris. Karen Bertrams heeft me ten overstaan van een volle zaal een klein uurtje bevraagd over mijn beweegredenen voor mijn online presence: over mijn blog en mijn social media gebruik. Ter voorbereiding op dat interview heeft Karen me een aantal van de vragen die ze wilde stellen gemaild. De vragen en de antwoorden die ik daarop gaf deel ik hierbij graag. Het uiteindelijke interview verliep iets anders, maar al deze vragen zijn op de een of andere manier aan bod gekomen. Voor degenen die dit blog al langer volgen of de mensen die mij goed kennen zal het weinig nieuws zijn, voor anderen is het misschien wel aardig. Kijk maar.

 Hoe ziet je online dag er uit? (op welke tijdstippen doe je wat en waarom)

Er is een verschil tussen het weekend en werkdagen. Op dagen dat ik moet werken doe ik de meeste social media ’s avonds. Thuis op de bank. Met overdag misschien af en toe een blik op Twitter, tussen de bedrijven door. Als ik niet hoef te werken heb ik de neiging om veel op Twitter te kijken, op mijn telefoon of iPad. Bloggen doe ik sowieso meestal ’s avonds. Op de bank, voor de tv. Want het moet wel gezellig blijven. Dat is niet de meest effectieve manier omdat ik dan vaak toch één oog op de tv hou. Soms, als ik een heel lastig stuk wil schrijven of als ik overdag snel een berichtje wil plaatsen, laat ik de tv uit en dan gaat het een stuk sneller.

Ga je intuïtief, strategisch, impulsief te werk?

Ha, ha! Wat denk je zelf? Ik ga meestal heel intuïtief te werk, dat wil niet zeggen dat ik soms niet wat langer nadenk over een stuk. Maar ik schrijf op gevoel. Soms reageer ik heel impulsief, vooral als ik kwaad ben. Ik blog helemaal niet strategisch, maar soms pas ik de timing van een stuk om strategische redenen wel aan. En ik ben uit strategisch oogpunt wel voorzichtig met wat ik zeg en vooral met hoe ik iets zeg. Omdat ik wel nog een paar jaar wil werken in deze branche probeer ik niet op al te veel tenen te gaan staan.

Welke bloggers inspireren je, bewonder je?

Is het heel arrogant om te zeggen dat ik niet geïnspireerd wordt door andere bloggers? Ik bewonder wel mensen. Het begon natuurlijk allemaal met Edwin Mijnsbergen, alleen al omdat hij de eerste biblioblogger in Nederland was. Hij schrijft heel gemakkelijk en hij heeft mij geleerd dat je over alles kunt schrijven. En hij heeft het lang vol gehouden, dat is ook knap.

Iemand anders die ik heel goed vind is Wim Keizer. Allesbehalve een prototype blogger, hij zet zich juist altijd erg af tegen al die bloggers. Maar wat ik van hem heel goed vind is dat hij zich vastbijt in een bepaald onderwerp en niet meer loslaat. OK, hij is soms erg uitgebreid, maar het klopt altijd wel wat hij zegt en hij trekt zich niks aan van wat anderen van hem vinden. Hij kan heel goed schrijven, ook niet onbelangrijk. En je steekt er altijd wat van op. (de onderwerpen zijn soms allesbehalve sexy, maar daarom niet minder belangrijk)

En in diezelfde categorie valt Raymond Snijders met zijn Vakblog. Hij weet heel veel, deelt graag en zoekt heel veel dingen uit. Op een totaal ander vakgebied dan waar ik me begeef (veel auteursrecht, digitale gadgets en zo) maar toch heel interessant.

De meeste bloggers die ik bewonder zijn Amerikanen. Zoals Screwy Decimal en de Librarian in Black. Zij nemen geen blad voor de mond en gaan soms vol in de aanval. Al zijn ze beiden de laatste tijd nogal stil. En er zijn twee hele interessante blogs die door een groep bibliothecarissen worden bijgehouden: In the library with the lead pipe en The Library as incubator

Voor welke bloggers ben je bang?

Voor niemand. Er zijn wel bloggers die ik vervelend vind. Maar die lees ik gewoon niet meer. Die schrijven steeds over hetzelfde, ze schrijven niet goed of ze proberen relletjes te trappen. Dat vind ik saai.

Welk blog levert (je) de meeste aandacht / controverse / resultaat op?

Dat zijn een paar verschillende onderwerpen. Mijn best gelezen blog is (met afstand) een blog waarin ik het verschil uitleg tussen een A, B of C boek. Dat wordt nog steeds bijna dagelijks gelezen. Treurig maar waar. Het “best gelezen blog op een dag” is het blog waarin ik aankondig dat ik ontslag heb genomen bij ProBiblio en naar de Bollenstreek vertrek. Het meeste resultaat leverde mijn blog over het sluiten van de Airport Library. Daarmee heb ik wel de massa gemobiliseerd, althans zo voelde het.

De meeste controverse? Dat weet ik niet. Ik krijg zelden reacties. Soms zie je dat een blog heel veel geretweet wordt, of zie je opeens heel veel mensen op het blog binnenkomen vanaf een bepaalde mailserver, dan mailen collega’s het blijkbaar naar elkaar. Maar daar hoor ik weinig op terug. Misschien zijn sommige mensen heel erg boos op me maar dat hebben ze dan nog nooit tegen me gezegd. De meeste reacties krijg ik overigens op hele praktische of flauwe blogs. “in welke Nederlandse kinderboeken spelen bibliothecarissen een belangrijke rol”, dat soort dingen.

 Probeer je dat bewust te bereiken?

Ik schrijf nooit omdat ik een relletje wil trappen, soms wel omdat ik een discussie op gang wil brengen of omdat ik mensen ergens van wil overtuigen.

Lig je wel eens wakker over een te schrijven blog?

Nee, wakker nooit. Maar er zijn wel blogs waar ik op loop te broeden. Dan ben ik op zoek naar de juiste invalshoek om er over te schrijven. Of dan denk ik na over de juiste manier om iets te zeggen (dat laatste vooral als het over iets landelijks gaat)

Lig je wakker van reacties? Welke?

Nooit. Maar ik krijg dan ook weinig reacties en als ik ze al krijg zijn ze positief of in elk geval instemmend. Een heel enkele keer is iemand het niet met mij eens en daar lig ik niet van wakker. De mensen die mij heel stom vinden reageren waarschijnlijk gewoon niet.

Welke tips heb je voor je collegae voor het betreden van de arena ?

  1. Zoek iets wat je leuk vindt. Een vorm, een onderwerp, iets wat bij jou past.
  2. Blijf bij jezelf. Ga je niet anders voor doen dan je bent. Dat voelen mensen namelijk en onecht werkt niet.
  3. Hou vol. Zorg dat je een bepaalde routine opbouwt. Bouw een bepaalde regelmaat op. Bijvoorbeeld door minstens één keer per week een stukje te schrijven. Of minstens 5 keer per week een tweet te plaatsen. Dwing jezelf daartoe. Want anders verloedert het en dan hou je er snel weer mee op.
  4. Toon emotie. Nu en dan een heel enthousiast of heel verdrietig stuk is interessant. (niet overdrijven trouwens)

Welke ontwikkelingen zie je voor het nieuwe lezen? Hoe ziet dat er over 5 jaar uit?

Wat mij betreft gaan we weer terug naar de “ouderwetse” bibliothecaris. En dan bedoel ik ouderwets in de zin van 20 jaar geleden: toen mensen naar de bibliotheek kwamen met de vraag “weet u nog een leuk boek?” of om een gezellig praatje te maken over boeken of een actueel onderwerp. Die bibliothecarissen staan dan uiteraard naast mediacoaches en taaldocenten.

Welke input zou je willen geven aan een opleiding / hoe ziet die eruit?

Ik heb een duidelijk beeld van hoe die opleiding er uit zou moeten zien. Het credo zou moeten zijn: “inspireren, creëren en participeren”, met dank aan Rob Bruijnzeels. Het sociaal-maatschappelijke belang van de openbare bibliotheek zou het uitgangspunt moeten zijn en er zou een combinatie van vakken op het gebied van educatie, communicatie, bedrijfskunde, psychologie, onderwijskunde gegeven moeten worden. En uiteraard een flinke dosis geschiedenis van het vak en content curatie. Wat mij betreft zou dat een opleiding moeten zijn met veel aandacht voor algemene ontwikkeling maar waar ook het empathisch vermogen van de student wordt aangesproken. Want dat is een belangrijke grondhouding die je in het werk nodig hebt. Naast didactische en andere praktische vaardigheden.

Wie zijn je leermeesters?

Docenten van de BDAT. Daar denk ik de laatste jaren steeds vaker aan terug. Ik vond het toen allemaal niet erg spectaculair en vaak erg saai maar ik denk nu af toe “verdomd, je had gelijk”. En collega’s uit de bibliotheek van Amstelveen. Daar hebben ze een echte bibliothecaris van me gemaakt.

Wat beteken je als Persoonlijk SuperBibliothecaris voor Nico?

foto nico

Over erfopvolging gesproken

Het is vast geen toeval dat ik uitgerekend vandaag, op Koningsdag, deze video tegenkwam. Vaste lezers van dit blog weten dat ik erg vóór een monarchie ben en dat ik dus geen probleem heb met erfopvolging. Bovenstaande film gaat over Houshi, een traditioneel Japans familiehotel oftewel een ryokan die al 46 generaties door dezelfde familie gerund wordt. Gebouwd in 718 is het het een-na-oudste hotel van de wereld (het oudste hotel ter wereld staat overigens ook in Japan).

Zo’n hotel dat al bijna 1300 jaar in de familie is brengt een bijzondere verantwoordelijkheid met zich mee. De jonge Duitse filmer Fritz Schumann brengt prachtig in beeld hoe de familie daarmee worstelt, met name de dochter des huizes. Mooi. Niet alleen die traditie en die worsteling maar ook de beelden uit het hotel zelf. (let op die oude dame in kimono met die sigaret in haar mond, terwijl haar eten geserveerd wordt)

Knuppel in een hoenderhok of boemerang?

Hein de kort bibliotheek

Wat zou Annemarie van Gaal bezield hebben, met haar column van vorige week waarin ze vaststelde dat bibliotheken tegenwoordig geen functie meer hebben? En waarin ze dacht dat achterhaalde instituut met een paar originele tips weer nieuw elan te geven?

Was ze zich aan het voorbereiden op haar optreden als dagvoorzitter annex reisleider van de VOB bijeenkomst over een toekomstbestendig financieringsmodel en kwam ze in tijdnood voor haar column? Zodat ze zich er met het intrappen van een paar open deuren vanaf probeerde te maken? Van die column? Was het misschien een opzetje om reclame te maken voor die bijeenkomst? Of had ze even een black-out en dacht ze echt dat ze een origineel stukje schreef?

Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen van Van Gaal. Zij heeft ook vast goede herinneringen uit haar lagereschooltijd aan de bibliotheek dus ze draagt het instituut als zodanig waarschijnlijk best een goed hart toe. En we hebben haar als succesvol ondernemer zelf gevraagd om ons te gidsen dus daar neemt ze alvast een voorschotje op. Alleen wel jammer dat ze in de reflex schiet van het televisieprogramma waarin ze gezinnen die financieel in de problemen zitten helpt. Die gezinnen spreekt ze streng toe, dwingt ze te bezuinigen, stimuleert ze om een nieuwe of een extra baan te zoeken en geeft ze een schouderklopje als ze aan het einde van het programma weer op eigen benen staan. Helaas is de wereld van de openbare bibliotheken niet te vergelijken met die van een gezin dat niet met geld kan omgaan. Was het maar zo simpel.

Ik las de column vorige week dinsdag, in de trein op weg naar BibliotheekPlaza. Ik moest er een beetje van zuchten. Een paar jaren geleden was ik waarschijnlijk onmiddellijk in pen geklommen om een woedend stukje te schrijven maar nu werd ik er zelfs een beetje lacherig van. Zou Van Gaal nou echt denken dat we die ideeën niet zelf ook al eens gehad hadden? Dat we met zijn allen onder een steen wonen? En ik was ook wel aangenaam verrast door de reacties die er op dat moment al op de site van het FD stonden. Een paar voorspelbaar instemmende reacties, maar het merendeel begon toch met het aanbrengen van nuances of nam het zelfs uitgesproken op voor de bibliotheek. Daar werd ik eigenlijk wel blij van. Want het is altijd beter als anderen reclame voor je maken, dan wanneer je dat zelf doet. Ja toch? Voor mij is dat wel een teken dat er iets veranderd is in het denken over nut en noodzaak van de bibliotheek. Dat platte waar-hebben-we-een-bibliotheek-voor-nodig-want-alles-staat-toch-op-internet denken verdwijnt naar de achtergrond. Onze boodschap dat we toch echt wel meer dingen doen dan boeken uitlenen begint langzaam door te dringen. Fijn.

Wat overigens niet wegneemt dat ik het stuk van Jacques Malschaert niet een heel goed stuk vind en dat het goed is dat er vanuit de branche weerwoord wordt gegeven. Dat geldt ook voor het stuk van de voorzitter van onze branchevereniging. Maar ik vind het ook fijn om te zien dat de knuppel die Van Gaal in het hoenderhok dacht te werpen begint te veranderen in een boemerang.

Overigens is het businessmodel van het Financieele Dagblad mij een raadsel: de column van Annemarie van Gaal was gewoon te lezen, als niet-lid zijnde. Totdat ik inging op hun aanbod om me te registeren, sinds die tijd krijg ik bij alles wat ik op die site aanklik de melding dat ik mijn limiet voor deze maand al bereikt heb. Dus doe het niet, dat registreren. Nergens voor nodig want als niet geregistreerde zie je veel meer.

Diva gedrag en Bibliotheekplaza

nasi foto flex“Nasi Rames, ya. Met Rendang en lekkere groenten. Beter ya” zei de man van de toko terwijl hij een dampend bord voor mijn neus zette. Na afloop van Bibliotheekplaza (nadat ook de borrel afgelopen was) wilde ik in Utrecht nog snel een hapje eten en een oud-collega verwees me daarvoor naar Toko Mitra. Het was er niet druk en terwijl ik nog stond te zoeken hoe het daar werkte vroeg een man achter de toonbank wat ik wilde bestellen. “Rendang” riep ik maar snel, want dat is altijd lekker en ik had haast. Ja, met rijst en ja, hier opeten. Maar in plaats van een bord witte rijst met rendang kreeg ik dus een bord vol met niet alleen rendang maar ook andere dingen. Lekkere dingen inderdaad. De man had gelijk: dit was veel beter dan alleen zo’n saai bordje witte rijst.

Ik vond het erg aardig van die man, dat hij afweek van wat ik bestelde. Hij wist beter wat ik wilde hebben dan ik zelf. Tijdens het eten schoot me opeens het woord diva-gedrag te binnen. Die vriendelijke meneer achter de toonbank was bepaald geen diva, daar was hij veel te aardig voor. Maar het was wel een soort van overtuigd zijn van je eigen aanbod en daarom eigenwijs zijn. Een beetje zoals Diewke Wynia die ochtend aan tafel zat bij Erik Boekesteijn. De uitdrukking “blakend van zelfvertrouwen” is te zuinig om haar houding te beschrijven: zij zat daar als een echte diva. Daar heeft ze natuurlijk ook alle reden toe want ze is de baas van het succesvolste televisieprogramma van de Nederlandse televisie op dit moment. Heel geroutineerd gaf ze antwoord op Erik’s vragen (het enige wat zij zich afvraagt bij de beslissing of een item in het programma komt of niet is “boeit het?”) maar elke zweem van kritiek of suggestie tot samenwerking wimpelde ze resoluut af of kaatste ze terug. En dat kan ze zich permitteren, want ze heeft het gelijk aan haar kant. Erg sympathiek maakte die houding haar niet maar ik heb niet de indruk dat ze het erg vindt dat mensen haar niet zo mogen. Jammer dat ze zo aan de oppervlakte bleef, ik had graag van haar iets gehoord over communityvorming, of over hoe ze al die teams binnen de redactie laat samenwerken. Maar ze kent haar product en laat zich door niemand vertellen dat het anders zou kunnen.

Wat mij betreft is hun methode van werken wel het ultieme bewijs van dat je moet doen wat jíj leuk vindt. Wat jíj interessant vindt, wat jouw boeit. Want dat doen zij ook en kijk eens wat het oplevert. Niks marktonderzoek, productmanagers en accountmanagers. Boeit het?

Voor wie op zoek is naar een verslag van de hele dag verwijs ik naar Mark Deckers, die heeft evenals vorig jaar weer geliveblogd. Inmiddels heeft ook Conny Reijngoudt een blog geschreven over gisteren. Eentje waar ik me wel ik kan vinden, qua oordeel. En ook Ton de Kruyff heeft een mooi verslagje geschreven. Iemand nog en suggestie voor een onderwerp waar Ton en ik het over oneens kunnen zijn? Want dat is natuurlijk een van de mooie aspecten van een bijeenkomst als Bibliotheekplaza: je spreekt nog eens iemand.

Trouwens nog bedankt voor de tip, Tanja!

Nog een clipje in de bibliotheek

Ik had het kunnen weten: als je een vrolijk clipje van Wolter Kroes op je blog zet omdat het zich (gedeeltelijk) in een bibliotheek afspeelt zoals ik gisteren deed dan kun je rekenen  op reacties. En inderdaad: vanochtend vroeg Johan via Twitter of ik deze clip al kende. Niet dus, vandaar dat ik het hier graag met jullie deel. Een stuk minder vrolijk dan Wolter Kroes maar zeker niet minder leuk. Integendeel.

Het is al een ouwetje, uit 2007. En het is heel suf van mij dat ik dit clipje van Haunted Love niet ken want deze sly video for their track Librarian has attained cult status in the world of information system specialists volgens een krantenartikel over dit Nieuw-Zeelandse duo. Dit was een van hun eerste video’s. Het is me niet helemaal duidelijk hoe het nu met ze gaat, ik vermoed niet zo goed. Want hun Facebookpagina is al sinds 2012 niet meer vernieuwd, hun Twitter account niet meer sinds 2013 en hun website ligt er uit.

Jammer. Gelukkig is dit clipje tamelijk tijdloos. Ook weer met de clichématige bibliothecaresses met knot en bril, maar deze doen tenminste iets meer dan alleen maar ssst roepen. Ze ondernemen actie. Ik mag dat wel :-)

Wolter Kroes in de bibliotheek

Het is vrijdag, het wordt de eerste “warmste dag van het jaar” en Wolter Kroes heeft een nieuwe single uit. Alle reden dus om vrolijk te worden. Zeker omdat het bijbehorende clipje is gefilmd in de bibliotheek van De Hallen in Amsterdam. Alle clichés zitten er in: bibliothecaresse met bril en knot die verstoord kijkt als de jongelui lawaai maken. Maar dat geeft niks want het is een mooi filmpje en een heel gezellig liedje.

Way to go Wolter!

Met dank aan Erna voor de tip.

 

Criminele bibliothecaris

zware jongen

A high school librarian in Grafton, N.D., has been charged with criminal trespass as part of an investigation into prescription drug thefts and unlawful entry into several residences, according to a statement by Grafton Police Wednesday. 
Kelly R. Kohler, 30, an employee of Grafton Public School, was charged with four counts of criminal trespass, a Class C felony. Each count carries a maximum penalty of five years in prison and/or a $10,000 fine.

Hierr smul ik van, van dit soort berichten. Met van die uitdrukkingen die je van tv kent als criminal trespass en Class C felony maar vooral van die vermelding dat het om een schoolbibliothecaris gaat. Dat is nogal onverwacht, want bibliothecarissen zijn toch hele brave types, zo wil het cliché. Wat ik hier zo bijzonder vind is dat de naam van de dader voluit genoemd wordt, inclusief de school waar ze werkte en op sommige sites zelfs inclusief een (erg onflatteuze) politiefoto.

Het is een raar verhaal: ze is op heterdaad betrapt in een huis terwijl ze in keukenkastjes aan het zoeken was. Op de vraag wat ze aan het doen was antwoordde ze dat ze een boek zocht dat de twee zonen des huizes hadden geleend uit de schoolbibliotheek. Dat is best herkenbaar, althans, ik kan me daar nog wel iets bij voorstellen. Het zou kunnen dat het een populair boek is en als je met veel reserveringen zit en die rotkinderen brengen het ook na herhaalde verzoeken niet terug dan kan ik me voorstellen dat je in de auto stapt om het dan maar zelf te gaan halen. Nee, nee, dat mag niet, maar hé, een bibliothecaris is ook maar een mens.

Het verhaal wordt een stuk raarder (of flauwer, maar net hoe je het bekijkt) als blijkt dat ze gesignaleerd is bij meerdere huizen en dat bewoners van die huizen aangifte hebben gedaan van diefstal van medicijnen. Dat roept alleen maar meer vragen op: hoe wist die vrouw dat die mensen medicijnen in huis hadden? Waarom bellen die mensen niet meteen de politie als ze een vreemde vrouw in hun huis aantreffen? Werkte dat verhaal van dat zoeken naar een boek dan? Blijkbaar wist de vrouw precies in welk huis ze was want ze wist dat daar kinderen van haar school woonden, was ze dus doelbewust bezig? En waarom is dat American Sniper boek zo populair? Vanwege die film? We zullen het waarschijnlijk nooit weten. De vrouw is vrijgelaten op borg (nog zo’n uitdrukking uit een boekje) maar kan veroordeeld worden tot  twintig jaar gevangenisstraf. Niet misselijk. Mooi detail: the police found no record of the children checking out the book.

Een tegenhanger van dit verhaal is dat van de man die probeerde in te breken in de plaatselijke bibliotheek en ook op heterdaad betrapt werd. Daar is verder niks spectaculairs aan, maar hij kwam ook met naam en toenaam in de krant. Wat is dat toch, doen die Amerikanen niet meer aan privacy? Wat zou die man trouwens gezocht hebben in de bibliotheek? Een droge plek om te slapen? Of wilde hij gewoon ongestoord lezen?

 

Met dank aan Karen voor de tip.

Leesbevordering op zijn kop

Deze Britse leerkracht leest zijn klas voor terwijl hij op zijn hoofd staat. Hij kwam op dat idee vanwege het boek The Twits, van Roald Dahl, oftewel: De Griezels. De Griezels eindigen in het boek ondersteboven, vandaar. Volgens hem zijn de leerlingen, door dit op zijn kop lezen, meer betrokken bij het verhaal en gaat hun kennisniveau omhoog. Hij claimt dat sommige leerlingen wel een half tot een heel niveau gestegen zijn vanwege deze manier van voorlezen.

Het ligt er natuurlijk erg dik bovenop, dit filmpje kwam gisteren online en vanmiddag was er al een vervolg op: het is namelijk een 1 april grap. Met medewerking (of misschien zelfs wel bedacht?) door de uitgeverij. Te flauw. Lagere schoolhumor. Maar ik weet zeker dat die glunderende kinderen in de klas van Mr. Perry dit boek hun hele leven lang niet meer zullen vergeten vanwege deze grap. Dus uiteindelijk is het een fantastische manier van leesbevordering, daarom wilde ik jullie deze filmpjes niet onthouden. En omdat ik een zwak heb voor Britse schoolkinderen, met die schooluniformpjes.

Voor diegenen die De Griezels nooit gelezen hebben (wel doen hoor, ken je klassiekers!) Meneer Griezel heeft een baard, een hele vieze baard met stukjes eten erin, daarom hebben al die jongens in dat filmpje van die rare baarden.

Hoe een kleine bibliotheek dankzij Twitter toch groot kan zijn

Het Twitter account van de Orkney Library heeft ruim 16.300 volgers en dat is knap want op de Orkey eilanden (een groep eilanden in het noorden van Schotland) wonen ongeveer 19.500 mensen. De overgrote meerderheid van die volgers is dan ook geen lid van de bibliotheek maar volgt het account alleen maar omdat het zo grappig is. Nou ja, grappig… Melig, hilarisch, flauw en soms onbegrijpelijk want heel erg Brits. Maar het is in elk geval niet saai en zeker niet voorgeprogrammeerd. Het account wordt beheerd door Senior Library Assistant Stewart Bain, de man in het filmpje hierboven.

Zijn collega’s denken met hem mee en wijzen hem op interessante titels of leuke verhalen, maar Bain is de man die de tweets plaatst. Hij beperkt zich niet tot twitteren over de bibliotheek, hij twittert net zo makkelijk over The VoiceUK of over zijn katten. Maar hij gebruikt Twitter ook om de digitale diensten van de bibliotheek te promoten, superhandig als je in zo’n uitgestrekt gebied woont. Of om door te geven waar de bibliobus vandaag staat. In dit interview op Buzzfeed zegt hij: An average day in the library is being prepared for anyone to come in and ask you any question on any subject. Having a Twitter feed means now people don’t even have to come in to ask us these questions. Hij ziet Twitter dus als het verlengde van de bibliotheek, als een extra gezicht naar buiten toe. Een heel persoonlijk gezicht in dit geval al ken ik het echte gezicht pas sinds dat filmpje. Ze hebben ook een Facebookpagina met 3600 likes, vooral van mensen van de eilanden.

Hij heeft soms hilarische tweets over hele oude boektitels, ze hanteren daar duidelijk geen afschrijftermijn van tien jaar. Of hij maakt een mooie verwijzing naar de actualiteit, via de collectie. Het knappe is dat het soms flauw is maar altijd wel een duidelijke literaire connectie heeft of een link met de bibliotheek. Hij gebruikt Twitter niet alleen om contact te maken met leden van de bibliotheek, maar ook met schrijvers en acteurs die naar het eiland komen, als voorpret.

Het geluid van het filmpje is niet altijd even goed en Bain heeft een (niet eens zo heel vet) Schots accent, mocht je hem niet goed kunnen verstaan is het Buzzfeed interview een aanrader. En anders zijn hier nog twee interessante stukken over de Orkney Library en hun succes op Twitter. De @Orkneylibrary wordt vaak gebruikt als best practice en dat lijkt me geheel terecht. Ik vind het prachtig.

Tante Pollewop verspreidt het woord

boekman

Reportage voor het themanummer van Boekman, 27e jaargang, nummer 102, p. 46-47.

Het begon met de verzameling boeken waar broer en zus Wim en Marij Moorman na het overlijden van hun moeder een goede bestemming voor zochten. Weggooien vonden ze zonde en de boeken naar een opkoper brengen weinig respectvol. Ze twijfelden over bookcrossing, waarbij je boeken in openbare gelegenheden ‘vrijlaat’, maar dachten toen aan het Engelse boekenstadje Hay-on-Wye. Daar staan kasten op straat waarin boekhandelaren hun kneusjes aanbieden, ook buiten openingstijd toegankelijk. Zoiets leek hen wel wat. Toen bleek dat het kunstwerk van Erik van Maarschalkerwaard in hun tuin door de maker eenvoudig kon worden omgebouwd tot een soort inloopkast waren ze er snel uit. In de zomer van 2012 openden ze de deur van hun Boekenbastion Tante Pollewop.

Aan de Meterikseweg, een doorgaande weg aan de rand van Horst, Noord-Limburg, wijst een bord met de tekst ‘Gratis Boeken’ voorbijgangers op het Boekenbastion. In een diepe voortuin vol woeste struiken en bomen staat een donkere, metalen capsule waarvan de deur dag en nacht openstaat. Van buiten ziet het bastion er tamelijk geheimzinnig uit, maar eenmaal binnen brandt het licht en zie je dat de ronde wanden volgeladen zijn met boeken. Gratis boeken. Om mee te nemen.

Tante Pollewop wordt wel de eerste minibieb van Limburg genoemd, of zelfs een van de eerste van Nederland. Een bewering die niet te controleren valt, want typerend voor deze initiatieven is dat ze buiten alle bestaande structuren om opereren. Een van de bekendste vormen van dit soort alternatieve boekenpunten is de Little Free Library, afkomstig uit de Verenigde Staten. Oorspronkelijk bedoeld om buren hun favoriete boeken te laten delen volgens het principe ‘take a book, return a book’. Een Little Free Library is vaak een vrolijk beschilderd, uit de kluiten gewassen vogelhuisje. Ook in Duitsland bestaat iets dergelijks onder de naam Öffentlicher Bücherschrank, groter en uitgebreider, maar volgens het principe: mensen laten boeken achter en andere mensen nemen die weer mee.

 Alles is welkom

In het Boekenbastion in Horst passen ongeveer 200 boeken. De verzameling van hun moeder is inmiddels al lang op maar de Moormannen hebben geen gebrek aan boeken. Integendeel: er komen alsmaar nieuwe exemplaren bij. Steeds meer mensen weten het Boekenbastion te vinden, niet alleen met dozen vol oude boeken maar ook met heel recente exemplaren. Alles wat ze krijgen komt uiteindelijk in het bastion terecht, ze selecteren niet. ‘Jij zou wel eens wat strenger willen zijn, hè?’, zegt Marij tegen haar broer. ‘Jij bent meer van de verheffingsgedachte.’ Maar ze plaatsen alles. Behalve kapotte boeken, die gooien ze weg. En alles verdwijnt, tot hun eigen verbazing, zelfs de oudste of meest onwaarschijnlijke titels. Tante Pollewop heeft boeken niet alleen in het Nederlands maar ook in veel andere talen. Achtergelaten door evenzovele toeristen die gebruikmaken van het bastion.

‘Hier komen mensen met boeken in aanraking die normaal gesproken nooit in een bibliotheek zouden komen. Mensen uit de buurt, maar ook voorbijgangers. Zoals die vrouw die op de kermis in het dorp stond en toevallig voorbijkwam. Daar hebben we later nog een kaart van gekregen.’ Dat was een uitzondering, want in het algemeen hebben de twee weinig rechtstreeks contact met de mensen die gebruikmaken van hun bastion. Behalve via het gastenboek. Daar stond onlangs voor het eerst iets negatiefs in: ‘Gooi al die oude troep toch weg.’ In elk boek plakken ze een sticker met hun logo, oorspronkelijk omdat ze hoopten dat het mensen zou stimuleren om te reageren op een boek, maar dat gebeurde nooit. Ze zien het nu maar als mooie reclame.

Voor de lol

Is Tante Pollewop een alternatief voor een openbare bibliotheek? ‘Nee, absoluut niet’, schrikt Marij. ‘Dit is een willekeurige verzameling met boeken. Er zit geen gedachte achter, er is geen sprake van bewuste collectievorming. We verdelen wat we hebben, zonder een keuze te maken. Een bibliotheekcollectie is veel meer: daar zit een gedachte achter, die heeft een doel. Een bibliotheek is een ontmoetingsplek, dat zijn wij niet. Toen we net begonnen hebben we wel eens een theekransje georganiseerd, maar daar kwam na de eerste keer niemand meer op af dus daar zijn we mee gestopt. Wij doen dit voor de lol. Zodra we merken dat Tante Pollewop gebruikt wordt om te bezuinigen op de bibliotheek, houden we er acuut mee op. Dat is absoluut niet de bedoeling.’ Haar broer vult aan: ‘Het stoort me dat dit soort initiatieven soms misbruikt worden door de politiek. Dit past natuurlijk perfect in al die praatjes van politici over participatie en zo. Een van de plaatselijke politieke partijen beweerde in haar verkiezingsprogramma onder het kopje “Bibliotheek” al dat ze particuliere initiatieven wilde steunen, maar ik hoef geen steun van de politiek. En ook geen subsidie. We kunnen het prima zelf. Het moet wel leuk blijven.’

Boekenbastion Tante Pollewop, Meterikseweg 153, Horst. Pollewopboeken.blogspot.nl. Sinds een half jaar is er ook een filiaal in Tienray, Spoorstraat 10.